از رهاسازی بچه‌ماهی تا احیای رودخانه‌ها ؛ «کان‌تو» چگونه آینده سبز آبزیان را می‌سازد؟

فاخته- این شهر با اجرای برنامه‌های گسترده رهاسازی بچه‌ماهی و بازسازی ذخایر آبزی، تلاش می‌کند میان توسعه اقتصادی، حفاظت از تنوع زیستی و امنیت غذایی نسل‌های آینده تعادل برقرار کند.  برنامه بازسازی ذخایر آبزی در "کان‌تو" صرفاً یک اقدام نمادین یا مناسبتی نیست؛ بلکه بخشی از یک راهبرد بلندمدت برای حفاظت از سرمایه‌های طبیعی منطقه محسوب می‌شود.
 مسئولان "بخش کشاورزی و محیط زیست" این شهر معتقدند که احیای ذخایر طبیعی آبزیان، زیربنای توسعه پایدار شیلات، حفاظت از اکوسیستم‌های آبی و افزایش تاب‌آوری جوامع محلی در برابر تغییرات اقلیمی است. 

وقتی یک بچه‌ماهی ، سرمایه آینده می‌شود
در تازه‌ترین برنامه اجراشده، بیش از ۱۰۰ هزار بچه‌ماهی از گونه‌های مختلف در آب‌های طبیعی این منطقه رهاسازی شد. این اقدام در ادامه طرحی است که از سال ۲۰۱۳  آغاز شده و اکنون به تمامی مناطق شهر "کان‌تو" گسترش یافته است.
 میزان رهاسازی سالانه نیز نسبت به سال‌های ابتدایی بیش از ۲۰ برابر افزایش یافته است. 

گونه‌های رهاسازی‌شده شامل کپور، گربه‌ماهی، مارماهی‌های بومی، بارب غول‌پیکر و سایر گونه‌های ارزشمند آب شیرین هستند که نقش مهمی در حفظ تعادل اکولوژیک رودخانه‌ها و کانال‌های منطقه دارند. 
کارشناسان شیلات معتقدند هر بچه‌ماهی که امروز در طبیعت رها می‌شود، در واقع سرمایه‌ای برای فردای اکوسیستم، معیشت صیادان و امنیت غذایی جامعه است. چنین نگاهی سبب شده است که برنامه‌های بازسازی ذخایر آبزی در ویتنام به یک حرکت ملی تبدیل شود. 

از حفاظت گونه‌ها تا حفاظت از تمدن رودخانه‌ای

دلتای "مکونگ" یکی از غنی‌ترین زیست‌بوم‌های آب شیرین آسیا به شمار می‌رود.
 این منطقه صدها گونه ماهی و آبزی را در خود جای داده است و میلیون‌ها نفر به طور مستقیم یا غیرمستقیم از منابع آن ارتزاق می‌کنند.
 اما طی دهه‌های اخیر عواملی نظیر صید غیرمجاز، استفاده از ابزارهای مخرب صیادی، ورود آلاینده‌ها، شوری آب و تغییرات اقلیمی فشار شدیدی بر ذخایر طبیعی وارد کرده‌اند. 
بر همین اساس، مسئولان "کان‌تو" بازسازی ذخایر آبزی را نه فقط یک پروژه شیلاتی، بلکه بخشی از برنامه حفاظت از تمدن رودخانه‌ای "مکونگ" می‌دانند؛ تمدنی که حیات اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی آن با آب و آبزیان گره خورده است. 

مشارکت مردم؛ حلقه گمشده بسیاری از طرح‌های حفاظتی

یکی از ویژگی‌های جالب برنامه "کان‌تو"، اتکای آن به مشارکت مردمی و اجتماعی است. در این طرح علاوه بر نهادهای دولتی، سازمان‌های مدنی، مراکز مذهبی، شرکت‌های خصوصی، دانشگاه‌ها و شهروندان نیز مشارکت فعال دارند. 
منابع مالی بخش مهمی از برنامه از طریق کمک‌های داوطلبانه و مشارکت اجتماعی تأمین می‌شود. 

همین مشارکت گسترده سبب شده است که موضوع حفاظت از آبزیان از سطح ادارات دولتی فراتر رفته و به یک مسئولیت اجتماعی تبدیل شود.
 شهروندان نه تنها در رهاسازی بچه‌ماهی‌ها حضور پیدا می‌کنند، بلکه در حفاظت از زیستگاه‌ها و مقابله با صید مخرب نیز نقش دارند. 

رهاسازی سبز بچه ماهی ؛ فراتر از یک سنت

در سال‌های گذشته برخی کشورها با چالش رهاسازی گونه‌های غیربومی یا مهاجم مواجه بوده‌اند؛ اقدامی که گاه آسیب‌های جدی به اکوسیستم‌های طبیعی وارد کرده است.
 "کان‌تو" برای جلوگیری از این مشکل، مفهوم «رهاسازی سبز» را توسعه داده است.
در این رویکرد، تنها گونه‌های بومی، سازگار با محیط و دارای ارزش حفاظتی یا اقتصادی انتخاب می‌شوند.

 همچنین پیش از رهاسازی، کیفیت آب، شرایط زیستگاهی و ظرفیت اکولوژیک مناطق مورد بررسی قرار می‌گیرد تا بیشترین بازده حفاظتی حاصل شود. 

این مدل علمی باعث شده است که برنامه بازسازی ذخایر آبزی علاوه بر جنبه‌های فرهنگی و اجتماعی، دارای پشتوانه فنی و زیست‌محیطی نیز باشد. 

آینده سبز از دل رودخانه‌ها آغاز می‌شود

تجربه "کان‌تو" نشان می‌دهد که توسعه پایدار شیلات صرفاً به افزایش تولید در مزارع آبزی‌پروری محدود نمی‌شود و دقیقا حفاظت از ذخایر طبیعی، بازسازی گونه‌های ارزشمند، احیای تنوع زیستی و مشارکت مردمی نیز به همان اندازه اهمیت دارند. 

در چهار سال اخیر تنها در برنامه مشترک استان‌های دلتای "مکونگ"، بیش از ۲/۵ میلیون  بچه‌ماهی و آبزی در رودخانه‌های منطقه رهاسازی شده است. 
این اقدام به احیای گونه‌های ارزشمند و حفاظت از تنوع زیستی کمک کرده و الگویی موفق از همکاری منطقه‌ای را شکل داده است. 

درس بزرگ "کان‌تو" برای جهان

تجربه "کان‌تو" یک پیام روشن دارد :
 حفاظت از منابع آبزی هزینه نیست، سرمایه‌گذاری برای آینده است. 
هر بچه‌ماهی رهاسازی‌شده می‌تواند به حفظ یک گونه، پایداری یک اکوسیستم، اشتغال یک خانواده صیاد و امنیت غذایی یک جامعه کمک کند.
در جهانی که منابع طبیعی هر روز با تهدیدهای بیشتری مواجه می‌شوند، چنین برنامه‌هایی نشان می‌دهند که راه رسیدن به «آینده سبز» از مسیر احترام به طبیعت، مشارکت مردم و مدیریت علمی منابع می‌گذرد.
 «"کان‌تو" امروز نه فقط در حال رهاسازی ماهیان، بلکه در حال رهاسازی امید برای نسل‌های آینده است.»/953

علیرضاکیهان پور