طرح پیشنهادی نظام گروهبندی گاوهای شیری «هلشتاین» با هدف حفظ تولید شیر، کاهش اثرات جابه‌جایی و افزایش کارایی اقتصادی خوراک

فاخته- مقدمه و بیان مسئله: گروهبندی گاوهای شیری یکی از مهم‌ترین ابزارهای مدیریتی در گله‌های تجاری است که با هدف نزدیک کردن نیازهای غذایی گاوها به ترکیب جیره مورد استفاده قرار می‌گیرد. در یک گله شیری، گاوها از نظر شماره شکم، مرحله شیردهی، میزان تولید شیر، ظرفیت مصرف ماده خشک، وضعیت آبستنی و وضعیت بدنی تفاوت قابل توجهی دارند و در نتیجه نیازهای غذایی آنها نیز یکسان نیست. تغذیه تمام گاوها با یک جیره واحد می‌تواند موجب شود بخشی از گاوها کمتر از نیاز خود مواد مغذی دریافت کنند و گروه دیگری بیش از نیاز خود انرژی و سایر مواد مغذی دریافت کنند. در مقابل، ایجاد تعداد مناسبی از گروه‌های تغذیه‌ای می‌تواند امکان تنظیم دقیق‌تر جیره و کاهش هزینه مواد مغذی را فراهم کند و در شرایط مناسب موجب افزایش درآمد به ازای هزینه خوراک (Income Over Feed Cost; IOFC) شود (Cabrera and Kalantari, 2016; Wu et al., 2019).

با این حال، افزایش تعداد گروه‌ها همیشه به معنای افزایش سودآوری نیست. هر بار انتقال گاو از یک گروه به گروه دیگر می‌تواند موجب ایجاد تغییر در ساختار اجتماعی، افزایش رقابت برای دسترسی به آخور و آب، کاهش موقت زمان مصرف خوراک و استراحت و تغییر در رفتار تغذیه‌ای شود. در مطالعات انجام‌شده بر روی گاوهای شیری، جابه‌جایی بین گروه‌ها با تغییرات رفتاری و در برخی شرایط با کاهش موقت تولید شیر همراه بوده است. بنابراین، در طراحی یک نظام گروهبندی اقتصادی باید بین مزیت تغذیه‌ای ایجاد گروه‌های همگن و هزینه احتمالی ناشی از جابه‌جایی تعادل برقرار شود (Grant and Albright, 2001; von Keyserlingk et al., 2008).

از طرف دیگر، تصمیم‌گیری برای انتقال گاو صرفاً بر اساس روزهای شیردهی نیز نمی‌تواند همیشه بهترین روش باشد، زیرا دو گاو با DIM یکسان ممکن است از نظر تولید شیر، BCS، آبستنی و نیاز غذایی تفاوت زیادی داشته باشند. مطالعات اقتصادی نشان داده‌اند که معیارهای ترکیبی شامل تولید شیر، نیاز غذایی، مرحله شیردهی و شرایط اقتصادی می‌توانند نسبت به یک معیار منفرد، نظام گروهبندی دقیق‌تری ایجاد کنند (Cabrera and Kalantari, 2016; Barrientos-Blanco et al., 2022).

بر این اساس، هدف نظام پیشنهادی حاضر ایجاد یک سیستم گروهبندی نسبتاً ساده، پایدار و قابل اجرا در شرایط یک گله تجاری است که ضمن حفظ مزایای تغذیه‌ای گروهبندی، تعداد جابه‌جایی‌ها را به حداقل برساند و از افت تولید شیر ناشی از انتقال‌های غیرضروری جلوگیری کند. ساختار اصلی گله شامل گروه تازه‌زا، گروه‌های پرشیر تفکیک‌شده بر اساس شماره شکم و یک گروه متوسط‌کم‌شیر است. در گروه‌های پرشیر، گاوهای شکم اول، شکم دوم و شکم سوم و بالاتر از یکدیگر تفکیک می‌شوند، اما در گروه متوسط‌کم‌شیر، گاوها بر اساس معیارهای تولید، مرحله شیردهی، آبستنی و وضعیت بدنی با یکدیگر ادغام می‌شوند و شماره شکم الزاماً مبنای تفکیک باقی نمی‌ماند.

هدف کلی

هدف این طرح، طراحی و اجرای یک نظام گروهبندی برای گاوهای شیری هلشتاین است که در آن، جیره غذایی تا حد امکان با نیاز واقعی گاوها تطابق داشته باشد، تعداد جابه‌جایی‌ها محدود شود، تولید شیر پس از انتقال حفظ شود، وضعیت بدنی گاوها در محدوده مناسب باقی بماند، هزینه خوراک کاهش یابد و در نهایت درآمد به ازای هزینه خوراک و کارایی اقتصادی گله بهبود پیدا کند. اصل اساسی این نظام آن است که هر جابه‌جایی باید دارای یک دلیل مشخص تغذیه‌ای، فیزیولوژیک یا اقتصادی باشد و گاو صرفاً به دلیل رسیدن به یک روز مشخص از شیردهی یا تغییر جزئی در تولید شیر جابه‌جا نشود. همچنین تصمیم انتقال، تا حد امکان باید بر اساس روند تولید و نه یک رکورد منفرد گرفته شود. به همین دلیل، در مورد انتقال از گروه‌های پرشیر به گروه متوسط‌کم‌شیر، افت تولید باید در دو رکورد متوالی تأیید شود. این روش احتمال انتقال اشتباه گاوهایی را که به دلیل بیماری موقت، تغییرات محیطی، خطای ثبت یا نوسانات کوتاه‌مدت تولید دچار افت شده‌اند، کاهش می‌دهد.

اصل دیگر، حفظ ثبات گروه است. پس از اینکه گاو وارد یک گروه شد، تا زمانی که دلیل مشخصی برای انتقال وجود نداشته باشد، بهتر است در همان گروه باقی بماند. این موضوع به‌ویژه برای گاوهای اوایل شیردهی اهمیت دارد، زیرا آنها علاوه بر نیاز بالای غذایی، نسبت به تغییرات اجتماعی و رقابت در گروه حساس‌تر هستند. بنابراین، نظام پیشنهادی بر پایه «حداقل جابه‌جایی مؤثر» طراحی شده است؛ به این معنی که تعداد گروه‌ها به اندازه‌ای باشد که مزیت تغذیه‌ای ایجاد کند، اما تعداد انتقال‌ها بیش از حد افزایش نیابد.

ساختار کلی نظام گروهبندی گله

در این سیستم، همه گاوها پس از زایش ابتدا وارد گروه تازه‌زا می‌شوند  و معمولا حدود 10 تا 20 روز در این بهاربند باقی می مانند. مطالعات نشان داده است که اگر شرایط گاو از نظر مصرف خوراک و تولید شیر و سلامتی مناسب است، می تواند بعد از 10 روز شیردهی به بهاربندهای پرشیر انتقال یابد و این سبب بهبود تولید شیر آن می شود. در صورتی که شرایط گاوداری از نظر بهاربند محدودیت نداشته باشد، پیشنهاد اکید می شود که گاوهای تازه زای شکم یک از گاوهای چند شکم زا جدا باشند. پس از پایان دوره تازه‌زایی و تثبیت وضعیت سلامت، گاوها بر اساس شماره شکم وارد گروه پرشیر مربوط به همان شماره شکم می‌شوند. بنابراین گاو شکم اول پس از تازه‌زا وارد گروه پرشیر شکم اول، گاو شکم دوم وارد گروه پرشیر شکم دوم و گاوهای شکم سوم و بالاتر وارد گروه پرشیر شکم سه و بالاتر می‌شوند. به این ترتیب، گروه‌های پرشیر از نظر شماره شکم تفکیک شده و جابه‌جایی اجتماعی گاوها در طول بخش مهمی از دوره شیردهی محدود می‌شود. در ادامه، هنگامی که گاو بر اساس معیارهای تعریف‌شده از گروه پرشیر خارج می‌شود، وارد گروه متوسط‌کم‌شیر خواهد شد. در گروه متوسط‌کم‌شیر، برخلاف گروه‌های پرشیر، تفکیک بر اساس شماره شکم الزامی نیست و گاوهای شکم اول، دوم و چندشکم‌زا می‌توانند در صورت احراز شرایط انتقال، در یک گروه قرار گیرند. زیرا تقریبا گاوهای شکم اول از نظر جثه رشد خود را انجام داده اند و می توانند در کنار گاوهای چند شکم قرار بگیرند. نابراین فلسفه کلی سیستم این است که در مرحله پرشیر، شماره شکم و شرایط اجتماعی گاوها برای ایجاد گروه‌های نسبتاً همگن مورد توجه قرار گیرد، اما در مرحله متوسط‌کم‌شیر، نیاز غذایی و وضعیت تولیدی گاو مهم‌تر از شماره شکم باشد.

گروه تازه‌زا

تمام گاوها از زمان زایش وارد گروه تازه‌زا می‌شوند و هدف از این گروه، فراهم کردن شرایط مناسب برای عبور گاو از مرحله زایش و شروع شیردهی، افزایش تدریجی مصرف ماده خشک، کنترل بیماری‌های متابولیکی و عفونی و حفظ سلامت عمومی گاو است. مدت معمول اقامت در گروه تازه‌زا در این نظام حدود 20 روز در نظر گرفته می‌شود، اما این مدت یک عدد کاملاً ثابت و غیرقابل تغییر نیست. گاوهای سالم، دارای مصرف خوراک مناسب، تولید مطلوب و بدون بیماری فعال می‌توانند در صورت مناسب بودن شرایط گروه مقصد، حدود 10 تا 20 روز پس از زایش از تازه‌زا خارج شوند. در مقابل، گاوهایی که دارای متریت، ورم پستان، تب، کاهش مصرف خوراک، مشکلات گوارشی، اختلالات متابولیکی یا سایر مشکلات بالینی هستند نباید صرفاً به دلیل رسیدن به یک روز مشخص از شیردهی منتقل شوند و باید تا تثبیت وضعیت سلامت در گروه تازه‌زا یا گروه درمانی مناسب باقی بمانند و تحت نظر دامپزشک گله قرار گیرند.. این انعطاف باعث می‌شود گاوهای سالم و پرتولید سریع‌تر در گروه مناسب تولید قرار گیرند، در حالی که گاوهای دارای مشکل در معرض یک جابه‌جایی اضافی قرار نگیرند.

انتقال از تازه‌زا به گروه‌های پرشیر

پس از تثبیت وضعیت سلامت و مصرف خوراک، گاوها از گروه تازه‌زا به گروه پرشیر متناسب با شماره شکم منتقل می‌شوند. گاوهای شکم اول وارد پرشیر شکم اول، گاوهای شکم دوم وارد پرشیر شکم دوم و گاوهای شکم سوم و بالاتر وارد پرشیر شکم سه و بالاتر خواهند شد. در گاوهای چندشکم‌زا، انتقال می‌تواند در حدود 10 تا 20 روز پس از زایش انجام شود و برای گاوهای سالم و پرتولید انتقال در حدود 10 تا 14 روز نیز قابل قبول است، مشروط بر اینکه مصرف خوراک مناسب بوده و بیماری فعال وجود نداشته باشد. هدف از این انتقال، قرار دادن سریع‌تر گاوهای سالم و دارای پتانسیل تولید بالا در گروهی است که جیره آن متناسب با نیاز بالای آنها تنظیم شده است.

در نظام پیشنهادی، گروه‌های پرشیر بر اساس شماره شکم تفکیک می‌شوند و این تفکیک بخش مهمی از فلسفه مدیریتی طرح است. بنابراین، گاوهای شکم اول، شکم دوم و شکم سوم و بالاتر پس از خروج از تازه‌زا مستقیماً با یکدیگر مخلوط نمی‌شوند، بلکه هر دسته وارد گروه پرشیر مربوط به خود می‌شود. دلیل این تفکیک، تفاوت در ظرفیت مصرف خوراک، نیازهای رشد، وضعیت اجتماعی و رقابت بر سر منابع، پتانسیل تولید و شرایط فیزیولوژیک گاوهای با شماره شکم متفاوت است. به‌خصوص گاوهای شکم اول همچنان در حال رشد هستند و از نظر اجتماعی ممکن است در رقابت با گاوهای مسن‌تر وضعیت متفاوتی داشته باشند. مطالعات رفتاری و تغذیه‌ای نیز نشان داده‌اند که شماره شکم و ساختار اجتماعی گروه می‌تواند بر رفتار تغذیه‌ای و دسترسی به خوراک اثرگذار باشد (Grant and Albright, 2001).

هدف از تفکیک پرشیرها این نیست که گاوها به تعداد زیادی گروه منتقل شوند، بلکه هدف این است که گاو پس از خروج از تازه‌زا در یک گروه نسبتاً پایدار قرار گیرد و تا زمانی که دلیل مشخصی برای انتقال وجود ندارد، در همان گروه باقی بماند. این ساختار همچنین موجب کاهش دفعات جابه‌جایی و در نتیجه کاهش اختلالات اجتماعی احتمالی خواهد شد.

رصد رویدادهای حوزه دامپزشکی و صنایع دام و طیور با درگاه های ارتباطی فاخته در «تلگرام»، «ایتا»، «بله» و «سروش»

دیدگاه خود را در خصوص این گزارش، از قسمت نظرات، به اشتراک بگذارید.

گاوهای شکم اول؛ انتقال به پرشیر شکم اول و متوسط‌کم‌شیر

گاوهای شکم اول پس از پایان دوره تازه‌زایی وارد گروه پرشیر شکم اول می‌شوند و به دلیل تفاوت در ظرفیت مصرف خوراک، وضعیت اجتماعی و ادامه رشد بدنی، در این گروه از گاوهای شکم بالاتر جدا نگهداری می‌شوند. گاوهای شکم اول پس از ورود به این گروه تا حدود 260 روز شیردهی در گروه پرشیر باقی می‌مانند و به هیچ عنوان نباید جابه جا شوند. کاهش تدریجی تولید شیر در این مدت به‌تنهایی موجب انتقال آنها نخواهد شد. پس از رسیدن به 260 روز شیردهی، تولید گاو با میانگین تولید همان گروه مقایسه می‌شود و چنانچه گاو در دو رکورد متوالی ماهیانه حداقل 10 کیلوگرم کمتر از میانگین گروه باشد، به گروه متوسط‌کم‌شیر منتقل می‌شود. در این گروه سنی، شرط اصلی انتقال، افت پایدار تولید است و در صورت وجود بیماری، کاهش غیرطبیعی مصرف خوراک یا وضعیت بدنی نامناسب، تصمیم انتقال باید پس از بررسی وضعیت گاو اتخاذ شود. گاوهایی که پس از 260 روز هنوز تولید مناسبی دارند و شرط افت 10کیلوگرمی را در دو رکورد متوالی احراز نکرده‌اند، در گروه پرشیر شکم اول باقی می‌مانند. همچنین گاوهای که اسکور بدنی کمتر 2.75 و کمتر نیز دارند نباید جابه جا شوند.  صرف نظر از تولید گاو، دلیل اینکه برگشت ذخایر بدنی در اولویت است، این گاوها تا بازیابی نمره بدنی در این بهاربند باقی می مانند. البته گاوهای با 180 روز آبستنی به بالا باید به گروه متوسط-کم شیر انتقال یابند ( صرف نظر از تولید شیر). زیرا بهتر است که این گاوها جیره با انرژی و پروتئن ضعیف تری دریافت کنند که تولید آنها کاهش یابد و آماده خشک شدن شوند.

گاوهای شکم دوم؛ انتقال به پرشیر شکم دوم و متوسط‌کم‌شیر

گاوهای شکم دوم پس از پایان دوره تازه‌زایی وارد گروه پرشیر شکم دوم می‌شوند و به‌طور معمول تا حدود 220 روز شیردهی در این گروه باقی می‌مانند. پس از 220 روز شیردهی، گاو از نظر تولید شیر، وضعیت بدنی و آبستنی ارزیابی می‌شود. گاو زمانی به گروه متوسط‌کم‌شیر منتقل می‌شود که در دو رکورد متوالی حداقل 10 کیلوگرم کمتر از میانگین تولید گروه پرشیر شکم دوم تولید داشته باشد و BCS آن حداقل 2.75 باشد. همچنین، چنانچه گاو به حدود 6 ماه آبستنی یا بیشتر رسیده باشد، در صورت داشتن BCS حداقل 2.75 و سلامت عمومی مناسب، می‌تواند بدون نیاز به احراز شرط کاهش 10 کیلوگرم تولید، به گروه متوسط‌کم‌شیر منتقل شود. بنابراین، آبستنی پیشرفته می‌تواند جایگزین شرط افت تولید به‌عنوان مبنای انتقال شود، اما حفظ BCS حداقل 2.75 همچنان شرط لازم برای انتقال خواهد بود. گاوهایی که پس از 220 روز شیردهی هنوز تولید بالا داشته، شرط افت تولید را احراز نکرده و به 6 ماه آبستنی نیز نرسیده‌اند، در گروه پرشیر شکم دوم باقی خواهند ماند.

گاوهای شکم سوم و بالاتر؛ انتقال به پرشیر شکم سه و بالاتر و متوسط‌کم‌شیر

گاوهای شکم سوم و بالاتر پس از پایان دوره تازه‌زایی وارد گروه پرشیر شکم سه و بالاتر می‌شوند و به‌طور معمول تا حدود 220 روز شیردهی در این گروه باقی می‌مانند. پس از 220 روز شیردهی، تولید شیر، BCS و وضعیت آبستنی گاو مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. گاو در صورتی به گروه متوسط‌کم‌شیر منتقل می‌شود که تولید آن در دو رکورد متوالی حداقل 10 کیلوگرم کمتر از میانگین تولید گروه پرشیر شکم سه و بالاتر باشد و BCS آن حداقل 2.75 باشد. علاوه بر این، گاوهایی که پس از 220 روز شیردهی به حدود 6 ماه آبستنی یا بیشتر رسیده‌اند، در صورت داشتن BCS حداقل 2.75 و سلامت عمومی مناسب، بدون نیاز به احراز شرط کاهش 10 کیلوگرم تولید می‌توانند به گروه متوسط‌کم‌شیر منتقل شوند. بنابراین، برای گاوهای شکم سوم و بالاتر، دو مسیر اصلی برای انتقال وجود دارد: کاهش پایدار تولید همراه با BCS مناسب یا رسیدن به مرحله پیشرفته آبستنی همراه با BCS مناسب. گاوهایی که هیچ‌یک از این شرایط را ندارند، حتی در صورت عبور از 220 روز شیردهی، در گروه پرشیر باقی خواهند ماند.

گروه متوسط‌کم‌شیر و انتقال به پیش‌خشک

گاوهایی که بر اساس معیارهای تعیین‌شده از گروه‌های پرشیر خارج می‌شوند، وارد گروه متوسط‌کم‌شیر می‌شوند. این گروه به‌صورت مشترک برای گاوهای شکم اول، شکم دوم و شکم سوم و بالاتر تشکیل می‌شود و در آن شماره شکم مبنای تفکیک نیست، بلکه تولید شیر، مرحله شیردهی، وضعیت آبستنی و وضعیت بدنی مبنای مدیریت قرار می‌گیرد. گاو پس از ورود به این گروه تا زمان نزدیک شدن به دوره خشکی در آن باقی می‌ماند و هدف از این مرحله، تأمین نیازهای غذایی متناسب با تولید پایین‌تر و کاهش هزینه خوراک نسبت به گروه‌های پرشیر است.

در ادامه، گاوهایی که به 7 تا 10 روز پایانی پیش از زمان برنامه‌ریزی‌شده برای خشکی می‌رسند، از گروه متوسط‌کم‌شیر به گروه پیش‌خشک منتقل می‌شوند. بنابراین، گروه پیش‌خشک یک گروه انتقالی کوتاه‌مدت است که هدف آن آماده‌سازی تدریجی گاو برای خشکی و کاهش تولید شیر، بدون ایجاد یک تغییر ناگهانی در وضعیت تغذیه‌ای و فیزیولوژیک گاو است.

گروه پیش‌خشک و برنامه آماده‌سازی برای خشکی

گاو در حدود یک هفته قبل از تاریخ مورد انتظار خشکی وارد گروه پیش‌خشک می‌شود. در این گروه، جیره غذایی به‌صورت تدریجی از جیره گروه متوسط‌کم‌شیر به جیره‌ای نزدیک به جیره گاوهای خشک تغییر داده می‌شود. به‌منظور کاهش تدریجی دریافت مواد مغذی و کاهش تحریک تولید شیر، مقدار کنسانتره طی این یک هفته به‌صورت مرحله‌ای کاهش می‌یابد و تا حدود 6 کیلوگرم در روز می‌رسد. این کاهش باید به‌صورت تدریجی انجام شود و از ایجاد یک تغییر ناگهانی در جیره که می‌تواند مصرف خوراک و عملکرد شکمبه را تحت تأثیر قرار دهد، اجتناب شود. در طول دوره پیش‌خشک، گاو همچنان دوشیده می‌شود و هدف این نیست که با قطع ناگهانی شیردوشی، گاو مستقیماً خشک شود. بلکه با کاهش تدریجی مواد مغذی و کنسانتره دریافتی، تولید شیر باید به‌صورت کنترل‌شده کاهش یابد تا گاو در زمان خشکی، تولید شیر پایین‌تری داشته باشد. در سه روز پایانی پیش از خشکی، دفعات شیردوشی به دو بار در روز کاهش می‌یابد تا علاوه بر کاهش بیشتر تحریک پستان، تولید شیر به سطح مناسب برای خشک کردن برسد.

به این ترتیب، گروه پیش‌خشک نقش یک مرحله انتقالی تغذیه‌ای و مدیریتی بین دوره شیردهی و دوره خشکی را ایفا می‌کند. وجود این گروه باعث می‌شود گاو مستقیماً از یک جیره شیردهی به جیره خشک منتقل نشود و کاهش تولید شیر، کاهش کنسانتره و تغییر در برنامه شیردوشی به‌صورت مرحله‌ای انجام گیرد.

گاوهای خشک

پس از پایان دوره هفت‌روزه پیش‌خشک و رسیدن گاو به شرایط مناسب برای قطع شیردوشی، گاو خشک می‌شود و بلافاصله از گروه پیش‌خشک به بهاربند گاوهای خشک منتقل می‌شود.در گروه گاوهای خشک، جیره کاملاً متناسب با نیازهای دوره خشکی تنظیم می‌شود و هدف اصلی آن حفظ وضعیت بدنی مناسب، جلوگیری از افزایش بیش از حد BCS، کنترل مصرف انرژی و آماده‌سازی تدریجی گاو برای زایش و دوره انتقال بعدی است. بنابراین، گروه خشک پایان زنجیره گروهبندی دوره شیردهی فعلی و نقطه آغاز مدیریت دوره انتقال پیش از زایش بعدی محسوب می‌شود.

ساختار نهایی جریان جابه‌جایی گاوها

گاو شکم اول:
تازه‌زا ← پرشیر شکم اول ← متوسط‌کم‌شیر ← پیش‌خشک ← خشک

گاو شکم دوم:
تازه‌زا ← پرشیر شکم دوم ← متوسط‌کم‌شیر ← پیش‌خشک ← خشک

گاو شکم سوم و بالاتر:
تازه‌زا ← پرشیر شکم سه و بالاتر ← متوسط‌کم‌شیر ← پیش‌خشک ← خشک

محمد سلیمی
دکترای دامپزشکی 
مدیر فنی و تولید شرکت کشت و دام و صنایع لبنی تامین (تادیکو) 

منابع

Cabrera, V. E., & Kalantari, A. S. (2016). Economics of production efficiency: Nutritional grouping of the lactating cow. Journal of Dairy Science, 99, 825–841. DOI: 10.3168/jds.2015-9846.

Wu, Y., Liang, D., Shaver, R. D., & Cabrera, V. E. (2019). An income over feed cost nutritional grouping strategy. Journal of Dairy Science, 102, 4682–4693. DOI: 10.3168/jds.2018-15302.

Barrientos-Blanco, J. A., White, H., Shaver, R. D., & Cabrera, V. E. (2022). Graduate Student Literature Review: Considerations for nutritional grouping in dairy farms. Journal of Dairy Science, 105, 2708–2717. DOI: 10.3168/jds.2021-21141.

Grant, R. J., & Albright, J. L. (2001). Effect of animal grouping on feeding behavior and intake of dairy cattle. Journal of Dairy Science, 84, E156–E163. DOI: 10.3168/jds.S0022-0302(01)70210-X.

von Keyserlingk, M. A. G., Olenick, D., & Weary, D. M. (2008). Acute behavioral effects of regrouping dairy cows. Journal of Dairy Science, 91, 1011–1016. DOI: 10.3168/jds.2007-0532.

Coppock, C. E., Bath, D. L., Harris, B., & others. (1983). Nutritional grouping of lactating dairy cows. Journal of Dairy Science, 66, 1084–1093. DOI: 10.3168/jds.S0022-0302(83)81905-5.

Contreras-Govea, F. E., et al. (2015). Constraints for nutritional grouping in Wisconsin and Michigan dairy farms. Journal of Dairy Science, 98, 1336–1344. DOI: 10.3168/jds.2014-8368.