پدافند غیر عامل در زمان دفاع سرزمینی ؛ ضرورتی حیاتی برای حفظ امنیت و تداوم حیات

دروازه بانی اخبار بخش امنیت غذایی

فاخته- مقدمه: چرا پدافند غیر عامل در جنگ اهمیت دارد؟

در دنیای امروز، جنگ‌ها دیگر محدود به تقابل نظامی صرف نیستند و ابعاد مختلفی از جمله حملات به زیرساخت‌های حیاتی، جنگ‌های روانی-اجتماعی و تهدیدات سایبری را در بر می‌گیرند. در چنین شرایطی، «پدافند غیر عامل» به عنوان مجموعه‌ای از اقدامات غیرمسلحانه، نقشی حیاتی در حفظ جان مردم، تداوم عملکرد زیرساخت‌های ضروری، و حفظ توانمندی‌های کشور ایفا می‌کند.
 این اقدامات، با هدف کاهش آسیب‌پذیری و افزایش مقاومت در برابر تهدیدات دشمن، به طور ویژه در زمان جنگ و بحران، از اهمیت راهبردی(استراتریک) برخوردارند.

 مبانی پدافند غیر عامل در جنگ: 

اهداف و اصول

هدف اصلی پدافند غیر عامل در زمان جنگ، کاهش خسارات و تلفات انسانی و مادی ناشی از حملات دشمن و تضمین تداوم خدمات حیاتی است. این امر از طریق به‌کارگیری اصول کلیدی زیر محقق می‌شود:

کاهش آسیب‌پذیری:
 شناسایی نقاط ضعف و تلاش برای تقویت آن‌ها.

افزایش قابلیت بقا: 
اطمینان از اینکه مراکز حیاتی و جمعیتی بتوانند در برابر حملات مقاومت کرده و به فعالیت خود ادامه دهند.

تداوم کارکرد : 
حفظ جریان خدمات ضروری مانند آب، برق، بهداشت و ارتباطات.

ایجاد بازدارندگی : 
بالا بردن هزینه حملات برای دشمن و پیچیده‌تر کردن اهداف آن.

 راهکارها و تاکتیک‌های اجرایی پدافند غیر عامل در جنگ

پیاده‌سازی پدافند غیر عامل در شرایط جنگی مستلزم به‌کارگیری طیف وسیعی از اقدامات است که می‌توان آن‌ها را در چند دسته کلی طبقه‌بندی کرد:

استتار و اختفا :
 پنهان کردن تأسیسات، تجهیزات و مراکز حیاتی از دید دشمن با استفاده از پوشش‌های طبیعی یا مصنوعی، تغییر رنگ و شکل، و کاهش علائم قابل شناسایی (مانند دود، نور، صدا).

فریب و گمراه‌سازی :
 ایجاد اهداف کاذب، تشدید علائم در مناطق غیر مهم، و استفاده از تکنیک‌های روانشناختی برای انحراف تمرکز و توان دشمن.

جانمایی ایمن : 
انتخاب مکان‌های مناسب برای احداث تأسیسات و مراکز حساس، با در نظر گرفتن دور بودن از مناطق پرخطر، استفاده از عوارض طبیعی زمین به عنوان سپر و ایجاد جانمایی‌های پراکنده به جای تمرکز در یک نقطه.

پناهگاه‌ها و جان‌پناه‌ها : 
 ساخت و تجهیز پناهگاه‌های امن و مقاوم برای حفاظت از جان مردم در برابر حملات هوایی، موشکی و توپخانه‌ای.
 این موارد شامل پناهگاه‌های عمومی و خصوصی و همچنین جان‌پناه‌های موقت می‌شود.

حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی:

آب و انرژی : 
مقاوم‌سازی تأسیسات تولید و توزیع آب و برق، ایجاد منابع ذخیره و داشتن خطوط انتقال جایگزین.

ارتباطات : 
ایجاد شبکه‌های ارتباطی مقاوم، استفاده از سیستم‌های ارتباطی جایگزین (مانند ماهواره‌ای و بی‌سیم)، و حفاظت از مراکز مخابراتی.

حمل‌ونقل : 
ایمن‌سازی مسیرهای کلیدی، ایجاد مسیرهای جایگزین و حفاظت از پل‌ها و تونل‌های حیاتی.

مدیریت بحران و پساحادثه :
 تدوین برنامه‌های جامع برای واکنش سریع در زمان وقوع حمله، تخلیه امن مناطق، ارائه کمک‌های اولیه و شروع فرآیند بازسازی و بازیابی.

نقش زیرساخت‌های حیاتی در پدافند غیر عامل

زیرساخت‌های حیاتی مانند مراکز درمانی، تأسیسات آب و برق، شبکه‌های ارتباطی و سیستم‌های حمل‌ونقل، شریان‌های اصلی جامعه محسوب می‌شوند.
 هرگونه اختلال در عملکرد آن‌ها در زمان جنگ می‌تواند عواقب فاجعه‌باری به دنبال داشته باشد. پدافند غیر عامل تلاش می‌کند تا با افزایش مقاومت و قابلیت بقای این زیرساخت‌ها، از بروز چنین فجایعی جلوگیری کرده و یا اثرات آن را به حداقل برساند.

ابعاد روانی و اجتماعی پدافند غیر عامل در جنگ

جنگ علاوه بر خسارات مادی، اثرات عمیقی بر روان و ساختار اجتماعی جامعه می‌گذارد. 
پدافند غیر عامل با اقدامات خود، مانند ایجاد پناهگاه‌های امن، اطلاع‌رسانی شفاف و مدیریت صحیح بحران، به دنبال :

کاهش اضطراب و وحشت عمومی :
 اطمینان بخشی به مردم و کاهش ترس ناشی از حملات.

افزایش تاب‌آوری روانی : 
تقویت روحیه جامعه و توانایی آن‌ها برای تحمل فشارها و سختی‌های دوران جنگ.

حفظ انسجام اجتماعی : 
جلوگیری از فروپاشی نظم اجتماعی و همکاری مردم در شرایط بحرانی.

تجربیات و درس‌آموخته‌ها (اختیاری)

بررسی تجربیات کشورهای دیگر در طول جنگ‌های مختلف، می‌تواند راهنمای ارزشمندی برای بهبود راهکارها و تاکتیک‌های پدافند غیر عامل باشد. درس‌آموخته‌ها از جنگ‌های اخیر نشان داده‌اند که سرمایه‌گذاری بر روی اقدامات پدافند غیرعامل ، می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش تلفات و حفظ توانمندی‌های ملی ایفا کند.

سخن پایانی :

پدافند غیر عامل در زمان جنگ و دفاع سرزمینی، یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت انکارناپذیر برای بقا و حفظ استقلال یک ملت است. با به‌کارگیری هوشمندانه اصول، راهکارها و تاکتیک‌های این حوزه، می‌توان آسیب‌پذیری‌ها را به حداقل رساند، تاب‌آوری جامعه را افزایش داد، و اطمینان حاصل کرد که حتی در سخت‌ترین شرایط، نبض حیات و خدمات ضروری جامعه همچنان تپنده باقی می‌ماند.

«دروازه بانی اخبار و تمرکز بر یک منبع موثق و پایدار از مواردی است که در پدافند غیر عامل یکی از مهم‌ترین رویکردها به ویژه مصاحبه ها ، تصاویر انبار ها و ذخایر مواد غذایی گوشت، آرد، سوخت، نانوایی ها و...باید با احتیاط و رعایت اصول پنهان کاری باشد که موجب توجه و حمله دشمن نشوند و اصول رسانه ای زمان دفاع سرزمینی به ویژه بخش امنیت غذایی ، دپو، میزان ذخایر راهبردی و...به صورت محرمانه و طبقه بندی شده به ویژه در فضای بَرخط ، رعایت و سختگیرانه باشد که آسیبی به بخش کشاورزی، دامپروری، زراعت، مرغداری  و امنیت غذایی ناخواسته وارد نشود و دروازه بانی اخبار در همه زمینه ها به ویژه در بخش امنیت غذایی و بازار عرضه و مصرف  به شدت در راستای الزامات و امکانات "پدافند غیر عامل" توسط نهاد های نظارتی مسؤولانه رعایت شود  به امید آن‌ که  اصول دروازه بانی اخبار سِکرت که همه ما برای تحقق آن بسیار نیازمندیم به دالان نرم و امن و امان حفظ و حراست از مواد غذایی و آشامیدنی جامعه ختم شود. اِن شاء ا... »./896

علیرضا کیهان‌پور