چرا میلیاردها دلار تبخیر شد؟ سقوط نَرم یک امپراتوری!

فاخته- "متاورس" ، زمانی وعده «جهان دیجیتال موازی» را می‌داد، اما طی پنج سال اخیر سقوط ارزش، ریزش کاربران و تعطیلی پروژه‌ها، خبر از یک شکست واقعی اقتصادی و اجتماعی داده است.
 بررسی علل آن نشان می‌دهد که این شکست نه ناشی از یک عامل، بلکه از چندین عامل همزمان است.

 حباب سرمایه‌گذاری و هیجان مصنوعی
شرکت‌های بزرگ مثل Meta Platforms میلیاردها دلار روی پروژه‌های متاورس سرمایه‌گذاری کردند، بدون اینکه زیرساخت کاربردی وجود داشته باشد.
سرمایه‌گذاران خُرد، تحت تأثیر تبلیغات رسانه‌ای و ترس از عقب ماندن (FOMO)، میلیاردها دلار در زمین مجازی و NFTها سرمایه‌گذاری کردند.
سقوط بازار رمزارزها در سال ۲۰۲۲، عملاً بخش بزرگی از ارزش این دارایی‌ها را نابود کرد.
تحلیل : حباب هیجانی، ارزش واقعی فناوری و کاربرد آن را پوشانده بود.

 کمبود کاربرد واقعی برای کاربران
هدست‌های VR گران، سنگین و خسته‌کننده بودند.
زندگی دوم دیجیتال جذابیت کافی برای کاربران عادی نداشت.
تعاملات اجتماعی در متاورس با گفت‌وگوی ساده در شبکه‌های اجتماعی سُنتی قابل جایگزینی بود.
تحلیل : محصولی که مشکل واقعی کاربر را حل نکند، هرچقدر جذاب هم تبلیغ شود، شکست می‌خورد.

هزینه‌های سرسام‌آور توسعه
ایجاد محیط‌های سه‌بُعدی پایدار و قابل تعامل، هزینه‌های میلیاردی دارد.
شرکت‌هایی مثل Meta Platforms زیان‌های چند میلیارد دلاری گزارش کردند.

سخت‌افزار و نرم‌افزار مورد نیاز هنوز به بلوغ اقتصادی نرسیده بود.
تحلیل : توسعه قبل از آمادگی زیرساختی، بار مالی غیرقابل تحملی ایجاد کرد.
 تمرکز نادرست بر زمین دیجیتال و NFT
سرمایه‌گذاری روی زمین مجازی NFT و دارایی‌های کلکسیونی، بیشتر شبیه سوداگری بود تا ایجاد ارزش واقعی.

بازار اشباع و غیرشفاف شد. بسیاری از پروژه‌ها کلاهبرداری یا نیمه‌کاره باقی ماندند.
تحلیل : تمرکز بر دارایی‌های مصنوعی به جای تجربه واقعی، اعتماد بازار را از بین برد.

نبود تجربه کاربری مناسب
استفاده از "متاورس" نیازمند یادگیری، تجهیزات پیچیده و صبر بود.
تعامل اجتماعی در "متاورس" با تجربه واقعی فاصله داشت و باعث خستگی ذهنی کاربران شد.
تحلیل : محصول پیچیده و طاقت‌فرسا، پذیرش عمومی را محدود کرد.

رقابت فناوری و توجه به هوش مصنوعی

موج بزرگ بعدی فناوری‌ها، هوش مصنوعی بود.
سرمایه‌ها و توجه کاربران به AI و ابزارهای هوشمند منتقل شد.
متاورس بدون ترکیب با AI، جذابیت کافی ندارد.
تحلیل : رقابت فناوری و تمرکز اشتباه، متاورس را در حاشیه قرار داد.

 عامل حقیقی شکست

علل اصلی شکست متاورس را می‌توان چنین خلاصه کرد :
حباب سرمایه‌گذاری و هیجان کاذب → ارزش واقعی فناوری پنهان شد.
کمبود کاربرد واقعی برای کاربران → محصولی که مشکل حل نکند، نمی‌ماند.
هزینه‌های توسعه سنگین → زیان میلیاردی و فشار مالی.
تمرکز روی دارایی‌های مصنوعی → سوداگری و بی‌اعتمادی.
تجربه کاربری ضعیف و پیچیدگی تجهیزات → پذیرش پایین.
رقابت فناوری و انتقال توجه به AI → کاهش سرمایه و هیجان.

سقوط نرم و تبخیر میلیارد ها دلار بی زبان
  
"متاورس" سقوط نکرد، بلکه تصویر اغراق‌شده و وعده‌های بزرگ آن فرو ریخت.
این فناوری هنوز زنده است، اما شکل آن تغییر کرده :
استفاده صنعتی و سازمانی
ترکیب با هوش مصنوعی و واقعیت افزوده

تجربه شخصی به جای وعده‌های اجتماعی عظیم

 بنابر این می‌توان گفت شکست واقعی، نه در فناوری بلکه در زمان‌بندی ، تبلیغات و انتظار غیرواقعی بازار اتفاق افتاد.
 
می شود پیش بینی کرد " آخرین میخ خود زنی بر تابوت متاورس " در ابتدای سال ۲۰۲۶ نواخته و پرچم آن به پایین کشیده شد.

«شاید هم "کارتل های جهانی" برگزاری نمایشگاه و اکسپوی های بین المللی صنعتی، فرهنگی، کشاورزی، تغذیه، دارو، درمان، مکانیزاسیون در زمینه دام، طیور،آبزیان و... صنایع وابسته در "فضای حقیقی" که احساس خطر از دست دادن منافع مادی و سود سرشار این رویدادها را مانند "شمشیر دامکلوس" بر بالای سر منظومه ادواری خود هر لحظه احساس می کردند از "سقوط نَرم متاورس" بیشتر از همه خوشحال شده باشند!.»/ ۸۸۵

علیرضا کیهان‌پور