نگاهی به طب هسته‌ای دامپزشکی در کانادا؛ درمان پیشرفته پرکاری تیروئید گربه‌ها با ید رادیواکتیو (I-131)

گشت‌وگذاری در کلینیک‌های تخصصی ونکوور

​فاخته- در جریان سفر کوتاهم به استان بریتیش کلمبیا و شهر ونکوور کانادا، طبق عادت همیشگی دامپزشکان، یکی از جذاب‌ترین بخش‌های سفر بازدید و آشنایی با ساختار و توانمندی‌های طب دامپزشکی در این کشور بود. در جریان این بازدیدها با بروشور تخصصی و معرفی مرکزی تحت عنوان «North West Nuclear Medicine for Animals» (طب هسته‌ای شمال غرب برای حیوانات) مواجه شدم.
​نگاه تخصص‌محور، ساختار بالینی و استفاده مستقیم از فناوری ید رادیواکتیو (I-131) برای درمان بیماری‌های غدد در حیوانات خانگی، مسئله‌ای بود که توجه مرا جلب کرد و تصمیم گرفتم خلاصه‌ای از دیده‌ها و نکات علمی این بروشور را برای همکاران و علاقه‌مندان به دامپزشکی به اشتراک بگذارم.

پرکاری تیروئید در گربه‌ها (Feline Hyperthyroidism) چیست؟
​طبق توضیحات این بروشور تخصصی، غدد تیروئید جفت در گردن گربه با استفاده از ید، هورمون تیروئید (T4) تولید می‌کنند که وظیفه اصلی آن تنظیم نرخ سوخت‌وساز (متابولیسم) بدن است.
​پرکاری تیروئید هنگامی رخ می‌دهد که یک تومور در بافت تیروئید (که در اکثر موارد در گربه‌های مسن از نوع خوش‌خیم یا بنین است) اقدام به تولید بیش از حد هورمون T4 می‌کند. اگرچه این تومورها اغلب خوش‌خیم هستند، اما در صورت عدم درمان، به مرور زمان بزرگتر شده و حتی شانس تبدیل به تومورهای بدخیم و سرطانی را دارند. افزایش مداوم هورمون تیروئید در نهایت به ارگان‌های مختلف بدن آسیب زده و در صورت عدم کنترل، کشنده خواهد بود.

علائم بالینی شایع در گربه‌های مبتلا
​در این بروشور به دامپزشکان و صاحبان حیوانات یادآوری شده است که علائم زیر می‌تواند نشان‌دهنده پرکاری تیروئید در گربه‌ها باشد:
​کاهش وزن تدریجی و تحلیل عضلانی (وجود اشتهای زیاد)
​افزایش اشتهای غیرعادی 
​استفراغ و یا اسهال
​افزایش تشنگی و تکرر ادرار (Polydipsia & Polyuria)
​افزایش سطح فعالیت و میومیو کردن بیش از حد (Vocalization)
​برهم خوردن کیفیت و ظاهر موهای حیوان (Unkempt hair coat)
​در معاینات بالینی نیز دامپزشک ممکن است متوجه ندول‌های بزرگ‌شده تیروئید در گردن، افزایش ضربان قلب (Tachycardia) و بی نظمی ریتم قلب شود. تشخیص قطعی این عارضه از راه آزمایش خون و اندازه‌گیری سطح هورمون T4 انجام می‌گیرد.

ید رادیواکتیو (I-131)؛ استاندارد طلایی درمان
​نکته درخور توجه در فعالیت مجموعه North West Nuclear Medicine for Animals 
این است که این مرکز تمرکز خود را به‌طور کاملاً اختصاصی و منحصربه‌فرد بر روی درمان پرکاری تیروئید گربه‌ها با استفاده از ید رادیواکتیو (RAI / I-131) قرار داده است.
​در دامپزشکی مدرن، استفاده از I-131 به عنوان «استاندارد طلایی درمان» شناخته می‌شود؛ زیرا:
​بدون نیاز به جراحی و بیهوشی: سلول‌های سرطانی یا بیش‌فعال تیروئید به‌طور انتخابی ید رادیواکتیو را جذب کرده و توسط پرتوهای آن نابود می‌شوند، بدون آنکه به بافت‌های سالم اطراف آسیب برسد.
​درمان قطعی: در بیشتر موارد، تنها با یک دوز درمانی، بیماری به‌طور کامل و بدون بازگشت درمان می‌شود.
​کاهش عوارض داروهای خوراکی: نیازی به مصرف روزانه و طولانی‌مدت داروی ضد تیروئید (مثل متی‌مازول) و عوارض جانبی آن نیست.
الگویی موفق از تخصص‌گرایی در طب دامپزشکی
​یکی از  نکات جالب توجه در این سفر برای من، مشاهده سطح بالای تخصص‌گرایی (Specialization) در دامپزشکی کانادا بود. مراکزی مانند این کلینیک (واقع در خیابان کوتنی در ونکوور) همه تجهیزات، پژوهش‌ها و کادر درمانی خود را صرفاً روی یک عارضه خاص تمرکز داده‌اند تا بهترین خروجی درمانی  ممکن را ارائه دهند.
​امید است با پیشرفت روزافزون تجهیزات و زیرساخت‌های طب دامپزشکی در ایران، شاهد توسعه و گسترش بخش‌های طب هسته‌ای و روش‌های نوین درمانی برای حیوانات خانگی و ارتقای سطح سلامت حیوانات در کشورمان باشیم.

دکتر افشین ابراهیمی
دامپزشک