رئیس اداره دارو و درمان و ایمنی خوراک اداره کل دامپزشکی استان کرمانشاه:
هدف ما صرفاً نظارت به منظور سلب مسئولیت نیست؛ بلکه ارتقای کیفیت خدمات و افزایش اعتماد دامداران به مراکز مجاز است
فاخته- کرمانشاه؛ در این گفتگو، با «پگاه رستمی سلیمانی»، رئیس اداره دارو و درمان و ایمنی خوراک اداره کل دامپزشکی استان کرمانشاه به بررسی زوایای مختلف اقدامات و فعالیت های ادارات دارو و درمان و از جمله اداره دارو و درمان دامپزشکی استان کرمانشاه پرداختیم.
فاخته- لطفاً خودتان و وظایف واحد دارو و درمان را معرفی کنید؟
دکتر رستمی: اینجانب دکتر «پگاه رستمی سلیمانی»، رئیس اداره دارو و درمان و ایمنی خوراک اداره کل دامپزشکی استان کرمانشاه هستم. واحد دارو و درمان وظیفه نظارت بر چرخه تأمین، توزیع و مصرف دارو، واکسن، خوراک و سایر فرآورده‌های بیولوژیک دامپزشکی را بر عهده دارد.
از وظایف این واحد: نظارت بر داروخانه‌ها، درمانگاه‌ها، مراکز مایه‌کوبی و مراکز درمانی و تشخیصی، کنترل کیفیت و اصالت داروها، مقابله با توزیع غیرمجاز و نظارت بر تجویز و مصرف منطقی دارو.
هدف ما این است که داروی سالم، باکیفیت و مجاز از مسیر قانونی به مصرف‌کننده برسد و سلامت دام، امنیت غذایی و بهداشت عمومی حفظ شود.
رصد رویدادهای حوزه دامپزشکی و صنایع دام و طیور با درگاه های ارتباطی فاخته در «تلگرام»، «ایتا»، «بله» و «سروش»
دیدگاه خود را در خصوص این گزارش، از قسمت نظرات، به اشتراک بگذارید.
فاخته - وضعیت کلی تأمین دارو و واکسن دامی در استان را چطور ارزیابی می‌کنید؟
دکتر رستمی: تأمین دارو و واکسن در استان از طریق شبکه مجاز توزیع و با همکاری شرکت‌های تولیدکننده و توزیع‌کننده انجام می‌شود و استان ظرفیت مناسبی از نظر داروخانه‌ها و مراکز خدمات دامپزشکی دارد.
البته مانند سایر نقاط کشور، گاهی در تأمین برخی داروها و واکسن‌های تخصصی با کمبود یا محدودیت مواجه می‌شویم که می‌تواند ناشی از شرایط تولید، واردات، تخصیص ارز و مشکلات زنجیره توزیع باشد.
با رصد مستمر موجودی اقلام ضروری و ارتباط نزدیک با شرکت‌های پخش، از اختلال در تأمین نیاز دامداران و مرغداران جلوگیری می‌کنیم.
فاخته- تمهیدات شما و اداره کل برای شرایط بحرانی و کمبودهای احتمالی چیست؟
دکتر رستمی: اولویت ما آمادگی قبل از بحران است، نه صرفاً واکنش پس از بروز مشکل.
شناسایی اقلام ضروری و راهبردی، رصد موجودی دارو و واکسن در شبکه توزیع، ارتباط مستمر با تولیدکنندگان و توزیع‌کنندگان و پیگیری سریع کمبودها در دستور کار است.
در شرایط بحرانی، با هماهنگی سازمان دامپزشکی کشور و شرکت‌های پخش، اولویت تأمین را به داروها و واکسن‌های ضروری و مناطق دارای نیاز فوری می‌دهیم.
مدیریت بحران در این حوزه نیازمند بانک اطلاعاتی دقیق، ارتباط مؤثر بین دستگاه‌ها و تصمیم‌گیری به‌موقع است.
درمانگاه‌ها و مراکز مایه‌کوبی
فاخته- چه تعداد درمانگاه و مرکز مایه‌کوبی فعال است و نظارت بر عملکرد آن‌ها چگونه انجام می‌شود؟ بیشترین چالش این حوزه چیست؟
دکتر رستمی: در حال حاضر تعداد ۸۰ درمانگاه، مجتمع درمانی و بیمارستان و ۳۶ مرکز مایه‌کوبی در استان دارای مجوز فعالیت هستند.
نظارت از طریق بازدیدهای دوره‌ای و موردی کارشناسان، بررسی مدارک و مجوزها، کنترل نگهداری و مصرف دارو و واکسن، بررسی ضوابط فنی و بهداشتی و ارزیابی عملکرد مسئولان فنی انجام می‌شود.
یکی از چالش‌ها، ضرورت ارتقای کیفیت خدمات، رعایت دقیق ضوابط حرفه‌ای و ساماندهی فعالیت‌های خارج از چارچوب مجوزهای قانونی است.
هدف ما صرفاً نظارت به منظور سلب مسئولیت نیست؛ بلکه ارتقای کیفیت خدمات و افزایش اعتماد دامداران به مراکز مجاز است.
داروخانه‌های دامپزشکی
فاخته- تعداد داروخانه‌های دامپزشکی استان چقدر است و بیشترین مشکلات در چه زمینه‌ای است؟
دکتر رستمی: در حال حاضر تعداد ۱۰۷ داروخانه دامپزشکی در استان دارای مجوز فعالیت هستند.
موضوعات مهم این حوزه: ضوابط نگهداری دارو، کنترل تاریخ انقضا، شرایط دمایی داروهای یخچالی، عرضه از مسیر قانونی، ضوابط نسخه‌پیچی و ثبت دقیق اطلاعات دارویی.
برنامه ما حرکت به سمت نظارت هوشمند و مبتنی بر داده‌های سامانه‌ای است تا علاوه بر بازرسی حضوری، عملکرد داروخانه‌ها دقیق‌تر رصد شود.
فاخته- با فروش بدون نسخه، داروی تاریخ‌گذشته، فاقد مجوز یا قاچاق چه برخوردی می‌شود و وضعیت آن در استان چگونه است؟
عرضه داروی دامپزشکی باید مطابق ضوابط سازمان دامپزشکی کشور و از طریق مراکز مجاز انجام شود.
فروش داروی مشمول نسخه بدون رعایت ضوابط، عرضه داروی تاریخ‌گذشته، فاقد مجوز یا قاچاق تخلف است و با آن برخورد قانونی می‌شود.
کارشناسان موضوع را بررسی و حسب مورد اقلام غیرمجاز را جمع‌آوری و ضبط، صورت‌جلسه تنظیم و پرونده را به مراجع قانونی و تعزیراتی ارجاع می‌دهند.
برنامه جدی ما تقویت نظارت بر زنجیره توزیع و شناسایی داروهای خارج از شبکه رسمی است؛ این مقابله نیازمند همکاری و گزارش‌دهی فعالان صنعت دام و طیور هم هست.
فاخته- سیاست شما در برخورد با درمانگران غیرمجاز چیست؟
دکتر رستمی: خدمات درمانی دامپزشکی باید توسط افراد واجد صلاحیت و در چارچوب قوانین و ضوابط حرفه‌ای ارائه شود.
فعالیت افراد فاقد صلاحیت، علاوه بر خسارت اقتصادی به دامدار، سلامت دام، سلامت عمومی و امنیت غذایی را به خطر می‌اندازد.
سیاست ما پیشگیری، شناسایی و برخورد قانونی است؛ در کنار آن با اطلاع‌رسانی به دامداران و معرفی مراکز مجاز، فرهنگ استفاده از خدمات تخصصی دامپزشکی را گسترش می‌دهیم.
هیچ فعالیت درمانی خارج از چارچوب صلاحیت‌های قانونی نباید جایگزین خدمات دامپزشکان شود.
مصرف منطقی دارو
فاخته- برای کاهش مصرف بی‌رویه آنتی‌بیوتیک و مقابله با مقاومت دارویی در دام و طیور چه اقداماتی شده است؟
دکتر رستمی: مقاومت میکروبی یکی از مهم‌ترین تهدیدهای بهداشتی جهان است و محدود به دامپزشکی نیست؛ با سلامت انسان، حیوان و محیط زیست ارتباط مستقیم دارد.
مصرف بی‌رویه و نادرست آنتی‌بیوتیک‌ها می‌تواند باکتری‌های مقاوم ایجاد کند و اثربخشی داروهای موجود را در آینده کاهش دهد.
رویکرد ما ترویج مصرف منطقی دارو، تأکید بر تشخیص صحیح پیش از درمان، تجویز آنتی‌بیوتیک توسط دامپزشک، رعایت دوز و طول دوره درمان و آموزش دامداران و مرغداران است.
اجرای سامانه نسخه‌نویسی و نسخه‌پیچی نیز می‌تواند در کنترل مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها و شفاف‌سازی میزان و نحوه مصرف آن‌ها نقش مهمی داشته باشد.
فاخته- تجویز دارو چه ضوابطی دارد و تا چه حد توسط دامپزشک انجام می‌شود؟ توصیه شما برای به‌کارگیری مؤثر سامانه نسخه‌نویسی و نسخه‌پیچی چیست؟
دکتر رستمی: اصل اساسی در تجویز دارو، تشخیص صحیح و رعایت ضوابط علمی و قانونی است. نوع دارو، مقدار مصرف، طول دوره درمان و در دام‌های تولیدکننده مواد غذایی، زمان پرهیز از مصرف فرآورده‌های دامی باید با نظر دامپزشک و بر اساس شرایط بیماری تعیین شود.
سامانه نسخه‌نویسی و نسخه‌پیچی یکی از ابزارهای مهم برای ساماندهی این فرآیند است.
توصیه ما به دامپزشکان ثبت دقیق و کامل نسخه‌ها در سامانه و به داروخانه‌ها تحویل دارو مطابق نسخه ثبت‌شده است.
دامداران و مرغداران نیز باید از تهیه و مصرف خودسرانه دارو پرهیز کنند؛ داروی نامناسب نه‌تنها بیماری را درمان نمی‌کند، بلکه هزینه‌ها و مقاومت دارویی را افزایش می‌دهد.
فاخته- اجرای کامل سیستم نسخه‌نویسی و نسخه‌پیچی چقدر می‌تواند در کاهش مشکلات دارو و درمان استان، مانند کاهش مصرف بی‌رویه و کاهش دسترسی درمانگران غیرمجاز، مؤثر باشد؟
دکتر رستمی: به اعتقاد من، اجرای کامل و صحیح این سامانه یکی از مؤثرترین ابزارهای اصلاح و ساماندهی نظام دارو و درمان دامپزشکی است.
با آن می‌توان نوع داروهای تجویزشده، میزان مصرف، تعداد نسخه‌ها و مسیر توزیع دارو را رصد کرد. این موضوع چند دستاورد مهم دارد:
- اول، کاهش مصرف خودسرانه و غیرمنطقی دارو، به‌ویژه آنتی‌بیوتیک‌ها.
- دوم، شفاف‌سازی فرآیند تجویز و عرضه دارو و کاهش امکان عرضه خارج از شبکه رسمی.
- سوم، کمک به شناسایی الگوهای غیرمتعارف مصرف دارو و کنترل تخلفات احتمالی.
- چهارم، محدودتر شدن زمینه فعالیت درمانگران غیرمجاز از طریق ساماندهی فرآیند قانونی تجویز و تحویل دارو.
البته سامانه به‌تنهایی کافی نیست و موفقیت آن به همکاری دامپزشکان، داروخانه‌ها، دامداران، مرغداران و نظارت مستمر دستگاه‌های مسئول بستگی دارد.
مرغداران و دامداران
فاخته- شایع‌ترین اشتباهات در مصرف دارو چیست و برای خرید دارو و واکسن مطمئن چه توصیه‌ای دارید؟
دکتر رستمی: یکی از شایع‌ترین اشتباهات، مصرف خودسرانه دارو بدون تشخیص دقیق و بر اساس توصیه افراد غیرمتخصص است.
تغییر خودسرانه دوز، قطع زودهنگام دوره درمان، استفاده نادرست از آنتی‌بیوتیک‌ها، عدم رعایت زمان پرهیز و نگهداری نامناسب دارو و واکسن نیز از مشکلات رایج است.
رعایت زنجیره سرد و شرایط صحیح نگهداری واکسن بسیار مهم است؛ حتی واکسن دارای مجوز نیز با نگهداری نامناسب اثربخشی‌اش را از دست می‌دهد.
توصیه ما این است که دارو و واکسن را فقط از داروخانه‌ها و مراکز مجاز تهیه کنند، به برچسب، تاریخ انقضا، شماره مجوز و شرایط نگهداری توجه کنند و مصرف را با نظر دامپزشک انجام دهند.
همکاری و پایان
فاخته- نقش نظام دامپزشکی و انجمن‌های صنفی در بهبود وضعیت دارو و درمان چیست؟
دکتر رستمی: بهبود وضعیت دارو و درمان بدون مشارکت همه بخش‌های مرتبط ممکن نیست.
سازمان نظام دامپزشکی در نظارت بر اخلاق حرفه‌ای، ارتقای دانش و صلاحیت دامپزشکان و ساماندهی فعالیت‌های حرفه‌ای نقش مهمی دارد.
انجمن‌ها و تشکل‌های صنفی نیز با انتقال مشکلات فعالان، مشارکت در آموزش و اطلاع‌رسانی و همکاری در اجرای دستورالعمل‌ها می‌توانند به ارتقای کیفیت خدمات کمک کنند.
نگاه ما تقابل با بخش خصوصی نیست؛ بخش دولتی و خصوصی باید با تقسیم وظایف مشخص برای سلامت دام و امنیت غذایی تلاش کنند.
فاخته- مهم‌ترین برنامه‌های واحد دارو و درمان برای آینده کدامند و از فعالان حوزه چه انتظاری دارید؟
دکتر رستمی: مهم‌ترین برنامه‌های ما در دوره پیش‌رو را می‌توان در چند محور خلاصه کرد:
- تقویت نظارت بر داروخانه‌ها، درمانگاه‌ها و مراکز مایه‌کوبی و ارتقای کیفیت خدمات ارائه‌شده.
- ساماندهی زنجیره تأمین و توزیع دارو و واکسن و جلوگیری از عرضه اقلام غیرمجاز و خارج از شبکه.
- پیگیری اجرای کامل سامانه نسخه‌نویسی و نسخه‌پیچی و حرکت به سمت نظارت مبتنی بر داده.
- کاهش مصرف غیرمنطقی آنتی‌بیوتیک‌ها و مقابله با مقاومت میکروبی.
- تقویت نظارت بر ایمنی و بهداشت خوراک دام، طیور و آبزیان و کارخانه‌های تولید خوراک و توجه به سلامت نهاده‌های مورد استفاده در زنجیره تولید.
- ارتقای آمادگی و هماهنگی برای مدیریت کمبودهای احتمالی دارو و واکسن و شرایط بحرانی.
انتظار ما از دامپزشکان، مسئولان فنی، داروخانه‌ها، شرکت‌های پخش، دامداران و مرغداران همکاری در اجرای ضوابط، جدی گرفتن مصرف منطقی دارو و گزارش هرگونه تخلف یا مشکل زنجیره تأمین به اداره کل دامپزشکی است.
فاخته- حرف ناگفته‌ای مانده است؟
دکتر رستمی: دارو و درمان دامپزشکی فقط درمان یک بیماری در یک واحد نیست؛ مستقیماً با اقتصاد تولیدکننده، سلامت جامعه و امنیت غذایی کشور ارتباط دارد.
ما با نظارت مؤثر، حمایت از فعالیت‌های قانونی بخش خصوصی، برخورد با تخلفات و استفاده از سامانه‌های هوشمند تلاش می‌کنیم خدمات دارویی و درمانی با کیفیت و اطمینان بیشتری در اختیار بهره‌برداران باشد.
تحقق این اهداف بدون مشارکت و مسئولیت‌پذیری همه فعالان ممکن نیست و سلامت دام، غذا و جامعه مسئولیتی مشترک است.
گفتگو: دکتر کامیار محمدزاده
-
درود و خدا قوت. کرمانشاه در بخش دارویی جزو استان های سرآمد است.
-
لطفا ادارات دارو و درمان کمنر چوب لای چرخ بخش خصوصی بگذارند.
-
ای کاش فکری به حال ارقام بالای تمدید پروانه داروخانه و ... می کردید و شما هم به عنوان بخش دولتی این نارضایتی ما را از نظام پیگیری می کردید.
-
تشکر از دکتر محمدزاده عزیز بابت تهیه این گزارش ها
دسترسی سریع
بخش های مفید
راه های ارتباطی
