ويرا واكسن شايا

یک متخصص بیماری های طیور در گفتگو با فاخته نیوز در کرمانشاه:

متأسفانه بین آموخته های تئوری دانشگاهی و انجام کارهای بالینی میدانی در صنعت پرورش طیور فاصله زیادی هست

یک متخصص بیماری های طیور معتقد است متأسفانه بین آموخته های تئوری دانشگاهی و انجام کارهای بالینی میدانی در صنعت پرورش طیور فاصله زیادی هست.
کد خبر  16857
titr

فاخته- کرمانشاه؛ دکتر مراد رحیمی، استاد بازنشسته دانشگاه و متخصص بهداشت و بيماری های طیور که در حال حاضر در درمانگاه و مرکز مايه کوبی اختصاصی طیور مشغول به کار است؛ طی گفتگویی با فاخته نیوز در کرمانشاه از ریز و درشت صنعت و بیماری های طیور می گوید. گفتگوی ما با او به این شرح است.

فاخته- چه شد که بیماری های طیور را به عنوان تخصص انتخاب کردید و مسیرتان از دانشگاه تا بخش خصوصی چگونه شکل گرفت؟

دکتر رحیمی: در اردیبهشت سال ۱۳۶۶ و حدود ۲ ماه پس از فارق التحصیلی از مقطع دکترای عمومی دامپزشکی از دانشگاه شیراز، در مرتبه مربی، در آموزشکده کشاورزی دانشگاه رازی مشغول به خدمت شدم. به کار در علوم بالینی دامپزشکی علاقه مند بودم و از همان ابتدای شروع به کار در دانشگاه، با بزرگترین فارم گاوداری شیری در استان کرمانشاه، در آن زمان، به عنوان مشاور در امور بهداشت و بیماریها همکاری داشتم. با همکاری سایر همکاران در دانشگاه، تاسیس رشته مهندسی علوم دامی را پیگیری کردم. پس از  آن با کمک همکاران ایجاد رشته کاردانی دامپزشکی در دانشگاه را پیگیری کردم که در نهایت با تأسیس آن موافقت شد. به عنوان رییس آموزشکده دامپزشکی با پیشنهاد یک طرح تحقیقاتی مقدمات تأسیس کلینیک دامپزشکی در دانشگاه رازی را که خود مقدمه ای برای استقلال دامپزشکی از دانشکده کشاورزی بود، فراهم کردم. با تخصیص ۵ میلیون تومان از سوی معاونت پژوهشی دانشگاه، ساخت کلینیک و ساختمان قدیم آموزشکده دامپزشکی شروع شد که با یاری و پیگیری سایر همکاران پس از چند دوره آموزش در مقطع کاردانی و کارشناسی، در نهایت دانشکده دامپزشکی در دانشگاه رازی تأسیس شد.

در سال ۱۳۷۳ واجد شرایط ادامه تحصیل در خارج از کشور شدم که ظاهراً به دلیل کمبود ارز، بورس خارج از کشور باید به ادامه تحصیل در داخل تبدیل می شد. در زمینه بیماریهای دامهای بزرگ، به خاطر کار در یک مجتمع صنعتی، تجربه فراوانی کسب کرده بودم. این نیاز و علاقه در من به وجود آمد که باید در زمینه بیماریهای طیور هم، دانش و اطلاعات بیشتری کسب کنم، رشته بهداشت و بیماریهای طیور را انتخاب و در بهمن ۱۳۷۳در دانشکده دامپزشکی دانشگاه شیراز مشغول به تحصیل شدم. پس از پایان دوره تخصص همزمان با کارهای آموزشی، پژوهشی و بالینی در دانشگاه، با مجوز نیمه وقت در بخش خصوصی هم فعالیت داشتم. در سال ۱۳۹۶ با  تقاضای خودم با مرتبه دانشیاری بازنشست شدم و به صورت تمام وقت فعالیتم را در بخش خصوصی ادامه دادم. 

فاخته-صنعت طیور ایران را در آغاز کارتان با امروز چطور مقایسه می‌کنید؟

دکتر رحیمی: از دیدگاه بنده از آن زمانها تا کنون تغییرات گسترده ای در صنعت پرورش طیور کشور رخ  داده است. این تغییرات را می توان به تغییرات سخت افزاری و نرم افزاری تقسیم کرد. از نظر سخت افزاری، سالن های پرورش قدیمی به دلیل شرایط غیراستاندارد از چرخه تولید حذف و یا نوسازی و مدرن شده اند. امکانات و  تجهیزات جدید، به خصوص اتوماسیون در تغذیه، تأمین و کنترل شرایط محیطی مناسب دوره پرورش به کار گرفته شده اند. در مجموع، با استفاده از تکنولوژی های در دسترس، پایش، نظارت و ارزیابی راندمان تولید، برای صاحبان، مدیران و مشاوران فارمها آسانتر و دقیق تر از گذشته شده است.

از نگاه نرم افزاری، با جایگزینی نسل های پرورش دهنده قبلی با نسل جوان، و بالا رفتن سطح سواد و اگاهی، افکار و روشهای سنتی که قبلاً در پرورش صنعتی طیور به کار گرفته می شدند، تا حد بسیار زیادی کنار گذاشته شده اند. سیستم های نوین جیره نویسی و تغذیه جایگزین سیستم های قدیمی شده، پرورش دهنده به مزایای پیشگیری، واکسیناسیون، قرنطینه و بیوسکیوریتی تا حد زیادی آشناست، توصیه دامپزشک در این زمینه ها را به راحتی می پذیرد و سعی در اجرای آنها دارد، هرچند به دلایلی که از حوصله این گفتگو خارج است، ممکن است به طور کامل برایش اجرایی نشوند.

طی این سالها، افزایش بی رویه هزینه های تولید و قیمت گذاری دستوری، پرورش طیور صنعتی از یک کار با درآمد مناسب را به یک کار همراه با ریسک بالا تبدیل کرده است.

فاخته- طی این سال‌ها الگوی بیماری‌ها چه تغییری کرده و کدام‌ها امروز بیشترین چالش را ایجاد می‌کنند؟

دکتر رحیمی: هرچند بروز بیماری در سیستم پرورش صنعتی طیور، یک پا در مدیریت ضعیف دارد و نمی توان بین بیماریهای ناشی از مدیریت و سایر بیماریها مرز دقیقی قائل شد، الگوی بیماریها در مدت مورد مقایسه در این گفتگو، از بیماریهایی که عمدتاً ناشی از مدیریت هستند به بیماریهای ناشی از عوامل عفونی تغییر کرده است. مثلاً در گذشته های دور، کوکسیدیوز بالینی با تلفات بالا، معروف به «بیماری مدیریت ضعیف» و یا بیماریها، علایم و عوارض ناشی از کمبود مواد مغذی به وفوردر فارمهای پرورشی دیده می شد که با تغییر و تحولاتی که در پاسخ به سوال های قبلی به آنها اشاره مختصری شد، بسیار کمتر از گذشته مشاهده می شوند.

در حال حاضر، بیماریهای عفونی، به خصوص ویروسی، از جمله برونشیت عفونی، بیماری نیوکاسل، آنفلوانزای پرندگان، بیماریها و سندرمهای ناشی از آدنوویروسها و ...، عمدتاً به دلیل تغییرات در ژنوم بسیاری از ویروسهای عامل، چالش های مهمی در بخش بهداشت و بیماریهای طیور هستند.   

فاخته- دشوارترین بحران بیماری که با آن روبه‌رو شدید کدام بود و چطور مدیریتش کردید؟

دکتر رحیمی: این موردی که عرض می کنم شاید حالا مورد دشواری نباشد، ولی شک به یک بیماری که تا به حال در یک منطقه مشاهده یا گزارش نشده و شیوه مواجهه با آن، دشواریهای خاص خود را دارد. تلفات بالا در یک مرغداری گوشتی به ظرفیت  ۳۵ هزار قطعه در هفته اول پرورش در منطقه روانسر در مهرماه ۱۳۹۱ که علایم بالینی و جراحات کالبدگشایی آن با بیماریهای روتین و شایع هفته اول سازگار نبود. برای اولین بار بود که کیس مشکوک به IBH  در استان کرمانشاه می دیدم. ضمن نمونه برداری، درمان حمایتی شروع شد. میزان تلفات به تدریج کاهش یافت. ابتلای به  IBH تایید و در یک ژورنال ISI  به عنوان اولین گزارش از وقوع بیماری در استان کرمانشاه منتشر شد.

فاخته-به‌یادماندنی‌ترین خاطره یا مورد بالینی‌تان در این سال‌ها چیست؟

دکتر رحیمی: خاطره که زیاد است ولی آنهایی بیشتر به یاد می مانند که در شروع کار اتفاق افتاده اند. سال ۱۳۶۶، چند ماهی از شروع به کارم در آموزشکده کشاورزی گذشته بود که یکی از همکاران دانشگاهی از من خواستند که مشکل بیماری مرغداری دوستشان را بررسی کنم. با وسیله نقلیه آموزشکده به اتفاق چهار نفر از دانشجویان علاقه مند رشته زراعت که درس دامپروری عمومی را با من داشتند، به بازدید مرغداری ۵ هزار قطعه ای گوشتی در حاشیه شهر کرمانشاه رفتیم. یک نفر از دانشجویان همراه که می گفتند کارمند مامور به تحصیل هستد، سنشان از من ۲۷ ساله بیشتر بود. از ماشین که پیاده شدیم صاحب مرغداری سراغ ایشان رفت و پرسید: دکتر تویی؟ گفت: نه و به من اشاره کرد. مشکوک به من نگاه کرد و با بی میلی به سوالاتم جواب داد. سن جوجه ها حدود ۴ هفته و اکثراً دچار پیچش چنگالها، پروزیس، اختلال در حرکت و زمین گیر بودند. مرغدار با ناامیدی به معاینه و کالبدگشایی نگاه می کرد و گاهی هم  می گفت: فایده ای ندارد! می دانستم که شانس آورده ام و در شروع کارم با یکی از معجزات دامپزشکی (همانند تب شیر در گاو) مواجه شده ام. روی سربرگ دانشگاه ب کمپلکس نسخه کردم که با اکراه و ناامیدی نسخه را از دستم گرفت. در برگشت به همکار دانشگاهی گفتم که دوستش من را قبول نداشته ولی مشکل عمده ای ندارد، قابل درمان است و به هر وسیله ممکن (موبایل نبود) به ایشان بگویند که نسخه را اجرا کنند. مرغدار بعد از ۵  روز با گل و شیرینی به آموزشکده کشاورزی آمد. خیلی خوشحال از اینکه گله بهبود یافته، سر پا شده و مرتب از این بابت عذرخواهی می کرد که فکر می کرده دانشجوی همراه من دکتر بوده و کارش را به دانشجو سپرده اند!

رصد رویدادهای حوزه دامپزشکی و صنایع دام و طیور با درگاه های ارتباطی فاخته در «تلگرام»، «ایتا»، «بله» و «سروش»

دیدگاه خود را در خصوص این گزارش، از قسمت نظرات، به اشتراک بگذارید.

فاخته- فاصله آموزش دانشگاهی با نیاز واقعی مزارع و صنعت را چطور می‌بینید؟

دکتر رحیمی: متأسفانه بین آموخته های تئوری دانشگاهی و انجام کارهای بالینی میدانی در صنعت پرورش طیور فاصله زیادی هست. بخشی از این فاصله ناشی از برنامه های آموزشی دانشگاههاست که بر اساس نیاز واقعی صنعت نیست و بخش دیگر ناشی از نبودن ارتباط بین دانشگاه و صنعت است. شرایط صنعت طیور در کشور ما به گونه ای است که صنعت خود را از برقراری ارتباط با دانشگاه بی نیاز می بیند. این احساس و رویه در باره صنایع دیگر هم صدق می کند و تنها محدود به صنعت طیور کشور نمی شود.

فاخته- دامپزشکان جوان بیشتر در چه مهارت‌هایی ضعف دارند و دانشگاه چه باید بکند؟

دکتر رحیمی: توانایی انجام کار بالینی، و این به دلیل فاصله بین آموخته های تئوری دانشگاهی و انجام کارهای بالینی است. البته این ضعف را نباید به همه همکاران جوان نسبت داد. برنامه های آموزشی دانشگاهها باید طوری طراحی و اجرا شوند که فاصله بین آموخته های تئوری و کارهای بالینی، از بین برود و یا به حداقل ممکن برسد. ارتباط بین دانشگاه و صنعت هم به حل این مشکل کمک می کند.

آموزش در بخش بیماریهای طیور باید به گونه ای برنامه ریزی شود که فارغ التحصیل در پایان تحصیلات در مهارت های زیر تسلط داشته باشد:

کالبدگشایی اصولی و سیستمیک، تشخیص جراحت از بافت و اندام نرمال، نمونه گیری برای انواع کارهای پاراکلینیک، تفسیر و ارزیابی تلفات، بیوسکیوریتی، طراحی برنامه واکسیناسیون و پایش نتایج آن، تفسیر نتایج آزمایشگاه، ارزیابی فاکتورهای اصلی موثر در سالن پرورش طیور، و محاسبه شاخص های عملکرد گله در طول و پایان دوره تولید.

فاخته-تفاوت اصلی کار دانشگاهی با بخش خصوصی چیست و چطور بین توصیه علمی و ملاحظات اقتصادی مرغدار تعادل برقرار می‌کنید؟

 دکتر رحیمی: دانشگاه محل انجام کارهای آموزشی و پژوهشی است و اهداف و ماموریتهای آن در همه رشته ها با بخش خصوصی تفاوت دارد. شاید منظورتان تفاوت کار بالینی در دانشگاه با همان کار در یک کلینیک خصوصی است. به تجربه خود بنده: کار بالینی استاد دانشگاه در کلینیک آموزشی دانشگاه شامل معاینه، تشخیص و مداخله درمانی تفاوتی با کار در بخش خصوصی ندارد و نباید هم داشته باشد، دانش و تجربه از یک حوزه کاری به حوزه ای دیگر منتقل می شود.

در پاسخ به بخش دوم سوالتان، کار در بخش پرورش صنعتی طیور، یک کار اقتصادی است، مانند پزشکی یا دامپزشکی حیوانات خانگی (پت)، عاطفی و روحی- روانی نیست. پس در هر مداخله ای باید جنبه اقتصادی آن را هم در نظر گرفت. هم در زمان کار در دانشگاه و هم بعد از آن، همواره سعی کرده ام که روش مداخله (پیشگیری، کنترل، و درمان) طوری انتخاب شود که بر مبانی علمی و تجربه بیشترین اثر مثبت را داشته باشد، در عین حال، با کمترین هزینه ممکن انجام شود.

فاخته- بزرگ‌ترین چالش‌های صنعت طیور کشور (مثل مقاومت آنتی‌بیوتیکی، امنیت زیستی، برنامه‌های واکسیناسیون) را چه می‌دانید و راه‌حل‌هایتان چیست؟

دکتر رحیمی: مواردی که اشاره نمودید مهم هستند، ولی بزرگترین چالش های صنعت طیورکشور ما نیستند. بزرگترین چالش این صنعت در کشور ما وابستگی به نهاده ها (ذرت و کنجاله سویا) می باشد. این وابستگی، فشار اقتصادی، نوسانات نرخ ارز، افزایش هزینه انرژی و حمل و نقل، قدرت خرید مردم و سیاست قیمت گذاری دستوری آینده این صنعت را با چالش های جدی مواجه می کند.

بخش عمده ای از راه حل در اختیار سیاست های کلان کشور است، در بخش مرتبط با صنعت طیور، به جای افزایش کمیت در جوجه ریزی، باید به سمت افزایش بهره وری، مدیریت علمی، افزایش سرمایه در گردش و تأمین پایدار نهاده ها گام برداشت. طبعاً با مدیریت علمی، مسائلی مثل مقاومت دارویی، امنیت زیستی و برنامه های واکسیناسیون هم مورد توجه بیشتری قرار می گیرند.  

فاخته- آینده صنعت طیور ایران را در ده سال آینده چطور می‌بینید و چه فناوری‌هایی بیشترین تأثیر را خواهند داشت؟

دکتر رحیمی: صنعت پرورش طیور در کشور ما به شدت وابسته است. بنابر این، آینده این صنعت به اوضاع سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و ... بستگی دارد. فشار اقتصادی، نوسانات نرخ ارز، افزایش هزینه انرژی و حمل و نقل، قدرت خرید مردم و سیاست قیمت گذاری دستوری  و به خصوص نقدینگی و کمبود سرمایه در گردش منجر به حذف تدریجی مرغداریهای با ظرفیت پایین می شود و یا به ناچار آنها را به سمت ادامه فعالیت در قالب زنجیره های تولید سوق می دهد. پایداری و توسعه روابط با کشورهایی که در پرورش طیور، تولید نهاده ها و صنایع وابسته و پشتیبان آن پیشرفت های شایانی داشته و دارند، به پیشرفت صنعت طیور در کشور ما کمک می کند. در آینده نه چندان دور همانند خیلی از کشورهای توسعه یافته، تکنولوژی هوش مصنوعی باید به طور گسترده در صنعت پرورش طیور ما به کار گرفته شود.       

فاخته- به دامپزشک جوانی که تازه وارد این صنعت می‌شود چه توصیه‌ای دارید؟

دکتر رحیمی: از نظر علمی: مطالعه و کسب مداوم دانش تئوری و بروزرسانی منظم آن، کسب و ارتقای مهارت در مواردی که در پاسخ به سوال ۷ به آن اشاره شد.

از نظر پروتوکل و سیاست کاری: تعهد به انجام بهینه کارها، در نظر گرفتن منافع بهره برداران از خدمات دامپزشکی، توجه ویژه به سلامت مصرف کنندگان فرآورده های طیور که مجموعه اینها باعث جلب اعتماد، شهرت کاری و محبوبیت فرد می شود.

گفتگو: دکتر کامیار محمدزاده

خبرهای مرتبط
برچسب ها
نظرات
ورودی نامعتبر
ورودی نامعتبر
ورودی نامعتبر
ورودی نامعتبر

این پایگاه خبری بر اساس مجوز معاونت مطبوعاتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مشغول فعالیت است. این پایگاه خبری تابع قوانین جمهوری اسلامی ایران بوده و هر گونه برداشت از مطالب آن تنها با ذکر منبع مجاز می باشد.

تمامی حقوق برای پایگاه خبری تحلیلی فاخته محفوظ است.