چهار چراغی که کشاورزی ویتنام را ساخت؛ برق، جاده، حمل‌ونقل و کتابخانه

 نسخه‌ای برای شکوفایی روستاهای تولیدی

فاخته- گاهی سرنوشت یک کشور نه در برج‌های بلند و شهرهای بزرگ، بلکه در دورافتاده‌ترین روستاهایش رقم می‌خورد. ویتنام یکی از کشورهایی است که این حقیقت را به‌خوبی درک کرد. این کشور پیش از آنکه به دنبال پروژه‌های پرزرق‌وبرق باشد، تصمیم گرفت ستون‌های اصلی توسعه را از روستاها بنا کند؛ برق‌رسانی، راه‌سازی، حمل‌ونقل روستایی و گسترش آموزش و فرهنگ مطالعه.

سال‌ها پیش، بسیاری از روستاهای کوهستانی و مناطق دورافتاده ویتنام با کمبود برق، جاده‌های نامناسب و دسترسی دشوار به بازار روبه‌رو بودند. دولت ویتنام با همراهی نهادهای محلی و حمایت سازمان‌های بین‌المللی، برنامه‌ای بلندمدت را آغاز کرد تا هیچ روستای تولیدکننده‌ای از زیرساخت‌های حیاتی محروم نماند. 
نتیجه این رویکرد، دگرگونی چشمگیر در اقتصاد روستایی و کاهش فقر بود.
نخستین چراغ، برق بود. برق تنها روشن‌کننده خانه‌ها نبود؛ موتور پمپ‌های آبیاری، سردخانه‌ها، کارگاه‌های فرآوری محصولات، مراکز بسته‌بندی، صنایع کوچک روستایی و حتی کلاس‌های درس را نیز روشن کرد. بر اساس گزارش بانک جهانی، نرخ برق‌رسانی روستایی در ویتنام از کمتر از ۵۰ درصد در اواخر دهه ۱۹۹۰ به حدود ۹۷ درصد در سال ۲۰۱۱ رسید و همین تحول، بهره‌وری کشاورزی، کیفیت زندگی و فرصت‌های آموزشی را به شکل محسوسی افزایش داد.
دومین چراغ، جاده بود. ویتنام دریافت که تولید بدون راه، ثروت نمی‌آفریند. کشاورزی که نتواند برنج، قهوه، فلفل، میوه یا آبزیان خود را به‌موقع به بازار برساند، بخش بزرگی از درآمدش را از دست خواهد داد. به همین دلیل، هزاران کیلومتر جاده روستایی و پل ساخته یا بازسازی شد تا روستاها به بازارهای محلی و بنادر صادراتی متصل شوند.
 این سرمایه‌گذاری، زمان سفر را کاهش داد، ضایعات محصولات را کم کرد و دسترسی مردم به خدمات آموزشی و درمانی را بهبود بخشید.

سومین چراغ، حمل‌ونقل کارآمد بود. جاده زمانی ارزشمند است که کامیون، اتوبوس و زنجیره توزیع بتوانند به‌راحتی از آن استفاده کنند. توسعه حمل‌ونقل روستایی، هزینه انتقال محصولات را کاهش داد و امکان حضور مستقیم تولیدکنندگان در بازارهای داخلی و صادراتی را افزایش داد. امروز بخش مهمی از موفقیت ویتنام در صادرات محصولات کشاورزی، حاصل همین اتصال هوشمند میان مزرعه، جاده و بازار است.
اما شاید مهم‌ترین درس ویتنام، چراغ چهارم باشد؛ چراغی که کمتر دیده می‌شود اما ماندگارتر است : 
دانش، مطالعه و یادگیری.
توسعه تنها با سیم برق و آسفالت دوام نمی‌آورد. روستا به انسان‌های آگاه، کتاب، آموزش و مراکز فرهنگی نیز نیاز دارد. کتابخانه‌های روستایی می‌توانند همان نقشی را ایفا کنند که جاده برای اقتصاد ایفا می‌کند؛ پلی میان انسان و آینده. کتابخانه، محلی برای امانت گرفتن کتاب نیست؛ مدرسه‌ای همیشگی برای کشاورزان، دامداران، زنان، نوجوانان و کارآفرینان روستایی است.
در کتابخانه می‌توان روش‌های نوین کشاورزی، دامپروری، مرغداری، دامپزشکی آبزی‌پروری، بازاریابی، گردشگری روستایی، صنایع‌دستی، فناوری‌های دیجیتال و حتی هوش مصنوعی را آموخت. روستایی که کتابخانه پویا داشته باشد، سریع‌تر با تغییرات جهان هماهنگ می‌شود و ظرفیت بیشتری برای نوآوری و کارآفرینی خواهد داشت.
تجربه ویتنام نشان می‌دهد که زیرساخت‌های فیزیکی و زیرساخت‌های دانشی باید هم‌زمان رشد کنند. برق، جاده و حمل‌ونقل، تولید را ممکن می‌کنند؛ اما مطالعه، آموزش و کتابخانه‌ها، کیفیت تولید و توان رقابت را افزایش می‌دهند.
پیام این تجربه روشن است : 
اگر می‌خواهیم روستاها موتور محرک اقتصاد و امنیت غذایی باشند، باید هم چراغ خانه‌ها را روشن کنیم و هم چراغ اندیشه‌ها را.
شعار توسعه روستایی آینده می‌تواند چنین باشد :
«روشنایی را به ارتفاعات روستاها ببریم؛ با برق، با جاده، با حمل‌ونقل، با کتابخانه و با فرهنگ مطالعه.»
زیرا آینده از جایی آغاز می‌شود که محصول به بازار برسد، دانش به دست مردم برسد و امید در دل روستا زنده بماند./ 1025

علیرضا کیهان‌پور 

منبع :
World Bank – Vietnam: Achieving Success as a Middle-income Country : 
(گزارش بانک جهانی درباره برق‌رسانی روستایی،حمل‌ونقل و توسعه روستایی ویتنام)