از کنترل پشه آئدس تا مبارزه با تب کریمه کنگو؛ ضرورت همکاری سازمان دامپزشکی و سازمان انرژی اتمی برای کنترل کنه‌های ناقل بیماری

فاخته- در همین راستا این پرسش مطرح می‌شود که آیا نمی‌توان از ظرفیت‌های علمی و فنی سازمان انرژی اتمی برای کمک به مبارزه با بیماری تب کریمه کنگو نیز استفاده کرد؟ بیماری‌ای که همچنان یکی از نگرانی‌های مهم حوزه سلامت کشور به شمار می‌رود و مقابله با آن نیازمند اقدامات مستمر و همکاری همه دستگاه‌های مسئول است. تب کریمه کنگو از بیماری‌های مهم مشترک بین انسان و دام است که عمدتاً از طریق گزش کنه آلوده یا تماس با خون و بافت‌های آلوده منتقل می‌شود.

سازمان دامپزشکی کشور در سال‌های گذشته با اجرای برنامه‌های مختلف از جمله کنترل بهداشتی دام و فرآورده‌های خام دامی و مبارزه با کنه‌های ناقل نقش مهمی در پیشگیری از این بیماری داشته است. با وجود این اقدامات به نظر می‌رسد استفاده از روش‌های جدید علمی نیز باید مورد توجه قرار گیرد. تجربه همکاری سازمان انرژی اتمی و وزارت بهداشت در زمینه عقیم‌سازی پشه آئدس می‌تواند فرصتی برای بررسی راهکارهای مشابه در کنترل کنه‌های ناقل بیماری‌های دامی و انسانی فراهم کند. یکی از پیشنهادهای قابل بررسی استفاده از فناوری پرتودهی برای عقیم‌سازی کنه‌های ناقل است. در این روش با استفاده از پرتوهای کنترل‌شده امکان کاهش قدرت تولیدمثل موجودات هدف بررسی می‌شود. البته کنه‌ها از نظر زیستی با پشه‌ها تفاوت دارند و نمی‌توان بدون انجام تحقیقات تخصصی درباره اثربخشی این روش در کنترل آن‌ها اظهار نظر قطعی کرد. به همین دلیل انجام مطالعات آزمایشگاهی و بررسی نتایج در شرایط کنترل‌شده باید در اولویت قرار گیرد. در صورت تأیید نتایج اولیه می‌توان زمینه اجرای طرح‌های آزمایشی را با مشارکت مراکز علمی و تحقیقاتی فراهم کرد تا میزان اثربخشی این روش و امکان استفاده از آن در کنار روش‌های معمول مبارزه با کنه بررسی شود.

در این مسیر پیشنهاد می‌شود سازمان دامپزشکی کشور با همکاری سازمان انرژی اتمی ایران و مشارکت وزارت بهداشت و مراکز تحقیقاتی مرتبط نسبت به بررسی امکان انعقاد تفاهم‌نامه‌ای مشترک اقدام کند. شناسایی گونه‌های مهم کنه در کشور و بررسی امکان استفاده از فناوری پرتودهی برای کنترل آن‌ها می‌تواند از محورهای اصلی این همکاری باشد. بدیهی است که مبارزه با کنه‌های ناقل همچنان باید بر پایه روش‌های علمی و تأییدشده از جمله کنترل هدفمند کنه‌ها و رعایت اصول بهداشتی در واحدهای دامداری انجام شود. با این حال بررسی روش‌های جدید می‌تواند در آینده به تکمیل برنامه‌های موجود و افزایش اثربخشی اقدامات پیشگیرانه کمک کند. ضرورت نگاه تازه به مبارزه با بیماری‌های مشترک تجربه نشان داده است که مقابله با بیماری‌های مشترک انسان و دام تنها با اقدامات یک دستگاه به نتیجه مطلوب نمی‌رسد.

همکاری میان سازمان دامپزشکی کشور و سایر دستگاه‌های علمی و اجرایی می‌تواند زمینه استفاده بهتر از امکانات و دانش موجود را فراهم کند. همان‌گونه که برای کنترل پشه آئدس از ظرفیت فناوری هسته‌ای استفاده می‌شود، شایسته است امکان بهره‌گیری از این ظرفیت برای مقابله با سایر ناقلین بیماری نیز مورد مطالعه قرار گیرد. البته هر فناوری باید پس از بررسی علمی و اثبات اثربخشی در شرایط مناسب به کار گرفته شود. شاید اکنون زمان آن رسیده باشد که سازمان دامپزشکی کشور نیز با نگاهی آینده‌نگر پیشنهاد همکاری با سازمان انرژی اتمی را برای بررسی روش‌های نوین کنترل کنه‌های ناقل تب کریمه کنگو مطرح کند. اقدامی که در صورت دستیابی به نتایج علمی قابل قبول می‌تواند زمینه‌ساز گام‌های تازه‌ای در پیشگیری از بیماری‌های مشترک و حفاظت از سلامت جامعه باشد. پیشگیری همواره کم‌هزینه‌تر و مؤثرتر از مقابله با پیامدهای بیماری است. بهره‌گیری از دانش روز و همکاری دستگاه‌های مسئول می‌تواند مسیر مبارزه با بیماری‌های مشترک انسان و دام را تقویت کند و فرصت‌های جدیدی برای ارتقای سلامت عمومی کشور به وجود آورد.

دکتر رضا افشاریان