دامپزشکی در گذر از چالش‌ها؛ حرفه‌ای با مسئولیت‌های بزرگ و حمایت‌های ناکافی

فاخته- گیلان؛ با وجود این جایگاه راهبردی، جامعه دامپزشکی کشور همچنان با مجموعه‌ای از چالش‌های ساختاری، اقتصادی، حرفه‌ای و مدیریتی مواجه است؛ چالش‌هایی که تداوم آن‌ها می‌تواند علاوه بر تضعیف انگیزه و جایگاه شغلی دامپزشکان، بر کیفیت خدمات دامپزشکی و در نهایت سلامت عمومی جامعه نیز تأثیرگذار باشد.

نخست؛ چالش معیشت و اقتصاد حرفه دامپزشکی
یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های فعالان این حوزه، فاصله میان مسئولیت‌ها و تخصص مورد انتظار از دامپزشکان با سطح درآمد و امنیت شغلی آنان است. افزایش هزینه‌های فعالیت حرفه‌ای، تجهیزات، دارو، اجاره محل کار و دستمزد نیروی انسانی، در کنار محدودیت قدرت خرید مردم و دامداران، فعالیت اقتصادی بسیاری از مراکز دامپزشکی را با چالش جدی مواجه کرده است . در چنین شرایطی ، حفظ کیفیت خدمات تخصصی بدون توجه جدی به اقتصاد این حرفه ، به‌سادگی امکان‌پذیر نخواهد بود.

دوم؛ چالش جایگاه اجتماعی و حرفه‌ای دامپزشکی
با وجود نقش مستقیم دامپزشکان در سلامت جامعه، هنوز شناخت عمومی از گستره وظایف و اهمیت این حرفه متناسب با واقعیت‌های آن نیست. دامپزشکی همچنان در افکار عمومی تا حد زیادی با درمان حیوانات شناخته می‌شود، در حالی که بخش مهمی از مأموریت آن در حوزه‌هایی انجام می‌شود که مستقیماً با سلامت انسان و امنیت غذایی ارتباط دارند. تقویت جایگاه اجتماعی دامپزشکی نیازمند اطلاع‌رسانی مستمر، مطالبه‌گری صنفی و معرفی علمی و واقعی خدمات این حرفه است.

سوم؛ چالش‌های ساختاری و مدیریتی
پیچیدگی‌های اداری، محدودیت منابع انسانی و اعتبارات، فرسودگی برخی از زیرساخت‌ها و فاصله میان انتظارات از مجموعه‌های اجرایی دامپزشکی با امکانات و اختیارات موجود ، از جمله مشکلاتی است که به‌ویژه در سطوح عملیاتی و شهرستانی خود را نشان می‌دهد. انتظار انجام مأموریت‌های گسترده و حساس با امکانات محدود، نه‌تنها بهره‌وری را کاهش می‌دهد، بلکه فشار مضاعفی بر نیروهای متخصص و متعهد این مجموعه وارد خواهد کرد .

چهارم؛ ضرورت حمایت از بخش خصوصی و تقویت تعاملات حرفه‌ای
بخش خصوصی دامپزشکی یکی از بازوان اصلی ارائه خدمات تخصصی در کشور است؛ از درمان و مراقبت حیوانات خانگی و دام‌های مزرعه‌ای گرفته تا خدمات بهداشتی، آزمایشگاهی و مشاوره‌ای. با این حال، مشکلات اقتصادی، تعدد الزامات اداری، برخی محدودیت‌های قانونی و نبود حمایت‌های مؤثر، فعالیت پایدار بسیاری از فعالان این بخش را دشوار کرده است. تقویت تعامل سازنده میان بخش دولتی و خصوصی، به جای نگاه صرفاً نظارتی، می‌تواند ظرفیت‌های مغفول این حوزه را فعال کند.

پنجم؛ چالش‌های نوظهور و ضرورت به‌روزرسانی دانش و امکانات
گسترش مقاومت میکروبی، تغییرات اقلیمی، ظهور و بازپدیدی بیماری‌های عفونی، تهدید بیماری‌های فرامرزی و ضرورت رعایت استانداردهای نوین بهداشتی، دامپزشکی کشور را با مسئولیت‌های پیچیده‌تری روبه‌رو کرده است. پاسخ مؤثر به این تهدیدها مستلزم سرمایه‌گذاری در آموزش مستمر، توسعه زیرساخت‌های تشخیصی، تقویت نظام مراقبت بیماری‌ها و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین است.

سخن پایانی
واقعیت این است که دامپزشکی را نمی‌توان صرفاً یک حرفه درمانی یا مجموعه‌ای از فعالیت‌های نظارتی دانست. دامپزشکی بخش جدایی‌ناپذیر از نظام سلامت و امنیت غذایی کشور است و هرگونه کم‌توجهی به مسائل و مشکلات آن، می‌تواند پیامدهایی فراتر از انتظار داشته باشد.
امروز بیش از هر زمان دیگری، این حرفه به نگاه راهبردی، حمایت واقعی از سرمایه انسانی، اصلاح ساختارها، تقویت تشکل‌های صنفی، بهبود شرایط اقتصادی و بازتعریف جایگاه دامپزشکی در سیاست‌گذاری‌های کلان کشور نیاز دارد.
حمایت از دامپزشکی، حمایت از سلامت جامعه است؛ چراکه سلامت انسان، حیوان و محیط زیست، سه ضلع جدایی‌ناپذیر مفهوم سلامت واحد (One Health) هستند.

دکتر ماهان تقوی زاد دیلمی
دامپزشک