به بهانه مصدومیت همکار واکسیناتور؛ گل بود به سبزه هم آراسته شد!!

فاخته- روز بعد نیامد و فردایش پیگیر ماجرا شدیم؛ گفت در بیمارستان بستری است،علت را جویا شدیم ،گفت چند روز قبل، زمان انجام ماموریت  واکسیناسیون PPR ، بدلیل ضربه ای که با پرش گوسفند به او وارد شده،ناخواسته تزریق در عضله زیر ساعد دستش صورت گرفته است.وی که از پرسنل باتجربه اداره است ابتدائا به پزشک مراجعه نموده که سرپایی درمان شده ولیکن واکنش عمومی بدن،بعد از گذشت ۲۴ ساعت ظاهر شده بود.او بسیار پرتلاش و مأخوذ به حیا است که حتی تا زمان بستری شدنش گزارشی به اداره نداده بود.شایدم به حمایت‌های سیستم اداری از پرسنل در اینگونه رخدادها امیدی نداشت؟!.باتفاق تنی چند از همکاران به عیادتش رفتیم و بروشور واکسن را هم به دکتر معالجش نشان دادیم.بماند که عدم وجود پروتکل درمانی تخصصی بدلیل عدم آشنایی کامل  کادر درمان  در مواجهه با اینگونه موارد ، بر روند درمان سایه انداخته بود و این مورد مظلومیت همکارمان را مضاعف کرده بود ؛چشممان به کشف و ظهور تیتر بروسلوز هم در لابلای نتایج آزمایشات اخذ شده از وی در طول این چند روز، منور گردید.گل بود به سبزه هم آراسته شد و حالا وی پی برده بودکه استخوان دردهای مزمنی که  غالبا رنجش می داده، چنین سر منشایی داشته است.در حالیکه چهره برافروخته و ورم کرده همکارمان را برانداز میکردیم تماسی با معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی برقرار نمودیم تا مگر با سفارش در پروسه درمان وی ،اندکی آرام و قرار بیابیم. اما موضوع مهم در چنین رخدادهایی که جزء لاینفک حرفه دامپزشکی است، حمایت‌های درمانی و روانی از فرد آسیب دیده است.

اصولا تعریف مشاغل سخت بر فاکتور های فشار جسمی یا روانی زیاد، خطرات محیطی، یا آسیب احتمالی به سلامت که از کار عادی دشوارتر و پرریسک‌تر باشد، استوار است.
طبق مقررات ایران، این مشاغل معمولاً کارهایی هستند که به علل عوامل فیزیکی، شیمیایی، زیستی یا ارگونومیک نامطلوب یا به‌دلیل شدت کار، ایستادن/نشستن طولانی، فشار زیاد، آلودگی، صدا، گرما، مواد خطرناک و… به سلامت فرد آسیب می‌زنند و حتی با رعایت استانداردها هم انجام آن کارها ،دشوارتر از حالت عادی است.
این عنوان معمولاً برای مزایا، بازنشستگی زودتر، و حمایت‌های قانونی اهمیت دارد.
جهت قلمداد کردن مشاغل در این رسته ،آنچه در بیشتر نظام‌های حقوقی دنیا، مشترک است شامل؛
فشار جسمی و روانی بالا، خطر بالا و کار در شرایط نامناسب و اثرات زیان‌آور آن بر سلامت می باشد که البته حرفه دامپزشکی نه چند تا بلکه تمامی شاخص های اشاره شده را دارا می باشد.
برای تعریف حقوقی «کارهای سخت و زیان‌آور» در ایران، باید به ماده ۵۲ و ۶۵ قانون کار و «آیین‌نامه اجرایی کارهای سخت و زیان‌آور» مصوب هیئت وزیران استناد کرد.
در نظام حقوقی ایران، این تعریف مشتمل بر  کارهایی هستند که در آن‌ها «عوامل فیزیکی، شیمیایی، مکانیکی و بیولوژیکی محیط کار و شرایط غیراستاندارد مساله ساز بوده  و در اثر اشتغال کارگر، تنشی به مراتب بالاتر از ظرفیت‌های طبیعی (جسمی و روانی) وی به او وارد می‌شود که نتیجه آن، بیماری‌های شغلی و عوارض ناشی از آن است.
با تامل در مفاد فوق الدکر ،بنظر می رسد با هر تعریف و هرنگاه و نگرشی که در آثار حقوقی داخلی و بین المللی  بنگریم؛ نمی توان شمول  فعالیت‌های  حوزه کاری دامپزشکی را بر آن نادیده گرفت وبنابراین  ضرورت بازتعریف و شمول حرفه های مربوط به این دسته  را می‌طلبد.
چرا که با همه این تفاسیر ،متاسفانه از نظر قانونی و اداری کشورمان، دامپزشکی در لیست رسمی «مشاغل سخت و زیان‌آور» نیامده است.

از منظر علمی و عملیاتی ، دامپزشکی قطعاً یکی از مشاغل پرفشار و پرریسک  محسوب می‌شود
عوامل بیولوژیکی، محکم ترین دلیل برای  قرار گرقتن حوزه دامپزشکی  در لیست مزبور می باشد. مواجهه با بیماری‌های مشترک بین انسان و دام  یا سایر عوامل عفونی که در محیط کار وجود دارد در کنار عوامل فیزیکی نظیر کار در محیط‌های با دما و شرایط نامناسب  بهمراه عوامل ارگونومیک منجمله ایستادن‌های طولانی‌مدت، جابجایی حیوانات سنگین، یا انجام کار در وضعیت‌های بدنی خاص که باعث آسیب فیزیکی به ستون مهره ها می‌شود از اهم موضوعات مرتبط می باشد.
 از منظر علمی و عملیاتی ، دامپزشکی قطعاً یکی از مشاغل پرفشار و پرریسک  محسوب می‌شود. در این میانتفاوت فاحش حوزه کاری دامپزشکی برخلاف پزشکان که در محیط‌های کنترل‌شده (بیمارستان) کار می‌کنند،اینست که دامپزشکان مستقیماً با موجودات زنده و عوامل بیماری‌زای محیطی و بسیار مقاوم در تماس هستند که کنترل آن‌ها بسیار دشوارتر است.از طرفی خطر آسیب دیدن ناشی از لگد، گاز گرفتن، پنجه کشیدن یا برخورد حیوانات سنگین، همواره وجود دارد.
در سایر کشورهای دنیا، نگاه به حرفه دامپزشکی بسیار دقیق‌تر، نظام‌مندتر و مبتنی بر «مدیریت ریسک» است. در اکثر کشورهای پیشرفته، دامپزشکی به جای اینکه صرفاً در لیست «سخت و زیان‌آور» قرار بگیرد، در سطحی بالاتر و تحت عنوان «شغل پرخطر» دسته‌بندی می‌شود.

در کشورهایی مانند آمریکا ، کانادا و کشورهای اتحادیه اروپا، تمرکز اصلی بر «پیشگیری» است تا «مزایای بازنشستگی»
در این کشورها طی پروتکل‌های پیشگیرانه، کارفرما موظف است تمام خطرات (بیولوژیکی، فیزیکی، روانی) را شناسایی نموده و موظف است بالاترین سطح تجهیزات حفاظتی  و پایش‌های سلامت دوره‌ای را فراهم کند.
دیگر کشورهای پیشرفته به ویژه بریتانیا، استرالیا و نیوزیلند، دامپزشکی را به دلیل نرخ بسیار بالای فرسودگی شغلی ،با به رسمیت شناختن «استرس شغلی»، به عنوان یک حرفه با «فشار روانی»می شناسند.
در فرانسه و آلمان ،مشاغل سخت  لیست مشخصی دارند که برای بازنشستگی زودتر در نظر گرفته می‌شود. دامپزشکی در این کشورها به دلیل شرایط فیزیکی خاص مثلاً کار با دام‌های بزرگ در شرایط آب و هوایی نامساعد،می‌تواند تحت شرایطی شامل «مزایای سختی کار» گردد. 
از طرفی در کشورهایی نظیر دانمارک،هلند و نیوزیلند که صنعت دامپروری بزرگی دارند، دامپزشکانی که با دام‌های بزرگ سروکار دارند و در معرض بیماری‌های زئونوز هستند، تحت نظارت‌های شدید بهداشتی قرار گرفته و در سیستم‌های تامین اجتماعی، در دسته‌های «مشاغل در معرض خطر عفونی» قرار می‌گیرند.قطعا وقت آن رسیده ،بلکه زمان زیادی هم از آن گذشته تا در ایران ، مسئولین ذیربط و در وهله اول خود سازمان‌های  دامپزشکی و نظام دامپزشکی کشور، اهتمام و پیگیری لازم را در اینخصوص بعمل آورند.شاید فراهم آوردن و دسترسی رایگان به یک بیمه مکمل درمانی قوی برای شاغلین این حرفه بعنوان اولین قدم، جزء اوجب واجبات بوده و از نان شب هم ضروری‌تر.
به امید آنروز...

دکتر فردین حسین زاده