امیدوارم هیچ دامپزشکی برای انجام درست وظیفه حرفه‌ای و قانونی‌اش احساس تنهایی یا ناامنی شغلی نکند/ سازمان نظام دامپزشکی باید صدای واقعی دامپزشکان باشد

فاخته-کرمانشاه؛ فرناز مرادزاده، دانش‌آموخته دامپزشکی از دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، حدود چهار سال است که به‌عنوان دامپزشک و مسئول فنی در حوزه دام بزرگ مجموعه کشت و صنعت و دامپروری میلکان کلهرفعالیت می‌کند. در این گفت‌وگو از مسیر شغلی، سختی‌های کار در گاوداری، تجربه حضور یک خانم در این حرفه و انتظاراتش از نهادهای دامپزشکی می‌گوید.

فاخته - خودتان را معرفی کنید و بگویید چه شد که دامپزشکی و کار در گاوداری را انتخاب کردید؟

 فرناز مرادزاده هستم، دانش‌آموخته دامپزشکی از دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز. شاید کمی کلیشه‌ای به نظر برسد، اما علاقه من به حیوانات از کودکی شروع شد. هر بار که سگم را برای معاینه به کلینیک دامپزشکی می‌بردم، آن‌قدر از فضای آنجا و کار دامپزشکان لذت می‌بردم که دوست داشتم ساعت‌ها در کلینیک بمانم. در آن زمان تصور من از دامپزشکی به همان محیط کلینیک و درمان حیوانات خانگی محدود بود و از گستردگی این رشته و مسیرهای مختلف فعالیت در آن خبر نداشتم.

با ورود به دانشگاه با دنیای وسیع‌تری روبه‌رو شدم. در ابتدا تصور نمی‌کردم روزی در گاوداری فعالیت کنم، اما امروز برای من فرقی ندارد که با یک حیوان خانگی کوچک سروکار داشته باشم یا با یک گاو در یک واحد صنعتی؛ آنچه اهمیت دارد مسئولیتی است که به‌عنوان دامپزشک در قبال سلامت و رفاه آن حیوان بر عهده دارم. به نظرم یکی از زیباترین چیزهایی که دامپزشکی به من آموخت، همین نگاه گسترده‌تر به عشق و مسئولیت در برابر همه موجودات زنده است؛ چه کوچک باشند و چه بزرگ.

فاخته -سابقه کارتان چقدر است و در حال حاضر در چه مجموعه‌ای فعالیت می‌کنید؟

دکتر مرادزاده: حدود چهار سال سابقه فعالیت حرفه‌ای در حوزه دامپزشکی دارم و در حال حاضر به‌عنوان دامپزشک و مسئول فنی در مجموعه کشت و صنعت و دامپروری میلکان کلهر مشغولم.

فاخته - یک روز کاری معمول شما چگونه می‌گذرد؟

دکتر مرادزاده: روز کاری من معمولاً از ساعت ۷ صبح با سرکشی و پایش وضعیت دام‌ها شروع می‌شود. در حالت استراحت، وضعیت عمومی، رفتار و علائم احتمالی بیماری دام‌ها را بررسی می‌کنم و هم‌زمان شرایط نگهداری، نظافت سالن‌ها و کیفیت بستر را ارزیابی می‌کنم. سپس کیفیت و مقدار خوراک و نحوه توزیع آن را کنترل می‌کنم. مشاهده رفتار دام‌ها هنگام خوراک‌دهی بخش مهمی از کارم است، چون اشتها و تغییرات رفتاری از اولین نشانه‌های بیماری‌اند.

نظارت بر عملکرد کارکنان، از نحوه خوراک‌دهی و رعایت اصول بهداشتی تا نظافت سالن‌ها و جابه‌جایی دام‌ها، هم بخش مهمی از مسئولیت من است. اگر دامی علائم غیرطبیعی داشته باشد، به‌صورت اختصاصی بررسی می‌شود و در صورت نیاز، برای درمان و جلوگیری از انتقال بیماری به قرنطینه منتقل می‌شود. بسته به شرایط گله، اقدامات درمانی، پیشگیرانه و واکسیناسیون هم در برنامه کاری قرار می‌گیرند. در مجموع، کار دامپزشک در گاوداری فقط درمان دام بیمار نیست؛ ترکیبی است از پایش سلامت گله، پیشگیری از بیماری‌ها، نظارت بر کارکنان و مدیریت مستمر امور فنی و بهداشتی.

فاخته - سخت‌ترین جنبه‌های جسمی و روحی کار در گاوداری چیست؟

دکتر مرادزاده: از نظر جسمی، یکی از سخت‌ترین جنبه‌ها کار در کنار دام‌هایی با جثه بزرگ و قدرت بدنی زیاد است. کار با این حیوانات نیازمند آمادگی، دقت و شناخت رفتار آن‌هاست، چون حتی یک لحظه بی‌توجهی یا یک واکنش پیش‌بینی‌نشده از طرف دام می‌تواند به آسیب‌های جدی منجر شود. به همین دلیل رعایت اصول ایمنی، مهارت در کار با دام و حفظ تمرکز در تمام مراحل کار اهمیت زیادی دارد.

از نظر روحی، چالش من ایجاد تعادل میان دلبستگی به حیوانات و پذیرش نقش آن‌ها در زنجیره تولید غذا بود. به این نتیجه رسیدم که مسئولیت من فقط درمان بیماری نیست؛ من از دوران گوسالگی تا پایان دوره پرورش بر سلامت و شرایط زندگی دام‌ها نظارت دارم و تلاش می‌کنم بهترین شرایط تغذیه، بهداشت و رفاه برایشان فراهم باشد و حیوان در این مدت درد و رنج غیرضروری را تجربه نکند.

شاید از بیرون، گاوداری صرفاً مجموعه‌ای برای تولید گوشت و شیر به نظر برسد، اما حتی در یک سیستم تولیدی هم می‌توان و باید به موجود زنده‌ای که در اختیار ماست احترام گذاشت. به نظرم این یکی از مهم‌ترین مسئولیت‌های اخلاقی یک دامپزشک است.

فاخته - سخت‌ترین موقعیتی که تا امروز با آن مواجه شدید چه بود و چطور از پس آن برآمدید؟

دکتر مرادزاده: یکی از سخت‌ترین تجربه‌هایم به روزهای ابتدایی کارم در گاوداری برمی‌گردد. یک رأس دام سنگین‌وزن از ناحیه پا دچار شکستگی شده بود و با توجه به شرایط دام و ملاحظات اقتصادی و مدیریتی مجموعه، تصمیم بر حذف آن از گله و انتقال به کشتارگاه شد. از نظر روحی بسیار دشوار بود؛ هم شاهد درد حیوان بودم و هم امکان ادامه دوره پرورش برایش وجود نداشت. انتقال هم برایش دردناک بود، اما به دلیل ملاحظات سلامت زنجیره غذایی و ضوابط بهداشتی، حیوان بدون آرام‌بخش و مسکن منتقل می‌شد.

آن زمان با دو جنبه از مسئولیت حرفه‌ای‌ام روبه‌رو بودم: دلبستگی به حیوانی که درد می‌کشید و ضرورت تصمیم‌گیری بر اساس شرایط واقعی مجموعه و الزامات بهداشتی. گاهی باید تصمیمی دشوار گرفت و در عین حال تلاش کرد رفاه حیوان، ملاحظات اقتصادی و سلامت مصرف‌کننده کنار هم دیده شوند. فکر می‌کنم حفظ تعادل میان احساسات انسانی و مسئولیت حرفه‌ای یکی از سخت‌ترین بخش‌های کار در حوزه دام بزرگ است.

فاخته - حضور یک خانم در گاوداری با چه چالش‌هایی همراه است و در ابتدای کار با چه برخوردهایی مواجه شدید؟

دکتر مرادزاده: به نظرم یکی از چالش‌های حضور خانم‌ها در دامپزشکی دام بزرگ، دیدگاه‌های سنتی و کلیشه‌هایی است که هنوز در بعضی محیط‌های کاری وجود دارد. از آنجا که کار در گاوداری با دام‌هایی با جثه بزرگ، شرایط فیزیکی دشوار و گاهی موقعیت‌های پرخطر همراه است، برخی تصور می‌کنند این حوزه بیشتر مناسب آقایان است و خانم‌ها توانایی کافی برای فعالیت در آن را ندارند.

چالش دیگر، جلب اعتماد و پذیرش تخصصی است. گاهی یک خانم دامپزشک باید زمان بیشتری صرف کند تا توانایی علمی و عملی خودش را ثابت کند؛ حتی ممکن است در بعضی محیط‌ها نظر یک آقا صرفاً به‌دلیل جنسیتش راحت‌تر پذیرفته شود، حتی اگر تخصص دامپزشکی نداشته باشد.

فاخته - چگونه اعتماد و جایگاه حرفه‌ای خود را تثبیت کردید؟

دکتر مرادزاده: من معتقدم در این حرفه جنسیت نباید معیار قضاوت درباره توانمندی افراد باشد. کار با دام بزرگ البته به مهارت، قدرت تصمیم‌گیری، رعایت اصول ایمنی و توانایی مدیریت شرایط نیاز دارد، اما این‌ها معیارهای حرفه‌ای‌اند، نه جنسیتی. خوشبختانه در حوزه دام کوچک، حضور خانم‌ها تا حد زیادی پذیرفته‌تر شده است و امیدوارم در دام بزرگ هم با دیده‌شدن بیشتر توانمندی‌های دامپزشکان خانم، نگاه حرفه‌ای‌تر جایگزین قضاوت‌های سنتی شود. در نهایت آنچه باید ملاک قضاوت باشد دانش، مهارت، مسئولیت‌پذیری و نتیجه کار دامپزشک است، نه جنسیت او.

فاخته -چه توصیه‌ای به دانشجویان و همکاران خانم برای ورود به این حوزه دارید؟

دکتر مرادزاده: علاقه به‌تنهایی کافی نیست. توصیه می‌کنم از دوران دانشجویی تا حد امکان در محیط‌های واقعی دامداری حضور پیدا کنند، مهارت‌های بالینی و عملی‌شان را تقویت کنند و با سختی‌های کار، مسئولیت‌پذیری و مدیریت شرایط اضطراری آشنا شوند. کار در گاوداری با محیط دانشگاه تفاوت دارد و هرچه تجربه عملی بیشتر باشد، ورود به بازار کار آسان‌تر می‌شود. در کنار دانش فنی، یادگیری نحوه ارتباط با دامدار و کارگران، تصمیم‌گیری در شرایط دشوار و رعایت اصول ایمنی هم بسیار مهم است.

نکته دیگر، شناخت ارزش حرفه‌ای خودشان است، هم در انتخاب محل کار و هم در پذیرش مسئولیت‌ها؛ لازم نیست برای اثبات توانمندی‌شان مسئولیت‌هایی فراتر از دانش و امکاناتشان بپذیرند یا شرایط کاری نامناسب را تحمل کنند. اگر به این رشته علاقه دارند، فرصت تجربه و یادگیری را از خودشان نگیرند، اما آگاهانه، با آمادگی و با حفظ استانداردهای حرفه‌ای وارد آن شوند.

فاخته - از نظر بیمه، امنیت شغلی و ساعت کار (از جمله موارد اورژانسی) وضعیت شما چگونه است؟

دکتر مرادزاده: خوشبختانه در حال حاضر در مجموعه‌ای معتبر فعالیت می‌کنم و شرایط کاری‌ام مطابق ضوابطی است که نظام دامپزشکی تعیین کرده است. اما برخی همکاران در بخش خصوصی با مشکلاتی مانند تأخیر در پرداخت و تضییع حقوق، نبود ثبات شغلی و نامشخص بودن ادامه همکاری در سال‌های آینده روبه‌رو هستند.

فاخته - آیا دریافتی و امکانات محیط کار را متناسب با مسئولیت و سختی کارتان می‌دانید؟

دکتر مرادزاده: انتظار می‌رود در ارزیابی و جبران خدمات دامپزشکان، مانند سایر گروه‌های حرفه‌ای حوزه بهداشت و سلامت، تفاوت میان مسئولیت حرفه‌ای آنان و وظایف سایر رده‌های شغلی به‌درستی دیده شود.

فاخته - بزرگ‌ترین آرزوی حرفه‌ای و شخصی شما چیست؟

دکتر مرادزاده: آرزوی من برای حرفه دامپزشکی ارتقای جایگاه آن است؛ رسیدن به نقطه‌ای که دامپزشکی از نظر امکانات، اعتبار اجتماعی، درآمد و فرصت‌های رشد حرفه‌ای با استانداردهای کشورهای پیشرفته قابل مقایسه باشد. طوری که فقط مصرف‌کننده دانش روز نباشیم، بلکه در تولید علم، تربیت دانشجویان توانمند و توسعه روش‌های نوین در دامپروری، درمان و جراحی هم نقش داشته باشیم.

آرزوی شخصی‌ام هم این است که بخشی از این پیشرفت باشم؛ دانش و تجربه بیشتری کسب کنم و در مسیر حرفه‌ای‌ام رشد کنم. فکر می‌کنم موفقیت واقعی زمانی اتفاق می‌افتد که پیشرفت یک فرد به پیشرفت جمعی از افراد و در نهایت ارتقای کل حرفه کمک کند. دوست دارم دامپزشکی در کشور ما نه‌تنها از دانش و دستاوردهای روز دنیا عقب نماند، بلکه در بعضی زمینه‌ها خودش هم صاحب تجربه و دستاوردهای ارزشمند باشد.

فاخته - از سازمان نظام دامپزشکی و اداره کل دامپزشکی چه انتظاری دارید و پیام پایانی شما به مخاطبان چیست؟

دکتر مرادزاده: انتظار من از سازمان نظام دامپزشکی و ادارات کل دامپزشکی این است که ارتباط با همکاران بخش خصوصی دوطرفه، مستمر و مبتنی بر درک متقابل باشد. این نهادها نباید صرفاً ناظر بر عملکرد بخش خصوصی باشند؛ باید مشکلات و محدودیت‌های همکاران و مجموعه‌ها را از نزدیک بشناسند، خود را جای دامپزشکی بگذارند که در محیط عملیاتی کار می‌کند و برای رفع مشکلاتش تلاش کنند. به‌خصوص سازمان نظام دامپزشکی باید صدای واقعی دامپزشکان باشد، مطالبات آن‌ها را به تصمیم‌گیرندگان منتقل کند و در حفظ حقوق حرفه‌ای و شغلی همکاران نقش مؤثرتری داشته باشد.

رصد رویدادهای حوزه دامپزشکی و صنایع دام و طیور با درگاه های ارتباطی فاخته در «تلگرام»، «ایتا»، «بله» و «سروش»

دیدگاه خود را در خصوص این گزارش، از قسمت نظرات، به اشتراک بگذارید.

موضوع دیگر، جایگاه مسئولان فنی است. آن‌ها در بسیاری از مجموعه‌ها در خط مقدم اجرای ضوابط بهداشتی و دامپزشکی، نظارت بر سلامت دام و فرآورده‌های دامی و حفظ امنیت غذایی‌اند، آن هم با فشارها و محدودیت‌های فراوان. ما این مسئولیت را حتی در شرایط بحرانی و جنگ تجربه کردیم، وقتی مسئولان فنی و بسیاری از همکاران بخش خصوصی برای حفظ سلامت دام و تداوم تولید به کار ادامه دادند. انتظار این است که این تلاش‌ها بیشتر دیده شود و حمایت از این قشر در حد تقدیر و تشکر نماند و در قالب حمایت‌های قانونی، بیمه‌ای، شغلی و حرفه‌ای نمود پیدا کند.

پیام پایانی من این است که دامپزشکی فقط درمان یک حیوان نیست؛ با سلامت جامعه، امنیت غذایی، اقتصاد و چرخه تولید ارتباط مستقیم دارد. بنابراین حمایت از دامپزشکان، به‌ویژه همکاران بخش خصوصی و مسئولان فنی، حمایت از سلامت و امنیت غذایی جامعه است. امیدوارم صدای همکاران ما بیشتر شنیده شود و هیچ دامپزشکی برای انجام درست وظیفه حرفه‌ای و قانونی‌اش احساس تنهایی یا ناامنی شغلی نکند.

گفتگو: دکتر کامیار محمدزاده