حیات‌وحش، حلقه مهجور دامپزشکی کشور؛ ضرورت بازنگری در ساختار، آموزش و همکاری‌های بین‌بخشی

فاخته- لرستان؛ حیات‌وحش بخشی جدایی‌ناپذیر از سرمایه‌های طبیعی کشور است؛ سرمایه‌ای که حفاظت از آن تنها با اقدامات محیط‌زیستی محقق نمی‌شود، بلکه سلامت و بقای گونه‌های جانوری به حضور مؤثر و تخصصی دامپزشکی وابستگی مستقیم دارد.

امروزه با توجه به افزایش مخاطرات بیماری‌های نوپدید و بازپدید، بیماری‌های مشترک انسان و حیوان و نقش حیات‌وحش در چرخه انتقال عوامل بیماری‌زا، حفظ ذخایر ارزشمند ژنتیکی حیات وحش ، ضرورت توجه به سلامت حیات‌وحش بیش از گذشته احساس می‌شود. این موضوع ایجاب می‌کند که سازمان دامپزشکی کشور، حیات‌وحش را به‌عنوان یکی از محورهای مهم مأموریت‌های تخصصی خود مورد توجه قرار دهد.

یکی از مسائل اساسی، ضرورت ارتقای جایگاه تشکیلاتی و عملیاتی حیات‌وحش در سازمان دامپزشکی کشور است. این حوزه نباید صرفاً در زمان بروز بیماری‌ها، تلفات یا بحران‌های زیست‌محیطی مورد توجه قرار گیرد، بلکه باید از یک ساختار مشخص، نیروی انسانی متخصص، امکانات تشخیصی و برنامه‌های مستمر مراقبتی برخوردار باشد.

از سوی دیگر، همکاری سازمان دامپزشکی کشور و سازمان حفاظت محیط‌زیست باید از سطح تعاملات موردی فراتر رفته و به همکاری نظام‌مند و مستمر تبدیل شود. ایجاد شبکه مشترک پایش بیماری‌های حیات‌وحش، تبادل اطلاعات، انجام مطالعات اپیدمیولوژیک و تدوین برنامه‌های مشترک برای پیشگیری و کنترل بیماری‌ها، از ضرورت‌های این همکاری است.

اما یکی از مهم‌ترین چالش‌های این حوزه، فقدان رشته تخصصی مستقل دامپزشکی حیات‌وحش در دانشگاه‌های کشور است.

متأسفانه در نظام آموزش عالی کشور، تربیت دامپزشکان متخصص در زمینه سلامت، بیماری‌ها، درمان و مدیریت حیات‌وحش با خلأ جدی مواجه است. این در حالی است که دامپزشکی حیات‌وحش دانشی تخصصی با الزامات و مهارت‌های متفاوت است و نمی‌توان تمام نیازهای آن را صرفاً با آموزش‌های عمومی دامپزشکی پوشش داد.

ضروری است دانشگاه‌های دامپزشکی با همکاری دستگاه‌های اجرایی و سازمان‌های متولی، ایجاد رشته، گرایش و دوره‌های تخصصی دامپزشکی حیات‌وحش را در دستور کار قرار دهند تا زمینه تربیت نیروهای متخصص و پاسخ‌گویی علمی به نیازهای کشور فراهم شود.

حفاظت از حیات‌وحش بدون تأمین سلامت آن امکان‌پذیر نیست. تحقق این هدف نیازمند اصلاح نگاه مدیریتی، تقویت ساختار سازمان دامپزشکی، همکاری مؤثر با سازمان حفاظت محیط‌زیست و سرمایه‌گذاری جدی در آموزش و تربیت نیروی انسانی متخصص است.

حیات‌وحش نباید حلقه فراموش‌شده نظام دامپزشکی کشور باقی بماند؛ توجه به این حوزه، در حقیقت سرمایه‌گذاری برای سلامت انسان، دام، محیط‌زیست و حفظ تنوع زیستی کشور است.

دکتر علی سپه وند
دامپزشک