ضرب المثل گرگ دهن آلوده ی یوسف ندریده...

فاخته- این بیت شعر از "شیخ اجل سعدی شیراز" معادل ضرب المثل ایرانی آش نخورده و دهان سوخته است! به عبارتی دیگر این یادآور  این نکته است که فردی بدون آن که گناهی مرتکب شده باشد، بازخواست می شود.

معمولا این ضرب المثل را در جایی به کار می برند که تهمت ناروایی به شخص وارد شود درحالی که او بی گناه است.

 این ضرب المثل قرابت معنایی دارد با ضرب المثل ” آش نخورده و دهان سوخته“.

ریشه ضرب المثل

ریشه این ضرب المثل به داستان حضرت یوسف علیه السلام بر می گردد. 
هنگامی که برادرانش از روی حسادت، او را با خود به صحرا برده و در چاهی افکندند اما هنگام برگشتن از صحرا، اشک تمساح ریختند و پیراهن خونین و پاره پاره یوسف را به پدرشان حضرت یعقوب نشان دادند و با اشک و ناله های تصنعی گفتند: برادرمان را گرگ خورد!

در حالی که هیچ گرگی یوسف را ندریده بود! از این رو وقتی می خواهند بگویند که کسی مورد تهمت واقع شده، او را به گرگ داستان یوسف تشبیه می کنند که همه تقصیرها را به گردن او انداختند درحالی که گرگ بیچاره یوسف را نخورده بود و گناهکاران حقیقی همان برادران یوسف بودند.

شعر کامل از سعدی شیراز

ای یار جفا کرده پیوند بریده

این بود وفاداری و عهد تو ندیده

در کوی تو معروفم و از روی تو محروم

گرگ دهن آلوده ی یوسف ندریده

ما هیچ ندیدیم و همه شهر بگفتند

افسانه مجنون به لیلی نرسیده

در خواب گزیده لب شیرین گل اندام

از خواب نباشد مگر انگشت گزیده

بس در طلبت کوشش بی فایده کردیم

چون طفل دوان در پی گنجشک پریده

مرغ دل صاحب نظران صید نکردی

الا به کمان مهره ابروی خمیده

میلت به چه ماند به خرامیدن طاووس

غمزت به نگه کردن آهوی رمیده

گر پای به در می‌نهم از نقطه شیراز

ره نیست تو پیرامن من حلقه کشیده

با دست بلورین تو پنجه نتوان کرد

رفتیم دعا گفته و دشنام شنیده

روی تو مبیناد دگر دیده سعدی

گر دیده به کس باز کند روی تو دیده

و کاش روزی بیاید که شاهد تهمت و بهتان برای توجیه اهداف این دنیای دوروزه نباشیم و بدانیم که «او» می بیند.../931 

علیرضا کیهان پور

منبع :Daneshchi