حماسه سلامت در دلِ بحران؛ روایتِ دامپزشکان در تقاطعِ رمضان، نوروز و نبردی که ایران را آبدیده‌تر کرد

فاخته- سال ۱۴۰۵، سالی سرشار از رخدادهایِ بزرگ و گاه تلخ بود. با آغازِ ماهِ «رمضان» در اولین روزهایِ اسفندماه ۱۴۰۴، عطرِ معنویت و تلاش برایِ خدمت در فضایِ جامعه پیچیده بود. کارکنانِ پرتلاشِ دامپزشکی، با عزمی راسخ، طرحِ «تشدیدِ نظارتِ بهداشتی» را در سراسرِ کشور کلید زدند تا سلامتِ سفره‌هایِ افطارِ مردم، در این ماهِ خدا، تضمین شود. اما روزگار، بازیِ دیگری در سر داشت.

۱-آغازِ نبرد؛ شبیخونِ غافلگیرکننده

 اوایل ماهِ رمضان بود که زمزمه‌هایِ نگران‌کننده از حملاتِ موشکیِ دشمن، آغاز شد. در روزهایِ اول، این حملات بیشتر به صورتِ موشک‌باران بود  انگار دشمن می‌خواست غافلگیرانه ضربه بزند. این وضعیت، اضطرابِ مردم را بیشتر می‌کرد،درهمان هفته‌های نخستِ چالش‌های بزرگ، خبرِ تلخِ پروازِ روحِ بلندِ رهبری فرزانه، غمی عمیق بر دل‌ها نشاند.  آن روزها، جامعه در سایهٔ این فقدان، نیازمندِ همبستگیِ دوچندان و تکیه بر ارادهٔ جمعی برای عبور از تنگناها بود. روزهایی که بارِ مسئولیتِ هدایتِ مسیر، سنگین‌تر از همیشه بر دوشِ کسانی افتاد که میراث‌دارِ راهِ آن بزرگوار بودند. اما مردمِ ایران، طبقِ همیشه، با صلابت و همدلی، در مقابلِ این تهدید ایستادند. حتی در طولِ حملاتِ موشکی، مردم شب‌ها در خیابان‌ها حاضر می‌شدند و حماسه‌ای از مقاومت و امید می‌آفریدند؛ حضوری که یادآورِ دورانِ دفاعِ مقدس بود. در این شرایطِ پرالتهاب، کارکنانِ دامپزشکی، با وجودِ تمامِ خطرات، وظیفه‌یِ خود را رها نکردند.

۲-حضورِ مردم شوری در دلِ خطر

وقتی که  موشک‌ها در نزدیکیِ شهرها فرود می‌آمدند، مردمِ ایران، به جایِ پناه گرفتن در خانه‌ها، در خیابان‌ها جمع می‌شدند. این حضور، نمایشی بود از اتحاد، شجاعت و روحیه‌یِ شکست‌ناپذیری. آن‌ها نشان می‌دادند که حتی در دلِ تاریکیِ حملاتِ شبانه، نورِ امید و مقاومت در رگ‌هایشان جاری است. در چنین فضایی، کارکنانِ دامپزشکی، دغدغه‌ی جانِ خود را کنار گذاشته و تلاش می‌کردند تا اطمینان حاصل کنند که زنجیره‌یِ تأمینِ موادِ غذاییِ سالم، حتی در شرایطِ جنگی، قطع نشود.

۳-دامپزشکان؛ سربازانِ خطِ مقدمِ سلامت در روزهایِ سخت

درست در زمانی که دشمن با حملاتِ موشکی و هوایی، سعی در ایجادِ وحشت و اختلال در زندگیِ مردم داشت کارشناسانِ دامپزشکی با روحیه ای شبیه به رزمندگانِ دورانِ جنگ، در میدانِ خدمت حاضر بودند:
(یک افطارِ پر از دغدغه):
 تصور کنید کارشناسی را که در یک کشتارگاهِ بزرگ، در اوایل صبح یکی از روزهایِ ماهِ رمضان، مشغولِ بازرسیِ دقیقِ گوشتِ تازه است. صدایِ دوردستِ انفجارِ موشک‌ها، شاید او را به یادِ صدایِ خمپاره‌هایِ زمانِ جنگ می‌اندازد. اما او با تمرکز، وظیفه‌اش را ادامه می‌دهد. او می‌داند که سلامتِ گوشتی که قرار است امشب بر سرِ سفره‌یِ افطارِ خانواده‌ای بنشیند، به دقتِ او بستگی دارد.  او با هوشیاری، هرگونه نشانه‌ای از بیماری یا آلودگی را بررسی می‌کند.
(شکارِ مواردعدم انطباق  در سایه یِ حملات): 
یا کارشناسِ دیگری را در نظر بگیرید که در حالِ سرکشی از مراکزِ توزیعِ فراورده های خام دامی است. او باید محموله‌هایِ جدید را از نظرِ بهداشتی تأیید کند. در همین حین، خبرِ حمله یِ هوایی به یکی از مناطقِ نزدیک می‌رسد. اما او با اقتدار، نه تنها از سلامتِ فراورده های خام دامی اطمینان حاصل می‌کند، بلکه در حالِ آموزشِ کارکنانِ این مراکز نیز هست تا پروتکل‌هایِ بهداشتی را در شرایطِ اضطراری، رعایت کنند. او می‌داند که (سلامت)، خود یک (نبرد) است که نباید در آن شکست خورد.

۴-نوروزِ ۱۴۰۵ عیدی که با عطرِ خدمت آمیخته بود

با پایانِ ماهِ رمضان و آغازِ (عیدِ نوروزِ ۱۴۰۵) حملاتِ دشمن شدت گرفت. دیگر فقط موشک نبود، بلکه حملاتِ هوایی و پهپادی نیز به آن اضافه شده بود.  مردم، با وجودِ این حملات، سعی می‌کردند در کنارِ خانواده‌هایشان، نوروز را جشن بگیرند. در این میان، دامپزشکان، تعطیلات را فراموش کرده و در تلاش بودند تا سلامتِ مردم را در ایامِ دید و بازدید و مسافرت، تضمین کنند.
(لحظاتِ نفس‌گیر در بازارِ عید): 
تصور کنید کارشناسِ دامپزشکی را که در روزهایِ  تعطیلاتِ نوروز، در یکی از بازارهایِ پر رفت و آمدِ عرضه فراورده های خام دامی، مشغولِ بررسیِ بهداشتی فراورده های خام دامی است. او می‌داند که بسیاری از خانواده‌ها، برایِ غذایِ عید، به این بازارها مراجعه می‌کنند. او با دقت، از نبودِ مواردعدم انطباق اطمینان حاصل کرده و با وجودِ جو پرتنشِ ناشی از خبرِ حملاتِ هوایی، کارِ خود را با صلابت انجام می‌دهد.

۵- ایرانِ مقتدر,پیروزی بر توطئه‌ها

دشمنانِ ایران، با این حملاتِ بی‌رحمانه، قصد داشتند مردم را بترسانند و کشور را در ناامنی فرو ببرند. اما نتایجِ این حملات، برعکسِ تصورِ آنان بود. هر حمله، ملتِ ایران را متحدتر و مقاوم‌تر می‌کرد. حضورِ مردم در خیابان‌هاحتی در شب‌هایِ حمله نمایشی از اقتدارِ ملی بود. حملاتِ موشکی و هوایی، هرچند دردناک، نتوانست اراده‌یِ ملتِ ایران را بشکند. در نهایت، دشمنان، طعمِ تلخِ شکست را چشیدند و ایران، مقتدرتر از همیشه، ایستاد.

۶- سربازانِ بی‌ادعایِ سلامت؛ قهرمانانِ واقعیِ دورانِ بحران

در میانِ این همه حماسه نباید از نقشِ کارشناسانِ دامپزشکی غافل شد. اینان مردان و زنانی بودند که در خطِ مقدمِ دفاع از سلامتِ جامعه، بدونِ هیچ چشم‌داشتی، جانفشانی کردند. آنان با (دانش) به عنوانِ سلاح، (وجدان) به عنوانِ سپر، و (تعهد) به عنوانِ چراغِ راه،در برابرِ تهدیداتِ پنهان و آشکارِ سلامت، ایستادگی کردند. آنان (سربازانِ گمنامِ سلامت) بودند که نامشان در تاریخِ این سرزمین، با طلا نوشته خواهد شد.

 ۷-طرح تشدید نظارت بهداشتی در خراسان رضوی و مشهد

در خراسان رضوی، به‌ویژه در شهر مقدس مشهد اجرای طرح تشدید نظارت بهداشتی رنگ و بُعدی متفاوت پیدا کرد چراکه این استان در تمام ماه رمضان و ایام نوروز با حجم بسیار بالای مسافران زائران و گردشگران روبه‌رو بود و همین موضوع، دامنهٔ فعالیت‌های نظارتی را چند برابر کرد. مشهد، با وجود شب‌های زنده و پررفت‌وآمد حرم مطهر رضوی بازارهای پرجنب‌وجوش رستوران‌ها و مراکز عرضه گسترده مواد پروتئینی نیازمند شبکه‌ای دقیق، منظم و ۲۴ساعته از کنترل‌های میدانی بود.

در این طرح، گروه‌های دامپزشکی استان با برنامه‌ریزی گسترده در قالب گشت‌های شیفتی بازرسی‌های سرزده  حضور ثابت در کشتارگاه‌ها پایش سردخانه‌ها و کنترل بارهای ورودی به استان، توانستند جریان تأمین مواد غذایی سالم را از مبدأ تا سفرهٔ مردم تحت نظارت کامل قرار دهند. حجم عملیات به اندازه‌ای زیاد بود که برخی تیم‌ها روزانه ده‌ها مرکز عرضه را پایش می‌کردند و شب‌ها نیز هم‌زمان با اوج خرید مردم یا زمان تحویل گوشت گرم از کشتارگاه‌ها در محل حاضر می‌شدند. ویژگی مهم خراسان رضوی آن بود که زنجیرهٔ تأمین مواد پروتئینی در این استان عمدتاً پایدار و منظم بود و هیچ‌گونه اختلالی در روند بررسی‌ها تأییدیه‌ها و بازرسی‌های سلامت رخ نداد. ساختار گستردهٔ لجستیکی استان و آمادگی کامل اکیپ‌ها باعث شد نظارت‌ها با دقت و کیفیتی بالا انجام شود و در تمام این مدت، گزارش‌های کنترل کیفی و نمونه‌برداری‌ها نشان‌دهندهٔ مدیریت دقیق، سلامت مطلوب و نظم اجرایی مثال‌زدنی دراستان باشد 

 ۹-نقش ناظران ذبح شرعی در زنجیرهٔ نظارت دامپزشکی

در نظامِ پیچیدهٔ نظارت‌های بهداشتی دامپزشکی به‌ویژه در ایام حساس و پرمسافرنقشِ (ناظرین ذبح شرعی) نقشی حیاتی و غیرقابل انکار است. این عزیزان با اتکا به دانشِ فقهی و مهارت‌های تخصصی دامپزشکی مسئولیتِ خطیرِ تطبیقِ فرآیندِ ذبح با موازینِ شرعی بر عهده دارند.  همکاریِ تنگاتنگِ این ناظران با سایر واحدهای دامپزشکی، ستونِ فقراتِ اجرایِ طرح‌های تشدیدِ نظارت را تشکیل می‌دهد و اطمینان می‌دهد که هیچ قصوری در این زنجیرهٔ حیاتی رخ نخواهد داد.

۱۰-اجرای موفقیت‌آمیز این طرح، نیازمند پشتیبانی قوی و اطلاع‌رسانی مؤثر بود. در این راستا:

الف) واحد آمار و اطلاعات:
 مسئولین این واحد، با حضور مداوم و ثبت دقیق داده‌ها و گزارش‌های میدانی در طول ۴۵ روز، نقشی حیاتی در پایش و ارزیابی مستمر طرح ایفا کردند.
ب -رسانه‌ها (مثال صدا و سیمای مشهد):
 این رسانه به‌طور فعال در پوشش اخبار طرح ثبت گزارش‌های میدانی و اطلاع‌رسانی هشدارها و توصیه‌های بهداشتی به شهروندان و مسافران مشارکت داشت.
ج -مدیریت ارشد: 
مدیران ستادی و معاونین ادارات کل وسازمان با شرکت در جلسات متعدد، ونظارت بهداشتی بر تأمین مواد غذایی بهداشتی نظارت کرده و تصمیمات لازم را جهت رفع موانع احتمالی اتخاذ نمودند.
د-واحدهای پشتیبانی:
 بخش‌های لجستیک، روابط عمومی و حقوقی نیز با فراهم آوردن زیرساخت‌های لازم، تسهیل فرآیندها، و پیگیری موارد تخلف، به اجرای روان و مؤثر طرح کمک شایانی نمودند.
این اقدامات هماهنگ، در جهت حفظ و ارتقاء سطح سلامت جامعه و اطمینان از دسترسی شهروندان به مواد غذایی سالم و بهداشتی صورت پذیرفت.

دکتر رضا افشاریان
رئیس اداره نظارت بر بهداشت عمومی و مواد غذایی
اداره کل دامپزشکی خراسان رضوی