مقایسه صرف قیمت کالاها با کشورهای همسایه : تصویر ناقص معیشت ایرانیان

فاخته- مقایسه قیمت کالاها در ایران با کشورهای همسایه، بدون لحاظ درآمدها و قدرت خرید خانوارها، تصویر واقعی از وضعیت معیشتی مردم ارائه نمی‌دهد. 

تحلیل یا تحریف

تحلیل‌های اقتصادی نشان می‌دهد که تنها نگاه به اعداد قیمت، نمی‌تواند هزینه واقعی زندگی روزمره مردم را منعکس کند و نتیجه‌گیری‌های نادرست ایجاد می‌کند. این مقاله به بررسی علمی این موضوع و تبعات رسانه‌ای و اجتماعی آن می‌پردازد.

مقدمه

اخیراً در رسانه ملی و برخی خبرگزاری‌ها، شاهد اظهارنظرهایی هستیم که افزایش قیمت کالاها در ایران را با کشورهای همسایه مقایسه می‌کنند. این مقایسه به‌ظاهر ساده، اما از منظر علم اقتصاد و جامعه‌شناسی معیشت، مغایر با واقعیت زندگی مردم است.

در این نوشتار دردآلود ، به تحلیل این موضوع از سه زاویه می‌پردازیم:
اصول اقتصادی و تحلیل قدرت خرید
تبعات رسانه‌ای و اجتماعی چنین مقایسه‌ای
پیامدهای سیاستگذاری و اعتماد عمومی

۱. تحلیل اقتصادی: قدرت خرید و درآمد واقعی

خطای اساسی: مقایسه قیمت‌ها بدون در نظر گرفتن درآمد سرانه و حداقل دستمزد.
مثال عددی: اگر قیمت یک کیلو گوشت در ایران و ترکیه مشابه باشد، اما حداقل دستمزد در ترکیه ۵ برابر ایران باشد، توان خرید واقعی خانواده ایرانی به مراتب کمتر است.
سهم خوراک در سبد هزینه: در کشورهای همسایه معمولاً حدود ۲۰درصد از هزینه خانوار است و در ایران بین ۴۵ تا ۶۰درصدرا به خود اختصاص داده است.
نتیجه : هرگونه نتیجه‌گیری صرفاً بر اساس قیمت کالا، تصویر گمراه‌کننده‌ای از معیشت ارائه می‌دهد.

۲. تحلیل رسانه‌ای: قاب‌بندی نادرست و عادی‌سازی فقر

رسانه‌ها ابزار توسعه فهم عمومی هستند، اما در این موارد شاهد Framing by Downward Justification هستیم  : تلاش برای عادی‌سازی گرانی و توجیه سیاست‌ها از طریق مقایسه نامناسب.
اثر بر جامعه : کاهش حساسیت نسبت به گرانی، تضعیف مطالبات مدنی و ایجاد بی‌اعتمادی طولانی‌مدت.

۳. پیامد اجتماعی و حکمرانی

چنین اظهارنظرهایی، علاوه بر خطاهای اقتصادی و رسانه‌ای، اعتماد عمومی به نهادهای مسئول را تضعیف می‌کند.
در اخلاق حکمرانی، سه اصل کلیدی وجود دارد:
صداقت آماری
شفافیت مقایسه
همدلی با گروه‌های آسیب‌پذیر

مقایسه صرف قیمت کالا، هیچ‌یک از این اصول را رعایت نمی‌کند و می‌تواند منجر به نارضایتی و فشار اجتماعی شود.

سخن پایانی  

قیمت کالاها بدون توجه به درآمد و قدرت خرید مردم، تحریف واقعیت معیشت است.
رسانه‌ها و مسئولان باید نقش اطلاع‌رسانی صحیح و تحلیل کامل اقتصادی را در نظر بگیرند.
اصلاح سیاستگذاری و اطلاع‌رسانی تنها با توجه به داده‌های واقعی و قدرت خرید مردم ممکن است./۸۶۱

 علیرضا کیهان‌پور