ممنوعالمصاحبهایم یا گرفتار سکوت مدیریتی؟چرا هنگام تقدیر ناممان نیست، اما هنگام بحران باید پاسخگو باشیم و ناممان به صدر خبرها بیایید ؟
فاخته- «اجازه مصاحبه نداریم» حتی برای گفتن از کاری که انجام دادهاید؟ برای توضیح اینکه در یک گشت مشترک چه مسئولیتی داشتهاید؟ برای اینکه مردم بدانند پشت خبر معدومسازی گوشت فاسد، کدام تشخیص و اقدام تخصصی بوده است؟
دامپزشکی اگر برای توضیح خدمتش اجازه ندارد، هنگام پاسخگویی به انتقادها چگونه ناگهان صاحب اختیار میشود؟ این چه ترتیبی است که در روز موفقیت میتوان ساکت ماند، اما در روز بحران باید پاسخ داد؟ پیش از آنکه از دیدهنشدن گلایه کنیم، باید از مدیران بپرسیم: این سکوت را چه کسی انتخاب کرده و هزینهاش را چه کسی میپردازد؟
یاد موضوعی افتادم که فردی به من گفت: «مگر اداره دامپزشکی هم وجود دارد؟ دامپزشکی هم شد سازمان؟»
این را یکی از همشهریانم که در مجموعه راه و شهرسازی فعالیت داشت، وقتی فهمید دامپزشکم، با لحنی تحقیرآمیز گفت. میشد از کنارش گذشت و به حساب ناآگاهی یک نفر گذاشت؛ اما پرسشش در ذهنم ماند: ما برای شناساندن دامپزشکی چه کردهایم که انتظار داریم دیگران جایگاهش را بشناسند؟
این برخورد را نمیتوان به همه جامعه تعمیم داد؛ اما نمیتوان تلخی آن را هم پشت تعریفهای همیشگی از اهمیت دامپزشکی پنهان کرد. اگر اهمیت ما فقط برای خودمان روشن باشد، جایی از مسیر ارتباط با مردم را اشتباه رفتهایم.
گوشت معدوم میشود؛ نام دامپزشکی هم همینطور!
بارها در خبرها دیدهام: «هزار کیلوگرم گوشت فاسد کشف و معدوم شد.» تصاویر را نگاه میکنم؛ مسئولان حاضرند، محموله پیداست، مصاحبه هم انجام شده است. اما گاهی نه نامی از دامپزشکی در خبر هست، نه توضیحی درباره سهم کارشناسان آن. زیر همان خبر، مردم از دستگاهی تشکر میکنند که گزارش را منتشر کرده است.
مردم مقصر نیستند؛ آنها از کسی قدردانی میکنند که نقش او را دیدهاند.
البته هر حذف نامی، الزاماً مصادره عملکرد نیست. شبکه بهداشت، تعزیرات و دیگر دستگاههای همکار نیز مسئولیت خود را دارند. پرسش این است: اگر دامپزشکی در تشخیص تخلف و اقدام تخصصی نقش داشته، چرا سهمش روشن نیست؟ چرا ادارهای که در عملیات حضور دارد، در روایت آن غایب است؟
نمیشود همیشه از دیگران گلایه کرد که جلو دوربین میایستند، وقتی خودمان حتی توضیحی کوتاه برای انتشار آماده نمیکنیم.
«اجازه مصاحبه نداریم»؛ پس چه کسی توضیح بدهد؟
در پیگیریهای رسانهای، پاسخ «اجازه مصاحبه نداریم» را شنیدهام؛ حتی برای تهیه گزارش از دستاوردهای یک مجموعه. اگر محدودیتی وجود دارد، باید معلوم باشد چه موضوعی محرمانه است، چه کسی مجاز به پاسخگویی است و خبرنگار چه زمانی پاسخ میگیرد.
پرونده قضایی میتواند ملاحظات داشته باشد؛ اما آیا معرفی یک اقدام پیشگیرانه یا توضیح عملکرد اداره هم باید پشت همان در بسته بماند؟
رسانه تخصصی برای شنیدن روایت دامپزشکی باید به چه کسی مراجعه کند؟ آیا باید گزارش این حوزه را از زبان دستگاه همکار بنویسد، چون مسئول دامپزشکی حاضر به گفتوگو نیست؟
این وضعیت، بیش از آنکه مشکل خبرنگار باشد، مسئله مدیریت است. مدیری که اختیار پاسخگویی ندارد باید برای ایجاد آن سازوکار مطالبه کند؛ مدیری هم که اختیار دارد، نباید مسئولیتش را پشت واژه «هماهنگی» پنهان کند.
گمنامی را به حساب فداکاری نگذاریم
در مراسمهای خودمان، از «سنگرسازان بیسنگر» و «مدافعان خط مقدم سلامت» میگوییم؛ تعبیرهایی محترم که اگر فقط میان خودمان تکرار شوند، چیزی به شناخت مردم اضافه نمیکنند.
اخلاص در خدمت، با بیخبر نگهداشتن جامعه یکی نیست. سکوت نه لزوماً نشانه متانت است، نه مدرک خدمت بیشتر.
در موضوعاتی مانند هاری یا بحث گوشت تکسمی، مخاطب پاسخ روشن میخواهد: چه اتفاقی افتاده، مسئولیت هر دستگاه چیست و چه اقدامی انجام شده است؟ تا روشنشدن نتیجه بررسیها هم میتوان گفت چه چیزهایی معلوم است و چه چیزهایی هنوز معلوم نیست.
سکوت، اقرار به تخلف نیست؛ اما نباید انتظار داشت مخاطب، بدون دریافت توضیح، آن را احتیاط حرفهای معنا کند.
از سوی دیگر، انصاف نیست کارکنانی را که با مشکلات معیشتی دستوپنجه نرم میکنند، مقصر ناشناختگی دستگاه بدانیم. مسئولیت سیاست رسانهای، بیش از همه متوجه مدیرانی است که اختیار اطلاعرسانی را در دست دارند. همه مشکلات حقوقی و بودجهای نیز از ضعف رسانهای نمیآید؛ اما پنهانماندن مسئولیتها، دفاع از نیازهای سازمان را دشوارتر میکند.
راهحل، عکس بیشتر از مدیر نیست
خروج از این وضعیت، با افزایش خبر دیدوبازدیدها اتفاق نمیافتد. مردم باید نتیجه کار را ببینند، نه فقط چهره مدیر را!
هر اداره به مسئول پاسخگویی مشخص، مسیر سریع ارتباط با رسانه و گزارشهای منظم و قابلفهم نیاز دارد. در گشتهای مشترک، سهم همه دستگاهها باید منصفانه ثبت شود. در بحران نیز توضیح اولیه نباید تا زمانی عقب بیفتد که شایعه جای پاسخ را گرفته باشد.
پیش از گلایه بعدی از دیدهنشدن، مدیران از خود بپرسند: آخرین گزارش عمومی ما چه بود؟ آخرین درخواست مصاحبه چقدر معطل ماند؟ مردم از نتیجه کار کارشناسانمان چه میدانند؟
دامپزشکی قرار نیست سهم دیگران را تصاحب کند؛ باید سهم خودش را بینام نگذارد. کارکنان این دستگاه نباید هنگام خدمت نامرئی باشند و هنگام بحران، نخستین نامی که به چشم میآید.
در پایان مسئولان بالادستی صریح و مکتوب تعیین تکلیف کنند: ادارات و مجموعههای تابعه، درباره عملکردشان با رسانهها گفتوگو کنند یا نکنند؛ اگر پاسخ مثبت است، اختیار و مسیر روشن پاسخگویی را فراهم کنند.
اگر بنا بر سکوت است، مسئولیت پیامدهای این سکوت را نیز بپذیرند؛ نمیتوان اختیار سخنگفتن را گرفت و بابت شنیدهنشدن، از همان مجموعهها بازخواست کرد.
امید است در دوره جدید مدیریتی سازمان دامپزشکی کشور و دوران نوین روابط عمومی این سازمان شاهد تحولات اثربخش در حوزه تعاملات رسانه ای این سازمان باشیم.
دکتر جواد شایانخواه
نماینده پایگاه خبری تحلیلی فاختهنیوز در استان تهران
این پایگاه خبری بر اساس مجوز معاونت مطبوعاتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مشغول فعالیت است. این پایگاه خبری تابع قوانین جمهوری اسلامی ایران بوده و هر گونه برداشت از مطالب آن تنها با ذکر منبع مجاز می باشد.