یادداشت؛ علیرضا کیهان پور:
نمونه های موفق روستابازارها در سایر کشورها؛ بخش دوم و پایانی
برای فهم ضعف روستابازارهای ایران باید مدلهای جهانی را دید:
الف) Farmers Market
فروش مستقیم به صورت ۱۰۰ درصدی
حضور انحصاری تولیدکنندگان
الزام به شفافیت منبع محصول
حمایت شهرداری بدون دریافت اجاره
ب) بازارهای محلی ترکیه
هویت غذایی، بستهبندی بومی، معرفی روستا
حضور پررنگ زنان، پخت محصولات در محل
ج) بازارهای اروپا
استاندارد کیفی حداقلی
سیستم ردیابی محصول
برندینگ روستایی واقعی
این الگوها نشان میدهند:
روستابازار بدون فلسفه، قانون و نظارت فقط یک سازه خالی است.
بیشتر بخوانید:
روسی بازارهای ۹۰ هکتاری (FOOD CITY) و روستا بازارهای رها شده دیگران؛ بخش نخست
۷. روستابازارهای ایران؛ نماد هدررفت بودجه و انرژی
سازههایی با میلیونها تومان هزینه ساخته شدند اما:
نه نقشه توسعه دارند
نه مدیریت علمی
نه زنجیره ارزش
نه برندینگ محلی
نه رویداد فرهنگی
نه پیوست اجتماعی
آنها بیشتر شبیه غرفههایی هستند که هر هفته چند ساعت باز میشوند و سپس خاموش میشوند.
۸. پیامدهای شکست روستابازارها
این شکست پیامدهای جدی دارد:
تضعیف اقتصاد روستایی
افزایش فاصله روستا و شهر
کاهش انگیزه تولیدکنندگان خُرد
فرصتسوزی در گردشگری خوراک
افزایش سلطه دلالان
هدررفت منابع عمومی
کاهش اعتماد اجتماعی
این پیامدها زنجیروار هستند و در نهایت بر امنیت غذایی و روانی کشور نیز اثر میگذارند.
تحلیل نهایی
روستابازارهای ایران در وضعیت موجود یک پروژه شکستخورده نیستند؛ یک فرصت ازدسترفتهاند.
این بازارها اگر اصلاح شوند میتوانند:
نیروی محرکه اقتصاد روستا باشند
زنان روستایی را توانمند کنند
گردشگری روستایی را توسعه دهند
تنوع زیستی و غذایی ایران را احیا کنند
محصولات سالم و بومی را جایگزین محصولات کارخانهای کنند
اما اگر همین مسیر ادامه یابد، آنها بهزودی به قبرستانهای اقتصادی تبدیل خواهند شد.
۹ راهکار راهبردی برای نجات و احیای روستابازارهای ایران اگر بخوانند و عمل کنند
۱. ممنوعیت کامل حضور دلالان و واسطهها
روستابازار باید فقط و فقط برای تولیدکنندگان واقعی باشد؛ با سامانه کد رهگیری تأیید هویت تولیدکننده.
۲. واگذاری مدیریت روستابازارها به تعاونیهای محلی و زنان روستایی
نه شهرداری، نه اداره؛ فقط جامعه محلی.
۳. صفر کردن اجاره غرفه برای تولیدکننده واقعی
هزینه غرفه باید یا رایگان باشد یا بسیار ناچیز؛ درآمد روستابازار باید از رونق باشد، نه اجارهخواری.
۴. ایجاد استاندارد کیفیت و شفافیت منبع محصول
برچسبگذاری دقیق:
«تولید فلان روستا / فلان خانواده / فلان نوع کشت»
۵. طراحی هویت بصری، برند و بستهبندی روستایی برای هر منطقه
بستهبندی نقش حیاتی دارد. بدون آن، نام اصیل محصول محلی گم میشود.
۶. تبدیل هر روستابازار به رویداد هفتگی فرهنگی
اجرای موسیقی محلی، پخت غذا در محل، نمایش مهارتها و روایتگری؛
بازار باید زنده باشد، نه سرد و ساکت.
۷. ایجاد مسیر گردشگری خوراک و صنایعدستی
روستابازارها باید جزئی از مسیر گردشگری روستایی باشند.
۸. آموزش بازاریابی، قیمتگذاری و فروش به تولیدکنندگان
بدون دانش بازار، هیچ تولیدکنندهای رشد نمیکند.
۹. اتصال روستابازارها به پلتفرم فروش آنلاین محصولات محلی
بازار فیزیکی کافی نیست؛ باید بازار دیجیتال مکمل آن باشد.
سخن پایانی
روستابازارهای ایران هنوز زندهاند، اما ضعیف. نه به خاطر کمبود تولیدکننده، بلکه به خاطر کمبود مدیریت، فلسفه و جریانسازی.
اگر این ۹ راهکار راهبردی اجرا شوند، روستابازار میتواند از یک سازه ضعیف به قلب تپنده اقتصاد محلی ایران بدل شود./872
علیرضا کیهان پور
دسترسی سریع
بخش های مفید
راه های ارتباطی
