مرغداری "خانواده خلج" به کجا چنین شتابان؟ بخش دوم

شکست؛ پایان راه نیست، بخشی از مسیر توسعه است

فاخته- تقریباً تمام اقتصادهای بزرگ جهان، از ایالات متحده و آلمان گرفته تا ژاپن و کره‌جنوبی، تجربه‌های تلخی از شکست بنگاه‌های اقتصادی داشته‌اند. اما آنچه این کشورها را متمایز کرده، نبودِ شکست نبوده است؛ بلکه توانایی آنها در تبدیل شکست به تجربه، اصلاح سیاست‌ها و آغاز دوباره بوده است.
کارآفرینی ذاتاً با ریسک همراه است. هیچ سرمایه‌گذاری نمی‌تواند همه متغیرهای اقتصادی، تغییرات بازار، تورم، نوسانات قیمت مواد اولیه، تحولات مالی، سیاست‌های اعتباری یا حتی رخدادهای غیرمنتظره را به‌طور کامل پیش‌بینی کند. 
از همین رو، در ادبیات توسعه، شکست یک بنگاه اقتصادی نه یک استثنا، بلکه بخشی از چرخه طبیعی اقتصاد پویا به شمار می‌رود.
مستند «خانواده خلج» از این منظر، اثری فراتر از یک روایت شخصی است. این فیلم به مخاطب یادآوری می‌کند که هر تصمیم اقتصادی، تنها به سود و زیان مالی ختم نمی‌شود؛ بلکه با سرنوشت انسان‌ها، روابط خانوادگی، امید فرزندان، سلامت روان و آینده یک خانواده گره خورده است. اعداد و ارقام ترازنامه، هرگز نمی‌توانند اشک‌های یک مادر، اضطراب یک پدر یا نگرانی فرزندانی را که آینده خود را در معرض فروپاشی می‌بینند، توصیف کنند.

از سوی دیگر، فیلم پرسشی بنیادین را پیش روی مخاطب قرار می‌دهد: آیا جامعه فقط در زمان موفقیت از کارآفرینان تقدیر می‌کند، یا در روزهای سخت نیز برای حفظ سرمایه انسانی و اجتماعی آنان مسئولیتی بر عهده دارد؟ پاسخ به این پرسش، تفاوت میان اقتصادی صرفاً رشدگرا و اقتصادی انسان‌محور را آشکار می‌کند.
شاید بزرگ‌ترین دستاورد این مستند آن باشد که شکست را از یک «برچسب» به یک «فرصت برای اندیشیدن» تبدیل می‌کند؛ فرصتی برای بازنگری در شیوه حمایت از تولید، اصلاح نظام‌های تأمین مالی، کاهش موانع اداری و مهم‌تر از همه، تغییر نگرش فرهنگی نسبت به کسانی که با شجاعت، سرمایه و اعتبار خود را برای ساختن آینده به میدان آورده‌اند.

بیشتر بخوانید:

وقتی رؤیا به وثیقه بانک تبدیل می‌شود «خانواده خلج» و تراژدی خاموشِ/بخش نخست

در بخش بعدی این یادداشت به نقش نظام بانکی، بوروکراسی، سرمایه اجتماعی و تجربه کشورهای موفق در حمایت از کارآفرینان پس از شکست خواهیم پرداخت./976

علیرضا کیهان‌پور