متقاضی تولید گوشت تک‌سمیان وجود دارد/مجوز و دستورالعمل تدوین نشده است

به گزارش فاخته از ایسنا، وحید صالحی در نشست خبری روز دامپزشکی، در پاسخ به پرسشی درباره نامه منتشرشده پیرامون ایجاد سازوکار پرورش و کشتار تک‌سمیان، گفت: مکاتبه انجام‌شده صرفاً به بیان پیش‌نیازها و الزامات این فرایند مربوط بوده و به معنای صدور مجوز یا تدوین دستورالعمل اجرایی نیست.

او همچنین در پاسخ به پرسشی درباره واردات یک کالا، با بیان اینکه اگر تولید داخلی بتواند نیاز کشور را تأمین کند باید از آن حمایت شود، اظهار کرد: اگر بتوانیم ۷۰ تا ۸۰ درصد نیاز را در داخل تولید کنیم، سیاست‌گذاری باید به‌گونه‌ای باشد که تولید داخلی تقویت و وابستگی به واردات کمتر شود. موضوع مطرح‌شده را بررسی مجدد می‌کنیم و اگر امکان تأمین نیاز در داخل وجود داشته باشد، باید برای جلوگیری از خروج ارز اقدام شود.

هنوز دستورالعملی برای پرورش تک‌سمیان تدوین نشده است

صالحی با اشاره به سابقه پیگیری این موضوع گفت: حدود سال‌های ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶، یکی از دامداران برای راه‌اندازی واحد پرورش تک‌سمیان و صادرات گوشت حاصل از آن به سازمان دامپزشکی مراجعه کرد. از آن زمان، متقاضیان دیگری نیز این موضوع را پیگیری کرده‌اند و بیشتر درخواست‌ها با هدف صادرات مطرح شده است.

به گفته او، در سال گذشته نیز متقاضیانی از سه استان برای ایجاد واحد پرورش و کشتارگاه بهداشتی و مجاز با هدف استحصال، بسته‌بندی و صادرات گوشت این دام‌ها پیگیر موضوع بودند. سازمان دامپزشکی نیز برای تعیین فرایند کار، با وزارت جهاد کشاورزی و دستگاه‌های مرتبط مکاتبه کرده است.

رئیس سازمان دامپزشکی کشور با اشاره به پیگیری‌های شرعی پیشین در این زمینه گفت: در سال ۱۳۹۸ یکی از دامپزشکان درباره تولید شیر و گوشت تک‌سمیان استفتا کرده بود و پاسخی دریافت شد مبنی بر اینکه اگر این فعالیت با مجوزهای قانونی انجام شود و هنگام فروش نیز نوع دام به اطلاع مشتری برسد، از نظر شرعی اشکالی ندارد. سازمان دامپزشکی باید در صورت پیشبرد چنین فعالیتی، الزامات بهداشتی آن را نیز مشخص کند.

او تأکید کرد: در حال حاضر در کشور واحد مجاز پرورش تک‌سمیان یا کشتارگاه مجاز برای استحصال گوشت آن‌ها نداریم. همچنین شیوه‌نامه، دستورالعمل یا برنامه اجرایی مشخصی برای صدور مجوز این فعالیت تدوین نشده است. متقاضیانی درباره امکان تولید این محصولات پرس‌وجو کرده‌اند، اما تاکنون درخواستی برای بازدید و ارزیابی زمین با هدف احداث واحد دریافت نشده است.

صالحی افزود: نامه منتشرشده در فضای مجازی، ابلاغ یک شیوه‌نامه یا سیاست اجرایی نبود؛ بلکه درباره سازوکارها و پیش‌نیازهایی بود که برای چنین فعالیتی باید در نظر گرفته شود. اگر متقاضیان بتوانند ضوابط بهداشتی سازمان دامپزشکی را رعایت کنند و واحدی مطابق این استانداردها بسازند، امکان بررسی درخواست و صدور مجوز وجود خواهد داشت؛ اما فعلاً دستورالعمل مشخصی برای این کار نداریم.

نظارت بهداشتی باید از پرورش تا عرضه ادامه داشته باشد

رئیس سازمان دامپزشکی کشور با تأکید بر ضرورت نظارت کامل بر تولید احتمالی این محصولات گفت: اگر چنین کالایی در کشور تولید شود، باید پرورش دام، مصرف خوراک و دارو، واکسیناسیون، درمان، حمل‌ونقل، کشتار و بسته‌بندی آن تحت نظارت بهداشتی باشد. محصول نیز باید در واحد بسته‌بندی مجاز آماده‌سازی و با برچسب‌گذاری شفاف عرضه شود.

او افزود: یکی از موضوعات مهم برای سازمان، نحوه نشانه‌گذاری و برچسب‌گذاری محصول است تا در فرایند حمل‌ونقل و عرضه با سایر کالاها مخلوط نشود و نوع محصول برای خریدار روشن باشد. این الزامات، چه برای محصولی که در داخل مصرف می‌شود و چه برای محصول صادراتی، باید رعایت شود.

صالحی با بیان اینکه سازمان دامپزشکی بر سلامت غذایی جامعه نظارت دارد، گفت: واحد غیرمجازی در کشور برای تولید این گوشت وجود ندارد. در صورت مشاهده تولید یا عرضه غیرمجاز، پرونده تشکیل و برخورد قانونی انجام می‌شود. شهروندان نیز می‌توانند گزارش‌ها و شکایت‌های خود را از طریق شماره ۱۵۲ سازمان دامپزشکی اعلام کنند.

سامانه ردیابی، جابه‌جایی کالاهای تحت پوشش دامپزشکی را ثبت می‌کند

صالحی در پاسخ به پرسشی درباره شناسنامه‌دار شدن محصولات کشاورزی و دامی، گفت: سازمان دامپزشکی از نخستین دستگاه‌هایی بوده که استفاده از سامانه‌ها و نرم‌افزارها را برای شناسایی و ردیابی کالاهای تحت پوشش خود در دستور کار قرار داده است.

او با اشاره به سامانه «تریس» توضیح داد: اطلاعات مربوط به مبدأ و مقصد جابه‌جایی، حمل‌ونقل و نگهداری کالاهای مرتبط با دامپزشکی در این سامانه ثبت می‌شود. این کالاها در پنج گروه اصلی شامل دام زنده، فرآورده‌های خام دامی، نهاده‌های خوراک دام، دارو و واکسن و مواد بیولوژیک، سموم و تجهیزات مرتبط با دامپزشکی قرار می‌گیرند.

به گفته رئیس سازمان دامپزشکی کشور، برای جابه‌جایی کالاهای مشمول این فرایند، باید اطلاعاتی از جمله مشخصات مبدأ و مقصد، مالک و تحویل‌گیرنده، وسیله حمل، تعداد و نوع کالا و الزامات بهداشتی ثبت شود.

او افزود: دام زنده در همه گروه‌ها، از جمله در واردات، صادرات، حمل‌ونقل داخلی و ترانزیت، تحت نظارت دامپزشکی قرار دارد. فرآورده‌های خام دامی نیز مشمول فرایند شناسایی و ردیابی هستند. درباره نهاده‌های دامی، با توجه به سهم واردات در تأمین آن‌ها، الزامات بهداشتی ورود و جابه‌جایی از طریق سامانه‌های دامپزشکی پیگیری می‌شود.

صالحی با اشاره به اتصال سامانه‌های دامپزشکی به سامانه سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای گفت: صدور بارنامه برای جابه‌جایی این کالاها به رعایت فرایندهای دامپزشکی و تأیید وسیله حمل وابسته است؛ همچنین خودرو باید از سوی دامپزشکی برای حمل کالای موردنظر تأیید شده باشد.

۲۷ تن از مرغ‌های ذخیره‌شده مجوز مصرف نگرفت

صالحی در پاسخ به پرسشی درباره سرنوشت مرغ‌های منجمد ذخیره‌شده گفت: شرکت پشتیبانی امور دام پیش از آغاز جنگ حدود ۲۰ هزار و ۵۰۰ تن مرغ منجمد برای تنظیم بازار ذخیره کرده بود و به‌دلیل شرایط بازار و کاهش قیمت مرغ، امکان عرضه سریع همه ذخایر فراهم نشد. از این میزان، حدود ۱۵ تن پیش از پایان تاریخ مصرف به بازار عرضه و مصرف شد و نزدیک به ۵۴۰۰ تن باقی ماند که در آن زمان یک تا سه ماه از تاریخ مصرف آن‌ها باقی بود. این محموله‌ها پس از برگزاری چند نشست کارشناسی و بازنگری در تصمیم‌ها، تحت آزمایش قرار گرفتند تا نوع مصرفشان بر اساس نتایج بررسی‌ها تعیین شود.

مرغ‌های باقی‌مانده به بازار خرده‌فروشی نرفت

رئیس سازمان دامپزشکی کشور تأکید کرد: بر اساس گزارش‌ها و مستندات موجود، مرغ‌های باقی‌مانده برای عرضه مستقیم در واحدهای خرده‌فروشی به بازار فرستاده نشدند، بلکه بخشی از آن‌ها پس از تأیید سلامت برای استفاده در فرآورده‌های گوشتی حرارت‌دیده به مراکز و واحدهای مجاز ارسال شدند. در این واحدها، ورود، نگهداری و فرایند تولید زیر نظر مسئولان فنی دامپزشکی و سازمان غذا و دارو انجام می‌شود. فرایند حرارتی در تولید برخی فرآورده‌ها با هدف کاهش خطر عوامل بیماری‌زا به کار می‌رود.

صالحی درباره نتایج آزمایش‌ها گفت: از محموله‌های بررسی‌شده، ۱۵ تن از نظر سالمونلا نتیجه مثبت داشت و برای معدوم‌سازی آن حکم قضایی دریافت شد. ۱۲ تن دیگر نیز به دلایل دیگری، از جمله عدم انطباق برخی شاخص‌های بهداشتی، اجازه مصرف در هیچ‌یک از انواع فرآورده‌ها را نگرفت. در مجموع، ۲۷ تن از این محموله‌ها مجوز مصرف دریافت نکردند.

او با اشاره به سازوکار خرید شرکت پشتیبانی امور دام اظهار کرد: خرید این شرکت از تولیدکنندگان مشروط به سلامت کالا است و در صورت تأیید نشدن بخشی از محموله، باید کالای جایگزین تحویل شود. از وضعیت نهایی معدوم‌سازی همه این اقلام اطلاع دقیقی وجود ندارد، اما این فرایند تحت نظارت قرار دارد.

استانداردهای بهداشتی صادرات نباید کاهش یابد

رئیس سازمان دامپزشکی کشور در بخش دیگری از سخنانش، با اشاره به ضرورت حفظ استقلال این سازمان در نظارت‌های بهداشتی گفت: سازمان دامپزشکی دستورالعمل‌ها و آیین‌نامه‌های سختگیرانه‌ای دارد و برای کمک به دستگاه‌ها یا فعالان بخش خصوصی در فروش کالا، از وظایف نظارتی خود عدول نمی‌کند.

صالحی افزود: کشورها برای واردات محصولات، الزامات بهداشتی متفاوتی دارند؛ برخی تابع ضوابط اتحادیه‌های اقتصادی یا پروتکل‌های اختصاصی هستند و برخی نیز الزام‌های مشخصی ندارند. با این حال، در صادرات به کشورهایی که الزامات بهداشتی مشخصی ندارند نیز نباید استانداردهای داخلی رعایت‌شده برای مصرف همان کالا در کشور کاهش یابد. کالاهایی که در داخل کشور مصرف می‌شوند باید استانداردهای ملی و الزامات دستگاه‌های مسئول، از جمله سازمان دامپزشکی و سازمان غذا و دارو، را رعایت کنند و کالای صادراتی نیز نباید از این حداقل‌های بهداشتی پایین‌تر باشد.

تحریم‌های بانکی و حمل‌ونقل، تأمین دارو و واکسن دامپزشکی را دشوار کرد

صالحی اظهار کرد: در برخی محصولات، فناوری و مواد اولیه به‌طور کامل در کشور موجود است و تولید از ابتدا تا انتها در داخل انجام می‌شود؛ اما در برخی دیگر، بخشی از مواد اولیه همچنان از منابع خارجی تأمین می‌شود.

او با اشاره به تولید واکسن‌های دام و طیور در کشور گفت: مؤسسه تحقیقات واکسن و سرم‌سازی رازی بازوی دولتی مهمی در این حوزه است و شرکت‌های دانش‌بنیان بخش خصوصی نیز با استفاده از تجهیزات و روش‌های روز فعالیت می‌کنند. هرچند دارو و غذا در ظاهر مشمول تحریم نیستند، محدودیت‌های بانکی و حمل‌ونقل بر تأمین آن‌ها اثر گذاشته است. در گذشته ممکن بود واردکننده بخشی از مبلغ کالا را پیش‌پرداخت کند و باقی‌مانده را بعداً بپردازد، اما اکنون به‌دلیل دشواری انتقال ارز، در برخی موارد پرداخت کامل هزینه پیش از ورود کالا لازم است. شرکت‌های حمل‌ونقل نیز گاهی محدودیت‌هایی اعمال می‌کنند و هزینه انتقال کالا افزایش یافته است؛ با این حال، شرکت‌های داخلی تاکنون با وجود هزینه‌های بیشتر، در تأمین این اقلام عقب نمانده‌اند. این شرایط ضرورت تقویت تولیدکنندگان داخلی و کاهش وابستگی به واردات را بیشتر می‌کند.

تولید واکسن باید افزایش یابد

صالحی با اشاره به هدف‌گذاری برنامه هفتم توسعه برای افزایش تولید داخلی واکسن‌های دامپزشکی گفت: میزان تولید واکسن در سال‌های اخیر روندی افزایشی داشته است، اما رسیدن به هدف تعیین‌شده به افزایش جدی ظرفیت تولید نیاز دارد.

او با اشاره به نیاز سالانه حدود ۱۰ میلیارد دوز واکسن، اظهار کرد: برای تأمین ۷۰ درصد این نیاز باید تولید به حدود هفت میلیارد دوز برسد. تحقق این هدف به سرمایه‌گذاری، تأمین تجهیزات و مواد اولیه و حضور فعال‌تر بخش خصوصی نیاز دارد.تولید واکسن فرایندی تخصصی است و هر خط تولید ظرفیت مشخصی دارد. مؤسسه رازی و شرکت‌های خصوصی برای افزایش تولید به تجهیزات و نیروی انسانی ماهر نیاز دارند. سازمان دامپزشکی از ورود و فعالیت شرکت‌های خصوصی در این حوزه حمایت می‌کند.

همه گوشت‌های منجمد وارداتی در مبادی ورودی بررسی می‌شوند

رئیس سازمان دامپزشکی کشور در پاسخ به پرسشی درباره سلامت گوشت‌های وارداتی، گفت: واردات کالاهای اساسی، از جمله نهاده‌ها و فرآورده‌های خام دامی، تابع الزامات بهداشتی مشخصی است که برای هر کالا تدوین و اجرا می‌شود. گوشت‌های منجمد وارداتی در مبادی ورودی نمونه‌برداری و آزمایش می‌شوند و باید با استانداردهای ملی و الزامات بهداشتی دامپزشکی انطباق داشته باشند. اگر محموله‌ای با این الزامات مغایرت داشته باشد، درباره آن مطابق مقررات تصمیم‌گیری می‌شود که از جمله این مقررات بازگرداندن آن، انتقال به کشور دیگر یا در صورت نبود امکان، معدوم‌سازی با مجوزهای لازم است.

او درباره گوشت گاومیش وارداتی از هند نیز گفت: این محصول سال‌ها در صنایع غذایی و فرآورده‌های گوشتی استفاده شده است. پس از بازنگری در الزامات بهداشتی واردات در سال‌های اخیر، واردات آن برای مصرف خانوار نیز در صورت تأیید سلامت و طی مراحل قانونی امکان‌پذیر شده است. این موضوع با واردات گوشت صنعتی که برای مصرف در فرآورده‌های حرارت‌دیده در نظر گرفته می‌شود، متفاوت است.

ارزیابی نهاده‌ها با تفکیک مسئولیت دستگاه‌ها انجام می‌شود

صالحی درباره تفاهم‌نامه سازمان دامپزشکی و سازمان ملی استاندارد و نگرانی از موازی‌کاری در ارزیابی نهاده‌های دامی گفت: نمونه‌برداری در مبادی ورودی طبق تفاهم‌نامه‌ها انجام و نمونه‌ها برای بررسی‌های تخصصی در اختیار دستگاه‌های مرتبط قرار می‌گیرد. سازمان دامپزشکی ارزیابی‌های بهداشتی را انجام می‌دهد؛ بررسی تراریختگی در حوزه مسئولیت سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی است و سازمان ملی استاندارد نیز شاخص‌های کیفی مانند درصد پروتئین، چربی، خاکستر و شکستگی را بررسی می‌کند.

رئیس سازمان دامپزشکی کشور در پایان درباره پلمب برخی کارخانه‌های خوراک دام نیز گفت: با سازمان ملی استاندارد جلساتی برگزار شده تا ابهام‌ها و اختلاف‌نظرهای احتمالی به‌صورت کارشناسی بررسی شود. هدف، کاهش موازی‌کاری و جلوگیری از طولانی‌شدن فرایندهاست.