"مقاومتهای آنتی‌بیوتیکی در حیوانات خانگی و نقش آن در سلامت عمومی جامعه"/هشدار مراقبت برای نگهداری حیوانات در منزل

فاخته- این مسیر شامل مراحل ایجاد باکتری‌های مقاوم به درمان،  در وهله اول و سپس شیوه های  انتقال آنها به بدن انسان می باشد.درمانهای آنتی بیوتیکی نادرست و ناقص توسط کلیه افراد مرتبط اعم از کادر درمانی مراکز دامپزشکی و  یا صاحبان دام در منازل ،اولین گام موثر در پدیدار شدن مقاومتهای دارویی در این حوزه بوده و مسیرهای هموار کننده  انتقال باکتری‌های مزبور به انسان ، در وهله بعدی مورد توجه می باشند.
در بررسی زنجیره انتقال باکتری‌های مقاوم به بدن انسان، شواهد علمی نشان می‌دهند که متاسفانه باکتری‌ هایی نظیر ای کولای و برخی استافیلوکوکها  که بدلیل تولید آنزیم‌ های خاص ،پتانسیل بالایی جهت مقاومت در برابر آنتی بیوتیکها را دارا می باشند، به طور گسترده در حیوانات خانگی یافت می‌شوند. از طرفی دیگر یافته‌های بومی در ایران نیز شیوع بالای سویه‌های مقاوم E. coli را در سگ‌ها تایید می‌کند و این نشان‌دهنده خطر بالقوه برای سلامت جامعه انسانی است.
بنابراین مدیریت بحران مقاومت میکروبی در برابر  آنتی بیوتیکها همیشه در حوزه وزارت بهداشت و درمان خلاصه نشده والبته که نیازمند رویکردی یکپارچه بوده و ضروری است در آن دامپزشکان، پزشکان و سیاست‌گذاران سلامت در کنار هم تدبیر نمایند. اینکه دامپزشک  و یا پزشک بدون دانستن میزان حساسیت دارویی باکتریها، یک آنتی‌بیوتیک وسیع‌الطیف تجویز می‌کند، خود عامل اصلی تکامل مقاومت است.

لازم بذکر است نقش آفرینی دوستداران نگهداری حیوانات در خانه نیز دست کمی از عملکرد رده های تخصصی موضوع نخواهد داشت و حتی مکمل آن بشمار میرود. این افراد هم در پروسه ایجاد میکروبهای مقاوم و هم در انتقال آنها به چرخه انسانی دخالت دارند. لذا پرداختن به این مقوله از حیث کاهش ریسک فاکتورهای موثر، خالی از لطف نمی باشد. از ضرورت به‌کارگیری روش‌های تشخیصی دقیق و درمان در حوزه دامپزشکی که بگذریم، آموزش صاحبان حیوانات برای کاهش خطرات انتقال پاتوژن‌های مقاوم،از جمله راهکارهای کلیدی در راستای حفاظت از اثربخشی آنتی‌بیوتیک‌ها در هر دو حوزه دامپزشکی و پزشکی است.
در این راستا، هسته اولیه تشکیل مقاومت آنتی بیوتیکی ،وجود باکتری‌های روده‌ای و ادراری حیوانات خانگی است که  توانایی بالای  در انتقال و  تبادل ژن‌های مقاوم سازی به سایر باکتریها داشته و بیشترین نگرانی را در حوزه سلامت عمومی ایجاد می‌کنند.
در این میان نقش عفونت‌های پوستی سگ و گربه نیز حائز اهمیت بوده و نباید نادیده گرفته شوند.
از رایج ترین  راههای انتقال پاتوژن‌های مقاوم شده از حیوانات خانگی به انسان، تماس فیزیکی و لمس پوست، مو، ترشحاتی مانند بزاق، ادرار و خون حیوان و بعضا گازگرفتگی و خراشیدگی می باشد. 
لازم بذکر است باکتری‌های مقاوم می‌توانند برای مدت زمانهای متفاوتی روی سطوح محیطی نیز زنده بمانند.
 حیواناتی که دچار عفونت‌های پوستی یا ادراری مزمن هستند و به درستی درمان یا ایزوله نمی‌شوند نیز مخازن دائمی برای باکتری‌های مقاوم محسوب می‌شود. 
 بنابراین  رعایت پروتکل‌های بهداشتی  توسط صاحبان دام در منزل بشدت تاکید شده تا بلکه بتوانیم به قطع ارتباط در زنجیره انتقال عوامل بیماریزا کمک نماییم.
در همین رابطه ،خود درمانی نیز بمانند درمان ناقص توسط سرپرستان حیوانات خانگی می‌ بایست متوقف گردد.
ظهور عفونت‌های مقاوم در انسان و بخصوص در گروه‌های آسیب‌پذیر مثل کودکان و سالمندان و افراد دارای نقص ایمنی،  آسیب گسترده ای  بدنبال خواهد داشت. در این افراد، یک عفونت گوارشی ناشی از E. coli مقاوم می‌تواند به سپتیسمی (عفونت خون) منجر شود.
محدود شدن گزینه‌های درمانی انتخابی پزشکان نیز از پیامدهای مهم گسترش مقاومت باکتریایی است.

من حیث المجموع و بنا بر واقعیات موجود،از هر چه بگذریم نوع غذا دهی به حیوانات خانگی مهمتر است
اصولا  استفاده از غذاهای حیوانی که دارای استانداردهای کنترل کیفیت و نظارت بر آلودگی میکروبی هستند امری مهم است که متاسفانه اکثرا بدان توجه نمیشود.
این امر یک نکته  مرتبط با بافت اجتماعی و اقتصادی جامعه است. استفاده از غذاهای خام و نپخته یا جیره‌های سنتی و غیر استاندارد، یکی از بزرگ‌ترین “نقاط کور” در مدیریت مقاومت آنتی‌بیوتیکی و سلامت عمومی است که اغلب مغفول مانده است.
استفاده از غذاهای خام  یا جیره‌هایی که از گوشت‌های بازاری  و بدون نظارت بهداشتی تهیه می‌شوند از طریق ورود مستقیم پاتوژن‌های مقاوم به دستگاه گوارش حیوان به بحران مقاومت آنتی‌بیوتیکی دامن می‌زنند،چرا که
در این رژیم‌های غذایی احتمال حضور باکتری‌های پاتوژن بسیار بالاست و مصرف مداوم این غذاها باعث می‌شود باکتری‌های مقاوم، به جای اینکه توسط سیستم ایمنی دفع شوند، در روده حیوان مستقر و تغییر فلور میکروبی بدن حیوان را موجب شده و در واقع این حیوان  به یک “مخزن دائمی” برای دفع باکتری‌های مقاوم تبدیل می‌شود.
 در این زمینه متاسفانه  باورهای غلط تغذیه‌ای برخی صاحبان حیوانات ،مبنی  بر این  که “غذای خام” حالت طبیعی‌تر و سالم‌تری برای حیوان دارد مزید بر علت می گردد.

دکتر فردین حسین زاده