استخدام برای فارم، انتقال به میز؛ وقتی حکم کارگزینی «کارشناس بیماری‌های دامی» است، اما میدان سهم دیگران می‌شود!

فاخته- با این حال، در برخی ساختارهای اداری دامپزشکی هنوز یک تصویر نانوشته وجود دارد: کارشناس میدان، جنس مرد است و نه  کارشناس زن،  زن را مناسب میز و مکاتبه میداند .و  این در حالی است که مسئله اصلی نه زن و مرد، بلکه فاصله میان عنوان شغلی در حکم کارگزینی و کار واقعی پس از استخدام است. 
وقتی فردی با عنوان «کارشناس پیشگیری و مبارزه با بیماری‌های دامی» جذب می‌شود اما در عمل، به‌طور مستمر از فارم، پایش بیماری‌ها، تست سل، بروسلوز، نظارت‌های میدانی یا کشتارگاهی دور می‌ماند، باید پرسید: این تغییر مسیر بر اساس کدام شرح شغل، کدام ارزیابی و کدام تصمیم مکتوب انجام شده است؟
حمایت یا حذف مؤدبانه؟
هیچ‌کس منکر دشواری مأموریت‌های میدانی نیست. مسیرهای دور، مخاطرات زیستی، شرایط سخت واحدهای دامی، شیفت‌های فشرده و مسئولیت سنگین نظارت بهداشتی، واقعیت‌های حرفه دامپزشکی‌اند. اما پاسخ حرفه‌ای به این دشواری‌ها، حذف پیش‌فرضی زنان از میدان نیست.
اگر مسیر ناامن است، باید ایاب‌وذهاب امن تأمین شود. اگر مأموریت سخت است، باید تیم‌سازی، زمان‌بندی و امکانات رفاهی اصلاح شود. اگر انجام یک وظیفه نیازمند آموزش یا آمادگی ویژه است، همه نیروهای واجد شرایط باید آموزش ببینند و بر پایه عملکرد واقعی ارزیابی شوند.
حمایت واقعی یعنی فراهم‌کردن امکان حضور ایمن و مؤثر؛ نه محروم‌کردن یک کارشناس از تجربه، مهارت و مسیر رشد حرفه‌ای به نام دلسوزی. جمله محوری باید این باشد: زن را از میدان حذف نکن؛ توانایی‌اش را در میدان بسنج. 
هزینه یک تصمیم اداری
ظرفیت استخدامی در دستگاه دولتی، برای پاسخ به یک نیاز واقعی تعریف می‌شود. وقتی سازمان برای پست‌های عملیاتی و بیماری‌های دامی نیرو می‌گیرد، یعنی در فارم‌ها، برنامه‌های پیشگیری، نظارت بهداشتی و کنترل بیماری‌ها کمبود نیروی کارشناس وجود دارد.
اگر همان نیروی جذب‌شده از وظیفه اصلی خود دور شود، سازمان هم‌زمان دو زیان می‌بیند: سرمایه انسانی آموزش‌دیده به‌درستی به کار گرفته نمی‌شود و بار مأموریت‌های سخت، به‌شکل نابرابر روی دوش شمار محدودی از همکاران باقی می‌ماند. این برای زنان محرومیت از فرصت تجربه است و برای مردان، تحمیل دائمی کارهای فرساینده؛ هیچ‌کدام نامش عدالت نیست. 
بخش خصوصی دامپزشکی نیز نشان داده است که زنان در کلینیک، فارم، مراکز درمانی، صنایع وابسته و مسئولیت‌های فنی بهداشتی، توان انجام مسئولیت‌های حرفه‌ای را دارند. تفاوت ساختار بخش خصوصی و دولت قابل انکار نیست، اما معیار واحد باید شایستگی، آموزش، ایمنی و عملکرد باشد؛ نه یک پیش‌فرض جنسیتی. 

مطالبه روشن
راه اصلاح از صدور شعارهای کلی نمی‌گذرد؛ از چند تصمیم اجرایی و قابل سنجش آغاز می‌شود:
۱.انطباق سالانه کار واقعی کارکنان با عنوان پست و شرح وظایف مصوب
۲.ثبت شفاف و قابل ارزیابی مأموریت‌های میدانی، بدون اعمال سلیقه شخصی
۳.آموزش میدانی بدو خدمت برای همه نیروهای تازه‌استخدام، فارغ از جنسیت
۴.توزیع منصفانه مأموریت‌های دشوار و فرصت‌های کسب تجربه
۵.تأمین خودرو، تجهیزات حفاظت فردی، بیمه، امکانات ارتباطی و ایاب‌وذهاب امن
۶.قرارگرفتن شاخص توزیع عادلانه مأموریت‌ها در ارزیابی مدیران استانی و شهرستانی
دامپزشکی، حرفه پشت‌میزنشینی محض نیست. سلامت دام، امنیت غذایی و سلامت جامعه در فارم، کشتارگاه، جاده و واحد تولیدی تأمین می‌شود. اگر سازمان به برابری فرصت اعتقاد دارد، این برابری باید در میدان دیده شود؛ جایی که حکم کارگزینی از کاغذ بیرون می‌آید و به مسئولیت واقعی تبدیل می‌شود. 
این یادداشت علیه مردان نیست و قرار نیست زنان را به ابزار رقابت جنسیتی تبدیل کند. مسئله، دفاع از یک اصل ساده در مدیریت دولتی است: کسی که برای یک شغل تخصصی استخدام شده، باید فرصت واقعی انجام همان شغل را داشته باشد؛ مگر آن‌که دلیل حرفه‌ای، پزشکی، آموزشی یا اداریِ روشن و مستند، خلاف آن را ایجاب کند.
دامپزشکی، حرفه پشت‌میزنشینی محض نیست. سلامت دام، سلامت غذا و سلامت جامعه، در فارم، کشتارگاه، جاده، واحد تولیدی و صحنه واقعی نظارت شکل می‌گیرد.

اگر سازمان به زنان دامپزشک اعتماد دارد، باید این اعتماد را در توزیع فرصت تجربه، مسئولیت و میدان نشان دهد؛ و اگر برای مردان احترام قائل است، نباید بار دائمی عملیات سخت را تنها بر دوش آنان بگذارد.
عدالت جنسیتی در دامپزشکی نه با حذف زن از میدان محقق می‌شود و نه با نادیده‌گرفتن واقعیت‌های ایمنی و عملیاتی. عدالت یعنی شرح شغل روشن، آموزش برابر، امنیت کافی، ارزیابی منصفانه و مسئولیت متناسب با شایستگی.
تا وقتی حکم کارگزینی یک چیز می‌گوید و واقعیت کار چیز دیگری است، باید این سؤال را تکرار کرد:
کارشناسی که برای پیشگیری و مبارزه با بیماری‌های دامی استخدام شده، چرا نباید فرصت داشته باشد در همان میدان دیده، سنجیده و رشد داده شود؟

دکتر جواد شایان خواه