یادداشت؛ علیرضا کیهان پور:
هتلهای کپسولی؛ وقتی «گردشگری ارزان» به ابزار نابودی جنگلهای هیرکانی تبدیل میشود
فاخته- مقدمه | فاجعهای که با لبخند تبلیغ میشود؛ جنگلهای شمال ایران نمیمیرند با تبر؛ میمیرند با لبخند اینستاگرامی، نورپردازی شبانه و واژههای فریبندهای مثل «اکوتوریسم»، «اقامت سبز» و «هتل کپسولی».
در سالهای اخیر، پدیدهای بهظاهر مدرن و کمخطر، اما در باطن بسیار ویرانگر، بهسرعت در دل جنگلهای هیرکانی رشد کرده است :
هتلهای کپسولی جنگلی؛ سازههایی کوچک، سبک، اغلب پیشساخته، که بهنام «کمجا بودن» و «حداقل دخالت در طبیعت»، به دل حساسترین زیستبوم ایران نفوذ کردهاند.
این نوشتار تلاش میکند بدون تعارف، بدون بزک رسانهای و بدون ملاحظهکاری اداری، نقش واقعی این اقامتگاهها را در تخریب تدریجی، اما سیستماتیک جنگلهای شمال بررسی کند.
فصل اول | هتل کپسولی چیست و چرا خطرناک شد؟
در تعریف جهانی، هتل کپسولی:
برای فضاهای شهری متراکم
با حداقل ماندگاری
بدون تصرف اراضی حساس
طراحی شده است.
اما در ایران چه شد؟
انحراف بزرگ
در شمال کشور، هتل کپسولی:
از شهر به جنگل منتقل شد
از راهحل به بهانه تبدیل شد
از اقامت موقت به تصرف دائم تغییر ماهیت داد
کپسولی بودن، به ابزار دور زدن قوانین منابع طبیعی بدل شد.
فصل دوم | تغییر کاربری؛ قلب فاجعه
بخش عمدهای از این سازهها:
روی اراضی ملی
در حریم جنگل
خارج از بافت مصوب روستا
بدون مجوز محیطزیست
ساخته شدهاند.
ترفند رایج
«سازه سبک است، دائمی نیست، جمع میشود»
اما در عمل:
فونداسیون دارد
مسیر دسترسی دارد
تأسیسات دارد و هرگز جمع نمیشود
این یعنی تغییر کاربری خزنده.
فصل سوم | تخریب آرام اما برگشتناپذیر
برخلاف ویلاسازی که یکباره جنگل را میبلعد،
هتل کپسولی جنگل را ذرهذره میکُشد.
هر کپسول یعنی:
قطع حداقل چند درخت برای جانمایی
کوبیدن خاک و از بین بردن بذرهای جنگلی
ایجاد مسیر دسترسی (حتی اگر «پیادهرو چوبی» باشد)
عبور خودرو، ژنراتور، مخزن آب، فاضلاب
این تخریب:
تجاوز به حریم حیوانات وحشی و دام های اهلی
دیده نمیشود
رسانهای نمیشود
اما جمعشونده نیست
فصل چهارم | فاضلاب؛ قاتل خاموش جنگل
هیچ هتل کپسولی جنگلی:
شبکه فاضلاب استاندارد ندارد.
نتیجه؟
نفوذ پساب به خاک
آلودگی چشمهها
نابودی میکروارگانیسمهای خاک
مسمومیت تدریجی ریشه درختان
جنگل از درون میپوسد، نه از بیرون.
فصل پنجم | گردشگری انبوه ارزان؛ فشار فراتر از تحمل طبیعت
هتل کپسولی = اقامت ارزان
اقامت ارزان = حجم بالا
حجم بالا = فاجعه اکولوژیک
پیامدها:
زبالههای رهاشده
پلاستیک، تهسیگار، ظروف یکبار مصرف
آتشسوزیهای انسانی
سروصدا و فرار حیاتوحش ؛ استرس به دام ،طیور و پرندگان مهاجر و اهلی
جنگل هیرکانی:
نه پارک شهری است
نه کمپینگ همگانی
نه توان پذیرش انبوه انسان را دارد
فصل ششم | یونسکو روی کاغذ، تخریب در واقعیت
جنگلهای هیرکانی ثبت جهانیاند.
اما ثبت جهانی وقتی معنا دارد که:
حریم رعایت شود
کاربری کنترل شود
توسعه مهار شود
امروز اما:
سازههای اقامتی در قلب محدودهها سبز میشوند
بدون هیچ تابلویی
بدون هیچ پاسخگویی
یونسکو اگر واقعاً نظارت میکرد،
بسیاری از این پروژهها باید تعطیل میشدند.
فصل هفتم | زمینخواری نَرم؛ بدون بولدوزر
الگوی تکرارشونده خطرناک:
نصب چند کپسول موقت
تبلیغات گسترده در فضای مجازی
افزایش تردد و سود
ایجاد «وضع موجود»
فشار برای مجوز رسمی
توسعه فاز دوم و سوم
این همان زمینخواری نرم و قانونینما است.
فصل هشتم | فریب واژه «اکوتوریسم»
اکوتوریسم یعنی:
مشارکت جامعه محلی
حفاظت فعال از طبیعت
حداقل ردپای انسانی
اما آنچه رخ میدهد:
سرمایهگذار غیربومی
نیروی کار ارزان محلی
سود خارج از منطقه
تخریب برای همیشه
این اکوتوریسم نیست؛ اکوفریب است.
فصل نهم | روستایی که قربانی میشود
برخلاف ادعاها:
مالک زمین سود اصلی را میبرد
روستایی تبدیل به خدمه میشود
قیمت زمین بالا میرود
جوان محلی حذف میشود
نتیجه:
مهاجرت، حاشیهنشینی، فروپاشی فرهنگ بومی
فصل دهم | نقش دستگاههای مسئول؛ سکوت یا ناتوانی؟
سؤال جدی:
منابع طبیعی کجاست؟
امور اراضی کجاست؟
محیط زیست کجاست؟
فرمانداریها چه میکنند؟
چرا مجوزها شفاف نیست؟
پاسخ تلخ:
یا ضعف نظارت
یا تعارض منافع
یا عادیسازی تخلف
فصل یازدهم | اینستاگرام؛ شریک جرم خاموش
بخش بزرگی از تقاضا توسط:
بلاگرها
اینفلوئنسرها
محتوای ویوی جنگل
ساخته میشود.
هیچکس نمیگوید:
این ویو، با قطع درخت بهدست آمده
این سکوت، با فرار حیاتوحش و استرس دام و طیور اهلی
فصل دوازدهم | اگر ادامه یابد، چه میشود؟
۱۰ سال دیگر:
جنگل تکهتکه میشود
زیستگاهها قطع میشوند
تنوع زیستی فرو میریزد
شمال تبدیل به پارک تفریحی میشود
و آنوقت دیگر هیچ کپسولی هم نجاتدهنده نیست.
راهکارها | اگر هنوز دیر نشده باشد
ممنوعیت کامل اقامتگاه در جنگل
تمرکز توسعه در بافت روستا
تعطیلی سازههای غیرمجاز
شفافسازی مجوزها
مشارکت واقعی جوامع محلی
جرمانگاری تخریب خزنده
حرف آخر، بیتعارف
هتلهای کپسولی در جنگلهای شمال:
نه مدرناند
نه پایدارند
نه دوستدار طبیعت
آنها چاقوی کوچکی هستند که جنگل را آرام آرام میکُشد.
اگر امروز نایستیم،
فردا فقط عکس جنگل میماند…
نه خود جنگل.
«به یاد داشته باشیم و هرگز فراموش نکنیم که این پرونده هنوز باز است.»/ ۸۶۳
علیرضا کیهانپور
دسترسی سریع
بخش های مفید
راه های ارتباطی
