هاوایی؛ پایتخت جهانی میگوی "SPF"

چگونه جزیره‌ای کوچک، امنیت زیستی صنعت میگوی جهان را متحول کرد؟

فاخته- وقتی سخن از میگوی SPF (Specific Pathogen Free) به میان می‌آید، نام هاوایی بیش از هر نقطه دیگری در جهان می‌درخشد. این مجمع‌الجزایر اقیانوس آرام نه به دلیل تولید انبوه میگو، بلکه به دلیل تولید مولدهای سالم، اصلاح نژاد پیشرفته و امنیت زیستی بسیار بالا، به مرجع اصلی صنعت میگوی جهان تبدیل شده است.
در دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰، صنعت میگوی جهان با شیوع بیماری‌های ویروسی مانند ویروس لکه سفید (WSSV)، IHHNV و TSV خسارت‌های میلیارد دلاری متحمل شد. این بحران نشان داد که آینده صنعت میگو تنها با افزایش تولید تضمین نمی‌شود، بلکه سلامت ژنتیکی و بهداشتی مولدها اهمیت اساسی دارد.
در همین زمان، دانشمندان و شرکت‌های فعال در هاوایی برنامه‌های گسترده‌ای برای ایجاد خطوط "مولد SPF" آغاز کردند. این برنامه‌ها شامل انتخاب ژنتیکی، قرنطینه چندمرحله‌ای، آزمایش‌های مولکولی مداوم و حذف کامل مولدهای آلوده بود.
امروزه تقریباً تمام مولدهای SPF از گونه Litopenaeus vannamei که در کشورهای مختلف پرورش داده می‌شوند، به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم ریشه در برنامه‌های اصلاح نژادی توسعه‌یافته در هاوایی دارند.

چرا هاوایی موفق شد؟

دلایل این موفقیت عبارت‌اند از:
موقعیت جغرافیایی جزیره‌ای و امکان کنترل بهتر ورود بیماری‌ها.
قوانین سخت‌گیرانه قرنطینه و امنیت زیستی.
سرمایه‌گذاری بلندمدت در اصلاح نژاد.
استفاده گسترده از فناوری‌های تشخیص مولکولی مانند PCR.
همکاری نزدیک میان دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی و شرکت‌های خصوصی.

مزایای مولدهای SPF
استفاده از مولدهای SPF باعث می‌شود:
خطر ورود بیماری به مزارع کاهش یابد.
میزان تلفات کمتر شود.
رشد و یکنواختی میگوها افزایش پیدا کند.
مصرف دارو و هزینه‌های درمان کاهش یابد.
صادرات با سهولت بیشتری انجام شود.
البته باید توجه داشت که SPF به معنای مقاوم بودن در برابر همه بیماری‌ها نیست. اگر لارو یا مولد SPF وارد مزرعه‌ای با امنیت زیستی ضعیف شود، همچنان ممکن است به عوامل بیماری‌زا آلوده شود. بنابراین SPF تنها زمانی ارزش واقعی دارد که با مدیریت صحیح، قرنطینه، کنترل آب، ضدعفونی تجهیزات و پایش مداوم همراه باشد.

اثر جهانی
امروزه کشورهایی مانند اکوادور، ویتنام، تایلند، اندونزی، هند و عربستان سعودی از مولدهای SPF یا نسل‌های منشأگرفته از برنامه‌های هاوایی استفاده می‌کنند. همین موضوع سبب شده هاوایی، با وجود تولید تجاری نسبتاً محدود، نقشی بسیار بزرگ در امنیت غذایی و توسعه آبزی‌پروری جهان داشته باشد.

آینده
نسل جدید برنامه‌های اصلاح نژاد در هاوایی تنها بر SPF متمرکز نیست، بلکه به سمت تولید میگوهای SPR (Specific Pathogen Resistant) یعنی «مقاوم به عوامل بیماری‌زای مشخص» نیز حرکت کرده است؛ رویکردی که می‌تواند خسارت بیماری‌ها را بیش از پیش کاهش دهد.

کلام آخرین 
 هاوایی را می‌توان «بانک ژنتیکی و بهداشتی صنعت میگوی جهان» دانست؛ جایی که مفهوم SPF از یک اصطلاح آزمایشگاهی به ستون اصلی صنعت مدرن میگو تبدیل شد.
 موفقیت این مدل نشان می‌دهد که آینده آبزی‌پروری بیش از آنکه به افزایش تعداد مزارع وابسته باشد، به امنیت زیستی، اصلاح نژاد علمی و مدیریت سلامت وابسته است./1030

علیرضا کیهان‌پور