کاسبانی که انسانیت را نفروختند و آبرو خریدند

فاخته- خبر شاید کوتاه باشد؛ چند فروشنده، چند مغازه، چند برچسب قیمت قدیمی. اما در پشت این تصویر ساده، حقیقتی بزرگ نهفته است. حقیقتی به بزرگی شرافت انسان.
آن کاسبانی که کالای موجود در قفسه را با همان قیمت درج‌شده فروختند، شاید در ظاهر از بخشی از سود خود گذشتند، اما در حقیقت چیزی بسیار ارزشمندتر به دست آوردند؛ دعای خیر مردم، آرامش وجدان و رضایت خداوند.
در عرفان اسلامی، کسب و کار تنها معامله کالا نیست؛ معامله دل‌هاست. بازار فقط محل خرید و فروش نیست؛ میدان آزمون انسانیت است. بسیاری می‌توانند ثروت بیندوزند، اما همه نمی‌توانند اعتماد بیافرینند. سرمایه اصلی یک شهر نه ساختمان‌های بلند آن است و نه خیابان‌های عریضش؛ سرمایه واقعی هر شهر، انسان‌های شریف آن هستند.
چه بسیار شهرهایی که با وجود ثروت فراوان، از فقر اخلاق رنج می‌برند و چه بسیار شهرهایی که به برکت چند انسان درستکار، بوی بهشت می‌دهند.
مولانا می‌گوید:
«این جهان کوه است و فعل ما ندا
سوی ما آید نداها را صدا»
آن کاسب باانصاف شاید امروز چند هزار تومان کمتر به دست آورده باشد، اما فردا صدها برابر آن را در قالب اعتماد مردم، اعتبار اجتماعی و برکت الهی دریافت خواهد کرد.
برکت، همان گمشده‌ای است که با هیچ حسابداری مالی قابل اندازه‌گیری نیست. دو مغازه ممکن است درآمدی برابر داشته باشند، اما یکی با آرامش سر بر بالین بگذارد و دیگری با اضطراب. یکی محبوب دل مردم باشد و دیگری تنها صاحب پول.
در فرهنگ ایرانی و اسلامی، کاسب امین همواره جایگاهی والا داشته است. پیامبر اکرم(ص) فرموده‌اند:
«التاجر الصدوق الأمین مع النبیین والصدیقین والشهداء»
یعنی بازرگان راستگو و امانتدار در قیامت همنشین پیامبران و شهیدان خواهد بود.

چه مقام بلندی از این بالاتر؟
امروز جامعه بیش از هر زمان دیگری تشنه چنین الگوهایی است. مردم در میان انبوه خبرهای تلخ، نیاز دارند نشانه‌هایی از امید ببینند؛ نشانه‌هایی که ثابت کند هنوز انسانیت زنده است، هنوز وجدان بیدار است و هنوز کسانی هستند که خدا را بر سود ترجیح می‌دهند.
این چند کاسب شاید نامشان در کتاب‌های تاریخ ثبت نشود، اما نامشان در دفتر نانوشته دل مردم ثبت شده است. آنان به ما یادآوری کردند که شرافت هنوز کالایی نایاب نشده است.
شهرها را خیابان‌ها نمی‌سازند؛ انسان‌ها می‌سازند.
و گاهی چند برچسب قیمت قدیمی، ارزشمندتر از هزاران تابلوی تبلیغاتی می‌شود؛ زیرا نشان می‌دهد هنوز کسانی هستند که در بازار دنیا، آخرت خود را نمی‌فروشند.
سلام بر آنان که در هیاهوی گرانی، ارزان نفروختند؛ سلام بر آنان که در بازار سود، وجدان را گران‌تر دانستند؛ و سلام بر آنان که با انصاف خود، آبروی یک شهر را خریدند و دل‌های بسیاری را روشن کردند./972

علیرضا کیهان پور