امپراتوری پرورش میگو در آسیا؛ چگونه چهار کشور ۷۵ درصد بازار جهانی را فتح کردند؟

فاخته- با این حال، مسیر توسعه این صنعت همواره هموار نبوده است. تولیدکنندگان میگو در کشورهای مختلف سال‌ها با چالش‌هایی همچون کمبود لاروهای باکیفیت، شیوع بیماری‌های نوظهور، افزایش هزینه‌های تولید، نوسانات بازارهای جهانی، محدودیت‌های زیرساختی و مخاطرات زیست‌محیطی دست و پنجه نرم کرده‌اند.
تجربه کشورهای موفق نشان می‌دهد که نقطه آغاز جهش در صنعت میگو، نه در مزارع پرورشی بلکه در مراکز تکثیر و تولید لارو رقم می‌خورد. لارو سالم، مقاوم و برخوردار از ویژگی‌های ژنتیکی مطلوب، نخستین حلقه زنجیره موفقیت در تولید میگو محسوب می‌شود و کیفیت آن می‌تواند سرنوشت یک دوره پرورش را تعیین کند.
به همین دلیل کشورهای پیشرو در این صنعت طی سال‌های گذشته سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در اصلاح نژاد مولدین، توسعه مراکز تکثیر، ارتقای کیفیت لاروها، کنترل‌های بهداشتی و تقویت نظام‌های پایش بیماری‌ها انجام داده‌اند. نتیجه این رویکرد علمی، افزایش ضریب بقا، بهبود رشد، کاهش تلفات و افزایش بهره‌وری اقتصادی در مزارع بوده است.
در کنار توسعه مراکز تکثیر، فناوری‌های نوین نیز نقش مهمی در تحول صنعت میگو ایفا کرده‌اند. استفاده از سامانه‌های هوشمند مدیریت مزارع، پایش آنلاین کیفیت آب، بهینه‌سازی مصرف خوراک، مدیریت زیستی استخرها و تقویت امنیت زیستی موجب شده است تولیدکنندگان بتوانند با هزینه کمتر و بازدهی بیشتر فعالیت کنند.
امروزه کارشناسان معتقدند سرمایه‌گذاری در تولید لاروهای باکیفیت، در حقیقت سرمایه‌گذاری در کل زنجیره ارزش میگو است؛ زیرا کیفیت لارو تأثیر مستقیمی بر عملکرد تولید، میزان برداشت، کیفیت محصول نهایی و سودآوری مزرعه دارد.
یکی دیگر از عوامل موفقیت کشورهای پیشرو، ایجاد پیوند مؤثر میان مراکز تکثیر، مزارع پرورش، صنایع فرآوری، شبکه‌های حمل‌ونقل و بازارهای صادراتی است. این یکپارچگی باعث شده است زنجیره ارزش میگو با کمترین اتلاف و بیشترین کارایی فعالیت کند و محصولات تولیدی با استانداردهای جهانی به بازارهای هدف عرضه شوند.
در این میان، کشورهای آسیایی به‌ویژه چین، ویتنام، تایلند و اندونزی توانسته‌اند جایگاه بی‌رقیبی در صنعت میگوی آب‌شور جهان به دست آورند. برآوردها نشان می‌دهد این کشورها در مجموع حدود ۷۵ درصد تولید جهانی میگوی پرورشی آب‌شور را در اختیار دارند و عملاً نبض این صنعت بزرگ را در سطح جهان کنترل می‌کنند.
راز موفقیت این کشورها را باید در ترکیب دانش، فناوری، سرمایه‌گذاری مستمر، مدیریت یکپارچه، توسعه زیرساخت‌ها، حمایت هدفمند دولت‌ها و حضور فعال در بازارهای بین‌المللی جست‌وجو کرد. آنان نشان داده‌اند که توسعه صنعت میگو بیش از آنکه به شعار و تبلیغات وابسته باشد، به برنامه‌ریزی علمی و اجرای دقیق سیاست‌های توسعه‌ای نیاز دارد.
امروز مزارع میگوی جنوب شرق آسیا به آزمایشگاه‌های بزرگ نوآوری در آبزی‌پروری تبدیل شده‌اند؛ جایی که فناوری، ژنتیک، امنیت زیستی و مدیریت اقتصادی در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند تا محصولی رقابت‌پذیر برای بازارهای جهانی تولید شود.
بررسی تجربه این کشورها نشان می‌دهد عبور از «بحران لارو» و رسیدن به «جهش صادرات» یک رؤیا نیست؛ بلکه نتیجه سال‌ها سرمایه‌گذاری در دانش، زیرساخت، نیروی انسانی و مدیریت علمی است.
در شرایطی که تقاضای جهانی برای محصولات آبزی همچنان رو به افزایش است، صنعت میگوی آب‌شور می‌تواند به یکی از مهم‌ترین پیشران‌های اقتصاد دریامحور در بسیاری از کشورهای ساحلی تبدیل شود.
 تجربه موفق چین، ویتنام، تایلند و اندونزی ثابت کرده است که آینده این صنعت متعلق به کشورهایی خواهد بود که علم، فناوری و مدیریت را در خدمت تولید قرار دهند.
امروز پرچم صنعت میگوی پرورشی جهان در دستان کشورهایی قرار دارد که کمتر سخن گفته‌اند و بیشتر عمل کرده‌اند؛ کشورهایی که نه در هیاهوی رسانه‌ای، بلکه در استخرهای پرورش، مراکز تکثیر، آزمایشگاه‌های ژنتیک و بازارهای صادراتی، قدرت واقعی خود را به نمایش گذاشته‌اند.
این همان درسی است که صنعت میگوی جهان به ما می‌آموزد : 
موفقیت پایدار از دل برنامه‌ریزی علمی، امنیت زیستی، فناوری و حمایت هدفمند از تولیدکنندگان متولد می‌شود./967
               

 علیرضا کیهان‌پور