حذف ارز ترجیحی؛ امنیت غذایی، از ابهام ها تا تهدیدها!

فاخته- پیرو اقدام به حذف ارز ترجیحی توسط دولت، وزارت جهاد کشاورزی در کمترین زمان ممکن  در سامانه بازارگاه نسبت به تعیین قیمت های جدید نهاده های دامی بر مبنای ارز آزاد،  اقدام نمود. در این نوشتار سعی بر این است تا مواردی در پیرامون این موضوع ارائه گردد .

 قیمت نهاده های دامی که قبلاً در سامانه بازارگاه با قیمت های ذرت 11 هزار و 300 تومان، جو 11 هزار و 300 تومان و سویا 22 هزار تومان عرضه می‌شد، با توجه به حذف ارز ترجیحی، از ۱۵ دی ماه در سامانه  بازارگاه با قیمت های ذرت 43 هزار تومان، جو 43 هزار تومان و کنجاله سویا 67 هزار و 500 تومان به ازای هر کیلو بارگذاری و عرضه شده است.
 گرچه در ظاهر، حذف ارز ترجیحی و پرداخت یارانه به حلقه آخر یعنی همان مصرف کننده در راستای حذف رانت بوده و مشروط به مدیریت فنی صحیح منجر به افزایش بهره‌وری خواهد شد و همچنین فرصت‌های دیگری را نیز در اختیار تولید صحیح در بخش کشاورزی قرار خواهد داد، اما ابهامات زیادی در اجرا وجود دارد که تعدادی از موارد به شرح زیر ارائه می‌گردد: 
 ۱ـ   بدیهی که اعلام  افزایش قیمت ناگهانی جو از حدود ۱۲۰۰۰ تومان به ۴۳۰۰۰ تومان (۳/۵ برابر) باعث تغییر قیمت سایر نهاده های مصرفی از جمله کاه، گندم، جو داخلی و یونجه و سایر زائدات مصرفی خواهد  شد، آیا توجهی به تاثیر افزایش قیمت جو بر سایر نهاده‌های دامی اعم از علوفه‌ای و یا دانه‌ای شده است؟
 ۲ـ آیا توجه شده است که  افزایش قیمت در نهاده های دامی  که خود، حدود ۷۰ درصد قیمت تمام شده تولید دام را شامل می شود، به چه میزان در افزایش قیمت محصول نهایی در بازار فروش  اثر خواهد گذاشت؟

۳ـ  در سال  جاری دولت، نرخ خرید تضمینی گندم را  29 هزار تومان دیده است و با فرض نیاز به خرید حدود ۱۰ میلیون تن در سال، حدود ۲۹۰ همت برای خرید گندم هزینه در برداشته است، ولی با توجه به این که قیمت جو وارداتی ۴۳۰۰۰ تومان قیمت گذاری شده  بطور طبیعی، بودجه اختصاصی لازم در دولت برای خرید تضمینی گندم با فرض ثابت ماندن قیمت جو ( به فرض ثابت بودن ارزش ارز ملی ) پیش بینی لازم برای خرید تضمینی در سال آتی حداقل ۴۵۰ همت خواهد بود. آیا این امکان برای خرید گندم از تولیدکننده داخلی فراهم  و یا در بودجه سال ۱۴۰۵ پیش بینی گردیده است؟ یا اینکه خرید تضمینی گندم ملغی خواهد شد؟ 

۴ـ  با توجه به قیمت فعلی گندم نسبت به جو، در صورتی که قیمت گذاری گندم تغییر نکند ، گندم تولیدی کشور در صنعت دام و طیور مصرف خواهد شد. و ضرر زیان این موضوع و خسارتی که به بار خواهد آورد بسیار بیشتر از سایر موارد قبلی خواهد بود. آیا تدبیری برای این موضوع اندیشیده شده است؟

۵ـ  با توجه به اینکه نرخ ارز نهاده ها ثابت در نظر گرفته نشده است در صورت افزایش نرخ ارز ممکن است قیمت جو به بالاتر از 50 هزار تومان برسد در آن صورت کسری بودجه خرید گندم بسیار بیشتر خواهد شد. آیا وزارت جهاد کشاورزی به فرض پیش بینی کافی بودجه و تحقق کامل تخصیص در بودجه سال آتی، امکان تامین  کسری هزینه لازم برای خرید گندم که قوت اصلی مردم است را خواهد داشت.

۶ـ  همانطور که می دانید صنعت دام و طیور در سال جاری به دلایل متعدد از جمله  وجود بدهکاری ارزی دولت به واردکنندگان از سال قبل، عدم تامین متناسب با نیاز و عدم تخصیص به هنگام ارز ترجیحی در سال جاری ، عدم نظارت لازم بر نحوه توزیع نهاده های دامی که با ارز ترجیحی وارد شده بود، خشکسالی، وجود بیماری های عفونی همانند تب برفکی در گاو و گوسفند و نیوکاسل در مرغداری ها در شرایط شکننده ای قرار دارد و حتی تاب آوری لازم در برابر قیمت های قبلی را هم نداشت! حال در صورت افزایش قیمت‌های نهاده های دامی ( کاه ، یونجه ، ذرت علوفه ای و جو داخلی  و ... )  ورشکستگی مالی  تولید کنندگان داخلی دام و طیور به‌ ویژه دامداران کوچک قابل پیش بینی است و تولید داخلی در آینده در صورت عدم حمایت جدی مالی با اختلال جدی مواجه خواهد شد. آیا تدبیری برای این موضوع اندیشیده شده است؟

  ۷ـ آیا میزان وجهی که در هر قالب به مصرف کننده نهایی پرداخت خواهد شد، جبران افزایش قیمت فرآورده‌های خام دامی (ناشی از افزایش قیمت خوراک دام و کاهش میزان تولید داخلی) راه خواهد کرد؟

دکتر ناصر مرگان ازغدی

دامپزشک و مشاور رئیس کمیسیون اصل 90 مجلس شورای اسلامی