اتحادیه سازمان‌های دامپزشکی کشورهای اسلامی؛ حلقه مفقوده امنیت غذایی و سلامت منطقه

فاخته- قبل از اینکه به اصل ماجرا پرداخته شود لازم است به سازمان همکاری اسلامی (OIC)، به عنوان دومین سازمان بین دولتی پس از سازمان ملل متحد اشاره شود که با عضویت ۵۷ کشور به گسترش بیش از چهار قاره است. سازمان، صدای جمعی جهان اسلام و تضمین برای حفاظت و حمایت از منافع جهان اسلام در روح ترویج صلح بین‌المللی و هماهنگی میان افراد مختلف جهان است. نام این سازمان از زمان تأسیس در سال ۱۹۶۹ تا سال ۲۰۱۱ سازمان کنفرانس اسلامی بود سپس به سازمان همکاری اسلامی تغییر یافت.

لزوم هم افزایی هرچه بیشتر این کشورها در حوزه های مختلف از جمله تامین امنیت و ایمنی غذا رویدادی است که می تواند نقشی اثرگذار در ثبات حاکمیت و تامین بخش مهمی از امنیت و اقتدار این گروه از کشورها داشته باشد و در این بین، نقش سازمان های دامپزشکی این کشورها در تامین این مهم، بسیار حائز اهمیت است. از طرفی در شرایطی که تهدیدهای بهداشتی و بیماری‌ های مشترک انسان و دام به سرعت از مرزهای جغرافیایی عبور می‌ کنند، همکاری‌ های منطقه‌ای در حوزه دامپزشکی دیگر یک انتخاب نیست؛ بلکه یک ضرورت راهبردی است. جهان اسلام با برخورداری از جمعیت قابل توجه، منابع گسترده دامی و بازار بزرگ مصرف، ظرفیت آن را دارد که به یک قطب اثرگذار در امنیت غذایی و سلامت دام تبدیل شود. با این حال، نبود یک ساختار منسجم برای هم‌افزایی نهادهای دامپزشکی، همچنان یک خلأ جدی محسوب می‌شود.
ایجاد «اتحادیه سازمان‌های دامپزشکی کشورهای اسلامی» ذیل مجموعه (OIC) و یا حتی به صورت مستقل می‌تواند پاسخی عملی به این خلأ باشد. چنین اتحادیه‌ای بستری رسمی برای تبادل اطلاعات، هماهنگی در کنترل بیماری‌ها، ارتقای استانداردهای بهداشتی، آموزش‌های مشترک و توسعه همکاری‌های علمی فراهم می‌کند. تجربه بحران‌های بهداشتی در سال‌های اخیر نشان داده است که تأخیر در اطلاع‌رسانی و نبود هماهنگی منطقه‌ای، خسارات اقتصادی و اجتماعی سنگینی به همراه دارد.
یکی از کارکردهای کلیدی این اتحادیه، ایجاد شبکه هشدار سریع بیماری‌های دامی در سطح کشورهای اسلامی است. این شبکه می‌تواند امکان واکنش هماهنگ، تحقیق مشترک و مدیریت بحران را تقویت کند. در کنار آن، همگرایی در استانداردهای قرنطینه‌ای و بهداشتی، تجارت محصولات دامی میان کشورهای اسلامی را تسهیل کرده و اعتماد متقابل را افزایش می‌دهد؛ موضوعی که مستقیماً با امنیت غذایی و توسعه اقتصادی پیوند دارد.
از منظر علمی نیز، اتحادیه پیشنهادی می‌تواند به سکویی برای همکاری دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی و سازمان‌های دامپزشکی تبدیل شود. تربیت نیروی انسانی متخصص، اجرای پروژه‌های مشترک و ایجاد بانک‌های اطلاعاتی منطقه‌ای، جایگاه علمی کشورهای اسلامی را در عرصه جهانی ارتقا خواهد داد.
این اتحادیه همچنین می‌تواند در تعامل ساختاری با سازمان همکاری اسلامی به عنوان بازوی تخصصی حوزه دامپزشکی عمل کند و دامپزشکی را به بخشی از دیپلماسی سلامت در جهان اسلام تبدیل سازد. پیوند میان سلامت دام، سلامت انسان و سلامت محیط زیست، امروز بیش از هر زمان دیگری روشن است و رویکرد «یک سلامت» بدون همکاری‌های منطقه‌ای تحقق نخواهد یافت.
تشکیل اتحادیه سازمان‌های دامپزشکی کشورهای اسلامی می‌تواند الگویی موفق از همگرایی تخصصی در جهان اسلام ارائه دهد؛ الگویی که نه‌تنها منافع کشورهای عضو را تأمین می‌کند، بلکه سهمی مؤثر در سلامت جهانی خواهد داشت.

پیشنهاد می شود با توجه به نقش محوری ایران در منطقه، این موضوع از طریق وزارت جهاد کشاورزی و سازمان دامپزشکی کشور در ابعاد ملی مطرح و پس از اخذ موافقت از نهادهای ذیربط از طریق نهادهای دیپلماتیک، مقدممات ارائه ان در (OIC) مطرح و پیگیری شود.

دکتر هادی زارعی