وقتی ثبت تردد از انجام مأموریت مهمتر میشود، باید نگران آینده کار میدانی بود
فاخته-تهران؛ اول صبح وقتی کارشناس امور بیماریهای دامی با مجوز کتبی رئیس اداره راهی دامداری میشود؛ برای تست سل، خونگیری بروسلوز یا پیگیری گزارش بیماری و... و گاهی با اجازه قبلی، مستقیم از منزل به محل مأموریت میرود تا وقت و هزینه رفتوآمد هدر نرود. کار انجام میشود، گزارش تهیه میشود، اما پایان ماه، سامانه روایتی دیگر دارد: «کسری کار» یا «غیبت».
اگر مستندات مأموریت موجود است، چرا باید کارمند برای اثبات انجام وظیفه، دوباره وارد مأموریتی فرساینده شود؛ این بار میان برگهها، سامانهها و میزهای اداری؟
مسئله، ساعت نیست؛ شیوه دیدن خدمت است!
مدیران دامپزشکی باید این پرسش را جدی بگیرند: نظام اداری شما حضور کارمند را کجا جستوجو میکند؛ پشت در ساختمان یا در محل انجام وظیفه؟
بررسی و مبارزه با بیماریهای دامی و نظارت بهداشتی بر کشتارگاهها و فرآوردههای خام دامی و یا بازدید از اماکن دامی یا تولیدی و.. از وظایف قانونی سازمان دامپزشکی است. بخش مهمی از این مسئولیتها بیرون از اداره انجام میشود. بنابراین، حضور در ساختمان نمیتواند بهتنهایی نماینده حضور در خدمت باشد.
این تفاوت، مجوز بیانضباطی نیست؛ دلیل ضرورت طراحی انضباط متناسب با شغل است. کارمند دفتری و کارشناس میدانی، هر دو باید پاسخگو کارشان بابت حضور یا ناظر بودن کارشان باشند، اما نه الزاماً با روشی یکسان .
بیماری منتظر بازشدن اداره نمیماند
مراقبت از بیماریهای دام، طیور و آبزیان، نظارت بر فرآوردههای خام دامی و رسیدگی به گزارش تخلفات بهداشتی را نمیتوان همیشه تا نخستین ساعت اداری بعدی معطل گذاشت. سازمانی با مسئولیت پیشگیری و مبارزه با بیماری، به سازوکاری برای پاسخگویی ضروری خارج از ساعات معمول نیاز دارد؛ اقتضایی برخاسته از ماهیت مأموریتهای قانونی آن.
اما این ضرورت، چک سفیدامضایی برای آمادهباش دائمی و بیجبران کارکنان نیست. کشیک، مأموریت و خدمت در تعطیلات باید برنامه، مسئول مشخص و سازوکار ثبت و جبران قانونی داشته باشد.
نمیتوان هنگام بحران از کارمند انتظار انعطاف داشت، اما هنگام محاسبه کارکرد، هیچ انعطافی در شناخت خدمت او نشان نداد.
وقتی ماندن، کمدردسرتر از مأموریت میشود
به مانند ضرب المثل معروف که میگوید دیکته ننوشته غلط ندارد و خطر اصلی، چند دقیقه صرف تکمیل فرم نیست؛ پیامی است که مجموعه رویهها به کارکنان میدهد.
اگر مأموریت مصوب، همراه با نگرانی از مغایرت، توضیحخواهی و پیگیری مکرر باشد، ولی ماندن در اداره سابقه تردد مرتبتری بسازد، سازمان ناخواسته کدام رفتار را تشویق میکند؟
این هشدار را نباید به تنبلی کارکنان تعبیر کرد. مسئله، طراحی انگیزههاست. وقتی اثبات خدمت از خود خدمت دشوارتر شود، ممکن است کارشناس مسئولیتپذیر نیز بهتدریج مأموریت را دردسر بداند.
مدیران نباید منتظر کاهش بازدیدها بمانند تا این پیام را بشنوند. سامانهای که برای کنترل کارکنان تهیه شده، نباید آنان را از میدان دور کند.
نه معافیت بیضابطه، نه غیبتسازی
انصاف حکم میکند مزایای ثبت الکترونیکی را انکار نکنیم: شفافیت، قابلیت پیگیری و جلوگیری از سوءاستفاده. مشکل، اصل نظارت نیست؛ گردش کاری است که مأموریت معتبر را ناقص میبیند.
از نظر حقوقی نیز نمیتوان گفت ثبت ورود و خروج مطلقاً وظیفه کارمند نیست. ماده یک آییننامه حضور و غیاب کارکنان دولت، اصل ثبت را تکلیف کارکنان دانسته، اما تعیین ترتیب کتبی دیگری از سوی مقام ذیصلاح را نیز پیشبینی کرده است.
بنابراین، مسئولیت کارمند، مدیر و امور اداری باید در دستورالعمل معتبر روشن باشد. نبود یک ثبت دستگاهی، جای بررسی اسناد را نمیگیرد؛ همانطور که داشتن برگه مأموریت نیز جای گزارش واقعی انجام کار را پر نمیکند.
اصلاح را از همینجا آغاز کنید
راهحل، خرید دستگاه تازه یا افزودن سامانهای دیگر نیست. ابتدا باید فرایند اصلاح شود:
مأموریت تأییدشده، با گردش کاری روشن در محاسبه کارکرد منعکس شود؛ بدون ورود چندباره اطلاعات یکسان.
شروع مستقیم مأموریت از منزل، در موارد مجاز، با زمان و محدوده مشخص پیشبینی شود.
مسئول ثبت، تأیید، تطبیق و اصلاح اطلاعات دقیقاً معلوم باشد؛ نه اینکه اختلاف مسئولیتها به کارمند منتقل شود.
پیش از قطعیکردن مغایرتهای مورد اختلاف، مستندات مأموریت بررسی و امکان اصلاح قابلردیابی فراهم شود.
کنار ساعات خدمت، کیفیت بازدید، صحت نمونهبرداری، تکمیل گزارش و پیگیری نتیجه نیز ارزیابی شود.
این اصلاحات، نظارت را تضعیف نمیکند؛ آن را از شمارش تردد به شناخت دقیقتر خدمت نزدیک میکند.
پاسخ مدیران باید عملی باشد
کارمند عملیاتی نباید برای انجام مأموریت، میان وظیفه حرفهای و امنیت سابقه اداری خود گرفتار شود.
از مدیران سازمان و ادارات کل انتظار میرود مسئولیتها، مهلت اصلاح مغایرت و شیوه احتساب مأموریت را صریح و مکتوب تعیین کنند.
دامپزشکی به حضور نیاز دارد؛ اما حضور در خدمت به عنوان ناظر ، نه صرفاً حضور مقابل دوربین دستگاه حضور و غیاب . اگر کارشناس را به میدان میفرستید، مسئولیت دیدهشدن همان خدمت در نظام اداری را نیز بپذیرید.
کارشناس دامپزشکی را برای حضور در میدان به کار گرفتهایم؛ پس نباید نظام اداری، اثبات حضور او را دشوارتر از انجام مأموریتش کند. اگر مأموریت رسمی است، ثبت و محاسبه آن هم باید روشن، مستند و قابل پیگیری باشد. دستگاه حضور و غیاب ابزار نظارت است، نه معیار نهایی ارزش کارمند. وقت آن رسیده که سازمان دامپزشکی کشور، بهجای افزودن حلقههای کنترلی، سازوکارهای موجود را حداقل با کارشناسان عملیاتی خود را با واقعیت کار میدانی تطبیق دهد.
دکتر جواد شایانخواه
نماینده پایگاه خبری تحلیلی فاختهنیوز در استان تهران
این پایگاه خبری بر اساس مجوز معاونت مطبوعاتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مشغول فعالیت است. این پایگاه خبری تابع قوانین جمهوری اسلامی ایران بوده و هر گونه برداشت از مطالب آن تنها با ذکر منبع مجاز می باشد.