وقتی "خاویار" به کوهستان می‌رود؛ درسی از ویتنام برای "آینده آبزی‌پروری" جهان

از "نونگ لونگ" تا فردای آبزی‌پروری ؛ روایت یک موفقیت سبز...

فاخته- این روزها در استان "دین‌بین ویتنام" ، پرورش ماهیان خاویاری در دریاچه‌ای کوهستانی توجه کارشناسان کشاورزی و آبزی‌پروری را به خود جلب کرده است. جایی که روزگاری تنها یک منبع تأمین آب کشاورزی محسوب می‌شد، امروز به بستری برای تولید یکی از ارزشمندترین محصولات آبزی جهان تبدیل شده است.
در نگاه نخست، خبر پرورش چند تن ماهی خاویاری در یک دریاچه محلی شاید رویداد چندان بزرگی به نظر نرسد، اما آنچه این تجربه را ارزشمند می‌کند، نوع نگاه به منابع طبیعی است.
 ویتنامی‌ها نشان داده‌اند که توسعه الزاماً به معنای سرمایه‌گذاری‌های عظیم و پروژه‌های پرهزینه نیست؛ بلکه گاهی از شناخت دقیق ظرفیت‌های بومی آغاز می‌شود.
دریاچه "نونگ لونگ" دارای آب پاک، دمای مناسب و شرایط اکولوژیک مطلوب برای رشد ماهیان سردآبی است. همین مزیت طبیعی باعث شده فعالان محلی به جای تقلید از الگوهای رایج، راهی متناسب با ویژگی‌های منطقه خود انتخاب کنند. نتیجه نیز چشمگیر بوده است؛ ماهیان خاویاری با وزن بیش از ۱۰ تا ۱۵ کیلوگرم که در قفس‌های شناور رشد کرده‌اند و امروز به محصولی اقتصادی برای منطقه تبدیل شده‌اند.
اما نکته مهم‌تر، رویکرد «کشاورزی سبز» در این طرح است. 
استفاده از منابع غذایی محلی، کاهش وابستگی به خوراک صنعتی، بهره‌برداری مسئولانه از منابع آب و تلاش برای حفظ کیفیت محیط زیست، همگی نشان می‌دهد که تولید اقتصادی و حفاظت از طبیعت می‌توانند در کنار یکدیگر قرار گیرند.
شاید مهم‌ترین درس این تجربه، توجه به دانش و مدیریت باشد. در گزارش منتشرشده، پرورش‌دهندگان تأکید می‌کنند که موفقیت در پرورش ماهیان خاویاری تنها به داشتن آب مناسب وابسته نیست؛ بلکه نیازمند شناخت رفتار ماهی، پایش مستمر کیفیت آب، کنترل اکسیژن و یادگیری دائمی است. 

توسعه پایدار بیش از آنکه محصول سرمایه باشد، نتیجه دانش و پشتکار است.
نکته قابل تأمل دیگر، توجه به بازار و اعتماد مصرف‌کننده است.
 استفاده از سامانه ردیابی مبتنی بر "کد QR" نشان می‌دهد که تولیدکنندگان ویتنامی تنها به فکر افزایش تولید نیستند؛ بلکه به دنبال شفافیت، برند‌سازی و افزایش اعتبار محصول خود نیز هستند. مسیری که امروزه به یکی از الزامات تجارت محصولات غذایی در جهان تبدیل شده است.
برای ایران، این تجربه می‌تواند پیام‌های ارزشمندی داشته باشد. کشور ما از نظر منابع آبی سرد، سدهای بزرگ، دریاچه‌های مصنوعی و مناطق کوهستانی مستعد، ظرفیت‌های کم‌نظیری در اختیار دارد. بسیاری از این ظرفیت‌ها هنوز به طور کامل در خدمت تولید ثروت، اشتغال و امنیت غذایی قرار نگرفته‌اند.
واقعیت آن است که آینده آبزی‌پروری جهان بیش از گذشته به سمت بهره‌برداری هوشمندانه از منابع موجود، افزایش بهره‌وری، تولید محصولات با ارزش افزوده بالا و توسعه سازگار با محیط زیست حرکت می‌کند. در چنین شرایطی، پرورش ماهیان خاویاری در منابع آبی داخلی می‌تواند به یکی از مسیرهای مهم توسعه اقتصاد آبزیان تبدیل شود.
تجربه دریاچه "نونگ لونگ ویتنام" ثابت می‌کند که گاهی میان کوه‌ها و در دل مناطق کمتر برخوردار، فرصت‌هایی نهفته است که می‌تواند موتور محرک توسعه باشد. 
کافی است نگاه‌ها از محدودیت‌ها به ظرفیت‌ها تغییر کند. آن‌گاه حتی یک دریاچه کوچک نیز می‌تواند به دانشگاهی برای آموزش توسعه پایدار و الگویی برای اقتصاد سبز تبدیل شود.

«خاویار در این روایت تنها یک محصول اقتصادی نیست ؛ نمادی است از اینکه چگونه دانش، صبر، مدیریت و اعتماد به ظرفیت‌های بومی می‌تواند آینده‌ای متفاوت برای جوامع محلی رقم بزند.»/984

علیرضا کیهان‌پور