از «طبیعت‌درمانی انسان» تا «طبیعت‌محوری در دام، طیور و آبزیان»

 انقلاب خاموشی که تولید آینده را متحول می‌کند...

فاخته- انتشار گزارش‌هایی درباره تأثیر حضور انسان در طبیعت بر عملکرد مغز، در نگاه نخست موضوعی صرفاً پزشکی یا روان‌شناختی به نظر می‌رسد، اما از منظر رسانه‌های تخصصی دامپزشکی، دامپروری، طیور و آبزی‌پروری، این یافته‌ها حامل پیامی بسیار بزرگ‌تر هستند: اگر طبیعت می‌تواند عملکرد مغز انسان را بهبود دهد، پس کیفیت محیط زندگی حیوانات نیز می‌تواند مستقیماً بر سلامت، رفتار، ایمنی، تولید و سودآوری اثر بگذارد.
امروز در کشورهای پیشرو، مفهوم «رفاه حیوانات» دیگر یک شعار اخلاقی نیست؛ بلکه به یک شاخص اقتصادی تبدیل شده است. پژوهش‌های علوم اعصاب نشان می‌دهد که کاهش استرس، غنی‌سازی محیط (Environmental Enrichment) و فراهم کردن شرایط طبیعی‌تر می‌تواند بر رفتار، انعطاف‌پذیری عصبی و پاسخ‌های فیزیولوژیک دام‌ها اثر مثبت بگذارد.
در مرغداری، کاهش تراکم، بهبود نور، تهویه، کاهش سروصدا و ایجاد محیط آرام‌تر، تنها به رفاه پرنده کمک نمی‌کند؛ بلکه می‌تواند کاهش تلفات، بهبود ضریب تبدیل غذایی، افزایش تولید تخم‌مرغ و کاهش نیاز به مداخلات درمانی را نیز به دنبال داشته باشد.
در گاوداری، گوسفندداری و پرورش بز نیز محیط آرام، دسترسی مناسب به بستر، کاهش تنش‌های اجتماعی و مدیریت صحیح استرس، کیفیت شیر، رشد، باروری و سلامت عمومی گله را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
در آبزی‌پروری نیز این اصل کاملاً صادق است. کیفیت آب، شدت نور، تراکم ذخیره‌سازی، اکسیژن محلول، کاهش سروصدا و مدیریت صحیح استرس، از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر رشد، ایمنی، ضریب تبدیل غذایی و کاهش بیماری‌ها در ماهیان و میگو هستند.
از نگاه رسانه‌ای، مهم‌ترین پیام این پژوهش‌ها آن است که سرمایه‌گذاری روی محیط پرورش، هزینه نیست ؛سرمایه‌گذاری روی مغز، رفتار و بهره‌وری دام و آبزیان است.
امروزه مفهوم «Green Care» یا «کشاورزی و دامداری طبیعت‌محور» در بسیاری از کشورهای اروپایی توسعه یافته و از ظرفیت مزارع، دام‌ها، باغ‌ها و طبیعت برای ارتقای سلامت انسان و حیوان استفاده می‌شود. 
این رویکرد علاوه بر مزایای درمانی، نگاه تازه‌ای به رفاه حیوانات و پایداری تولید ارائه می‌دهد.
در نهایت، آینده صنعت دام، طیور و آبزیان تنها با افزایش خوراک، دارو یا فناوری رقم نخواهد خورد؛ بلکه با مدیریت استرس، طراحی هوشمند محیط، ارتقای رفاه حیوانات و بهره‌گیری از یافته‌های علوم اعصاب شکل خواهد گرفت. 
شاید مهم‌ترین پیام این پژوهش‌ها برای فعالان این بخش چنین باشد : «محیط سالم، مغز سالم ، حیوان سالم و تولید پایدار.»/1028

 علیرضا کیهان‌پور